رابرت تيت- نوشين حسينی 

تصوير ورود آيت الله خمينی به خاک ايران پس از 15 سال تبعيد، نقطه عطف نمادين انقلاب ظرف سه دهۀ گذشته بوده است.

در اين تصوير مشهور، رهبر معنوی ايران آرام از پلکان هواپيمای خطوط هوائی فرانسه پائين می آيد، درحاليکه بوسيله فردی با يونيفرم خلبانی همراهی می شود. اين تصوير آميزه ای از غرور، محبت و قهرمان ستائی دينی را به نمايش می گذارد که قرار بود انقلاب در ميان ايرانی ها بوجود آورد.

پس از موجی از ناآرامی های عمومی که به سرنگونی رژيم غربی محمد رضا شاه پهلوی در ايران انجاميد، خمينی به کشور باز می گشت تا از سوی هموطنانش به عنوان يک منجی مورد استقبال قرار بگيرد.

اما هفته گذشته و همزمان با آغاز جشن های دهه فجر در ايران، آن تصوير تحت الشعاع داستانی دیگر قرار گرفت:  بی ثباتی حاکم بر ميراث انقلاب و ادامه بحران موجود بر سر انتخاب مجدد و بحث انگيز محمود احمدی نژاد به عنوان رئيس جمهور ايجاد شده است.

مرکز حفظ اسناد انقلاب اسلامی که به دولت ايران نزديک است، در وب سايت خود ادعا کرد ماجرای زندگی ژرارد ژان فابين باتاش، محافظ خمينی را پيگيری کرده است. در اين گزارش که بر اساس مصاحبه با فابين باتاش تهيه شده، وی به عنوان يک افسر سابق پليس فرانسه با مليت الجزايری معرفی شده که محافظت از خمينی در دهکدۀ نوفل لوشاتو در خارج از پاريس را برعهده داشته است. اين دهکده محل زندگی خمينی در ماه های قبل از انقلاب بود؛ دوره ای که وی منتظر سقوط شاه بود.

خمينی با اطلاع از اينکه فابين دارای همسر ايرانی است و می تواند به فارسی صحبت کند، از او دعوت کرده بود در پرواز به تهران وی را همراهی کند. پس از آن، فابين باتاش در ايران ماند و دوران سختی را پشت سر گذاشت. گفته می شود کار وی به خيابان ها افتاد و محبور بود از خانه يک دوست به خانه دوستی ديگر برود تا بتواند جائی برای خوابيدن پيدا کند. اين وصله ناجوری برای پدر انقلاب ايران محسوب می شود. همانطور که انتظار می رفت، اين ماجرا ظرف يک روز تکذيب شد و بر آن نام توطئه گذاشته شد. مرکز حفظ اسناد انقلاب خيلی سريع اين مطلب را از روی وب سايت خود حذف کرد و توضيح داد که دربارۀ اعتبار و صحت عقل فابين باتاش، «شبهات جدی» وجود دارد.

اين داستان چه درست باشد و چه غلط، نشان از سوء مديريت موجود در آستانۀ سی و يکمين سالگرد انقلاب ايران دارد. به طور معمول، جشن های انقلاب ايران فرصتی برای تجديد قوای نهادهای کشور محسوب می شوند. اما در عوض، به نظر می رسد طوفان به پا شده بر سر پيروزی بحث انگيز احمدی نژاد در انتخابات، سبب تزلزل تشکيلات نظام شده است. 

درگيری مهدی مير ابوطالبی سفير ايران در فرانسه با پليس اين کشور، آن هم لحظاتی پس از ورود وی به مراسمی در نوفل لوشاتو در يکشنبه گذشته، مثالی از اين واقعيت است. ابوطالبی که از اعتراض تظاهرکنندگان مخالف به خشم آمده بود، پس از آنکه يکی از افراد پليس را به کناری هل داد، توسط نيروهای پليس دستگير شد. البته لحظاتی پس از آنکه يکی از همکاران سفير به پليس گفت وی از مصونيت ديپلماتيک برخوردار است، وی را آزاد کردند. 

همزمان با فراخوان ميرحسين موسوی و مهدی کروبی از طرفدارانشان برای حضور در مراسم پنجشنبه و اعتراض عليه سرکوب وحشيانه رژيم، صحنه برای يک روياروی تازه آماده شده است. در نتيجه سرکوب خشونت بار دولتی در جريان آنچه حکومت تندرو "فتنه" می خواند، دست کم 80 نفر کشته شده اند، هزاران نفر دستگير شده اند و دو نفر اعدام شده اند. 9 نفر ديگر نيز پس از محکوم شدن به "محاربه"، در صف اعدام قرار دارند.

موسوی در مصاحبه هفته گذشته خود با وب سايت کلمه مسؤولان را متهم کرد که زندان ها را "با خالص ترين و متعهدترين فرزندان ملت" پر کرده اند. وی هشدار داد جمهوری اسلامی در خطر تبديل شدن به ديکتاتوری بدتر از رژيم شاه است. او گفت: "خودکامگی به نام دين، بدترين نوع ديکتاتوری هاست."

از نظر خامنه ای که در سال 1989، جای خمينی را گرفت، چنين سخنانی به منزله کفر و الحاد است. وی که علناً از پيروزی تردید آمیز احمدی نژاد در انتخابات حمايت کرده است، جنبش سبز مردم را خيمه شب بازی با توطئه غرب می داند که در پی "انقلاب مخملی" و براندازی نظام اسلامی است.  اما افراد ديگری که در به ثمر رسيدن انقلاب نقش داشتند، ديدگاه ديگری دارند. ابولحسن بنی صدر اولين رئيس جمهور اسلامی است که پس از دستور خمينی به مجلس برای ساقط کردن وی در سال 1981 از کشور گريخت. وی می گويد اگر رهبر قبلی ايران زنده بود، از رويکرد فعلی خامنه ای برای روياروئی با اصلاح طلبان حمايت می کرد.

به گفته بنی صدر که رفتارهای خمينی را پيش و پس از ورود به کشور تحت نظر قرار داده است، آرمان های خمينی در قبل از انقلاب و در دوره تبعيد در فرانسه، پوششی برای سؤ استفاده از مردم بوده است. او همواره قصد داشته به محض در دست گرفتن قدرت، از اين پوشش بيرون بيايد. بنی صدر گفت: "خمينی خودش چندين بار اين را گفته است: من به اقتضای زمانه چيزهائی در پاريس گفته ام، اما اصلاً خودم را پايبند به آن گفته ها نمی دانم. او در مقابل دنيا تعهداتی داد که بعدها به راحتی زير آنها زد."

محسن سازگارا، يکی ديگر از افراد سابق درون نظام، اعتقاد دارد وجهۀ تندروی فعلی حکومت ، پيامد اجتناب ناپذير ايدئولوژی اسلامی افراطی است که انقلاب را زير سلطه خود گرفت. محسن سازگارا، معاون سابق نخست وزير و از بنیانگذاران سپاه پاسداران، گفت: "شعارهای بنيادين انقلاب شامل آزادی، استقلال و جمهوری اسلامی بود. اما نتيجه ايدئولوژی اسلامی انقلاب، استبداد دينی بود. ما به عنوان دانشجويان دوره شاه، اميدوار به داشتن يک کشور مستقل، مدرن و آزاد بوديم. ما آن روزها متوجه نبوديم که اين دستاوردها از دل ايدئولوژی انقلابی بيرون نخواهد آمد. رهبری دينی ايران تحت عنوان ولايت فقيه، تمام اختيارات را بدون لزوم پاسخگویی، به يک فرد می بخشد. بنابراين نتيجه کار به سادگی، استبداد خواهد بود."

از نظر بنی صدر، زوال رژيم تنها مسأله زمان است و لازم نيست هيچ انقلاب ديگری جايگزين آن شود. وی گفت: "اين رژيم برای فروپاشی به يک انقلاب نياز ندارد. در اين نظام تنها يک رکن باقی مانده و آن هم روحانيت است. بخشی از همين رکن باقيمانده هم فرو ريخته است زيرا بسياری از روحانيون خود را از نظام دور کرده اند. نياز به انقلاب ديگری نخواهد بود زيرا ما هنوز از انقلاب 57 دست برنداشته ايم."

 

منبع: گاردين- 7 فوريه 2010