دمين مک ارلی 

 

راجع به شکاف های بوجود آمده در هرم دينی بر سر نقش رهبری عالی ، مطالبی نوشته ام. با فروکش کردن بحران ناشی از انتخابات ايران، اين بحثی است که بالا گرفته و بايد به نتيجه برسد.

در عراق، که محل زندگی آيت الله العظمی علی سيستانی مهمترين رهبر مسلمانان شيعه است، نظريه ديگری جاری است. طبق اين نظريه، رهبران دينی بايد نفوذ خود بر امور کشور را از طريق اعتبار ذهن و مباحثات اعتقادی اعمال کنند. چنين رويکردی در اروپا و آمريکا، آشنا به نظر می رسد.

مکتب عراقی و به طور دقيق تر، حوزه نجف و ساير شهرهای مذهبی به عنوان پايگاه آيت الله ها، به طور سنتی به عنوان سکوت گرا شناخته می شوند. اما از آنجا که مذهب حد و مرزی نمی شناسد، شواهدی وجود دارد که انديشه سکوت گرائی به سرعت در حال گسترش است.

ديويد ميليبند وزير خارجه انگلستان اخيراً در سخنرانی خاورميانه ای خود به اين گسترش ايده ها اشاره فراوانی کرد. چندی پيش، ديپلمات ها در لبنان به من گفتند شيوخ حزب الله پس از ديدار از نجف به دنبال تغيير ديدگاه هايشان هستند. سفر زيارتی ميليون ها ايرانی به نجف و کربلا پس از سقوط صدام نيز، امکان تبادل ايده ها ميان دو کشور را فراهم کرده است.

تندروهای ايران توانستند اعتراضات خيابانی را سرکوب کنند اما نمی توانند جلوی مباحثات بنيادی درون مذهبی را بگيرند.

هرچند شکايات پوشالی از دخالت قدرت های غربی در انتخابات ايران پذيرفته نشده است، اما اين مناظره از زمان بزرگترين دخالت قدرت ها در منطقه، يعنی اشغال عراق در سال 2003، پا به عرصه گذاشته است.

يکی از پيامدهای تغيير موفقيت آميز رژيم در عراق، آشکار شدن کشمکش موجود بر سر نقش دين در کشورهای شيعه است.

عراق مانند ايران و احتمالاً لبنان، از اکثريت شيعه تشکيل يافته است.

در ايران به عنوان تنها کشوری که روحانيون بر مسند حکومت نشسته اند، قدرت هرم دينی برای حکومت بر کشور، در قالب آنچه ولايت فقيه خوانده می شود، تجلی پيدا کرده است. مفهوم ولايت فقيه که در اواخر دهه 1960 از سوی آيت الله روح الله خمينی بنيانگذار جمهوری اسلامی شکل گرفته است، امور مذهبی را برتراز ساير مسائل جاری  می داند.

 

منبع: تلگراف- 29 ژوئن