ايسون آتاناسياديس 

 

خاکسپاری دانشجوی 19 ساله ای به نام سهراب اعرابی در ايران در روز دوشنبه، موج همدردی جديدی به راه انداخته است. نظير احساساتی که ثبت لحظه مرگ زن جوانی به نام ندا آقا سلطان بر روی نوار ويدئو در تظاهرات ماه گذشته و تماشای آن توسط ميليون ها نفر در سراسر جهان برانگيخت. 

در کشوری که آکنده از فرهنگ شهادت اسلام شيعه است، برخی تلاش دارند مرگ آقای اعرابی را به ميراثی بزرگتر پيوند بزنند. با اين حال، بسياری از ايرانی ها مايل نيستند مطابق آنچه يادگاری از گفتمان 30 سال گذشته انقلاب اسلامی است، به شخصيت محوری و قهرمان سازی بپردازند.

مريم نمازی، يک فعال حقوق بشر از انگلستان، در ایميل خود می نويسد: «او يک شهيد نيست. بسياری از مردم در جريان اعتراضات اخير در برابر حکومت اسلامی و نقش خشونت آميز دين در تمامی ابعاد زندگی شان کشته شدند. ندا و سهراب، چهره ديگری از (حاکمان) ايران را برملا کردند، صورتی که حتی پس از 30 سال وحشی گری و رفتار قرون وسطائی، ذره ای تغيير نکرده است.»

به گفته فرح محمدی، عمه آقای اعرابی، گزارش ها حاکی از کشته شدن اعرابی در 25 خرداد و همزمان با آتش گشودن يکی از اعضای شبه نظاميان بسيج به سوی جمعيت معترضان در نزديکی ميدان آزادی تهران است.

خانم محمدی به بی بی سی فارسی گفت: «اطلاعات ضد و نقيض بسياری در مورد مرگ او وجود دارد. فکر می کنم آنها می ترسند بگويند آيا وی در زندان مرده يا اينکه در راهپيمائی هدف گلوله قرار گرفته و سپس در بيمارستان جان باخته است.»

مطابق آنچه در يکی از وبلاگ های فارسی نوشته شده، جسد او درحاليکه هيچ کارت شناسائی همراهش نبوده، نزديک به يک ماه مجهول الهويه باقيمانده است.

به طور معمول، کسانی که جان خود را در راه اسلام و يا مظاهر اسلامی از دست می دهند، شهيد خوانده می شوند.

آصف بيات استاد جامعه شناسی و مطالعات خاورميانه دانشگاه ليدن در هلند می گويد: «شهادت عبارت است ازمردن به خاطرعلت باشکوه، مرگی که بيهوده نباشد، مرگی که هم در اين دنيا و هم پس از آن پاداش بگيرد. درعين حال، تلاشی وجود دارد تا مرگ سهراب اعرابی را به يک ميراث آشنا پيوند بزند: شهادت امام حسين نوه حضرت محمد که در نبرد با بی عدالتی کشته شد.»

مطابق اعلامیه جنبش بين المللی حقوق بشر در ايران، پروين اعرابی مادر سهراب، از زمان ناپديد شدن پسرش بارها به زندان اوين و دادگاه های مختلف مراجعه کرد. سرانجام در روز شنبه بود که مقامات با وی تماس گرفتند و از او خواستند برای شناسائی جسد پسرش از ميان چندين جسد ديگر مراجعه کند.

اعرابی در روز دوشنبه در گورستان معروف بهشت زهرای تهران و تحت نظارت عده زيادی از نيروهای لباس شخصی به خاک سپرده شد. کليپ های ويدئوئی اين مراسم تنها ظرف چندين ساعت بارها در وب سايت يوتيوب به تماشا درآمد. ويدئويی که در آن، مادر اعرابی در حاليکه روسری به سر دارد، بر سر پيکر پسرش شيون و زاری می کند. حدود 500 نفر در اين مراسم حضور داشتند و تعدادی ازمردان خانواده اعرابی سخنان کوتاهی به ايراد سخنان کوتاهی پرداختند.

خانم محمدی می گويد: «فکر می کنم به بستگان گفته شده بود شلوغ نکنند. البته هيچکس در اين مورد چيزی به من نگفته اما با توجه به سرعت پايان يافتن مراسم، به نظر اينطور می رسد.»

در جريان انقلاب سال 1357 در ايران، تظاهرکنندگانی را کشته می شدند، شهيد خطاب می کردند. اين درحالی بود که جمعيت دينی ايران احساس می کرد نيروهای شاه حاکم، در پی سرکوب هويت اسلامی کشور بودند.

هادی قائمی مدير جنبش بين المللی حقوق بشر در ايران می گويد: «بسياری از افراد به دليل آنکه احساس می کنند واژه شهيد به طور افراطی توسط دولت استفاده شده و رنگ و بوی دين را به خود گرفته، مايل نيستند از اين واژه استفاده شود. در عين حال، با شهيد خواندن يک نفر، اين موضوع خاطر نشان میشود که وی بی سبب جان خود را از دست نداده ، بلکه مرگ او در راه هدفی بوده است.»

 

منبع: کريستين ساينس مانيتور- 13 ژوئيه