محمود احمدی نژاد رئيس جمهور ايران در ماه مارس پيش بينی کرد اوباما هرگز به عالی ترين مقام ‏در ايالات متحده دست پيدا نخواهد کرد. او گفت: «حتی اگر تمام آمريکا به او رأی بدهند، آنها راهی ‏برای دور نگهداشتن (اوباما) از کاخ سفيد پيدا می کنند.» آقای احمدی نژاد در ماه ژوئیه دست به پيش ‏بينی ديگری زد. او گفت بهای نفت هرگز از 100 دلار برای هر بشکه کمتر نخواهد شد.‏

احتمالاً پيش بينی های آقای احمدی نژاد با افکار آرزومندانه اش آميخته شده بودند. حزب محافظه کاری ‏که وی نمايندگی آنرا بر عهده دارد، در جريان حاکميت دولت بوش به پيروزی رسيد. جنگ طلبی ‏آمريکا به رئيس جمهور ايران اجازه داد نقش يک بازندۀ قهرمان را بازی کند و اين درحالی بود که ‏بهای افسانه ای نفت به او فرصت هزينه کرد سخاوتمندانه عمومی را می داد.‏

اما غلط از آب درآمدن پيش بينی های آقای احمدی نژاد، اکنون کلاف سردرگم دو گانه ای را پيش ‏رويش قرار داده است. حتی قبل از نزول فاحش بهای نفت از 147 دلار برای هر بشکه در اوسط ‏تابستان به رقم فعلی 50 دلار، اقتصاددانان ايرانی نسبت به سياست های بريز و بپاشی که در رساندن ‏نرخ تورم به 30 درصد نقش داشته، هشدار داده بودند. اين درحالی است که از 200 ميليون دلار ‏درآمد حاصل از نفت ظرف سه سال گذشته، تنها 25 ميليارد دلارباقيمانده و دولت با گزينه های سخت ‏و مشکلی دست و پنجه نرم می کند. بودجه فعلی دولت بر اساس بهای 80 دلاری برای هر بشکه تنظيم ‏شده است. ‏

بادرنظر گرفتن تحريم های بين المللی که ايران را به دليل سرپيچی در برنامه هسته ای هدف قرار ‏داده، معلوم نيست که آيا دولت موفق به اخذ وام می شود يا خير. بانک های محلی گزينه مناسبی نيستند. ‏دستور رئيس جمهور آنها را مجبور به ارائه وام های کوچک و کم بهره (تا نرخ بهره 12 درصد و ‏خيلی پائينر از نرخ واقعی تورم) کرده است و بسياری از اين مؤسسات ورشکست شده اند. فايننشيال ‏تايمز به نقل از يافته های غير رسمی اعلام کرده سهمی از وام های بازپس داده نشده که در زمان ‏حکومت آقای احمدی نژاد روی دست مؤسسات باقيمانده، اکنون تا 20 درصد مطالبات بانکی را تشکيل ‏می دهد. ‏

اقتصاددانان ايرانی نيز رئيس جمهور را به دليل سياست هايش، نامه باران کرده اند. جديد ترين اين ‏نامه ها، به اتهامات وارد شده از سوی 60 شخصيت دانشگاهی به دولت او درباره «آرمانگرائی ‏افراطی، شتابزدگی در اجرا... و روابط تنش زا با دنيای خارج» مربوط می شود. در اين نامه آمده ‏است که ايران در مقايسه با همسايگانش از نظر رشد عقب افتاده، رقابت را از دست داده و در مهار ‏بيکاری شکست خورده است. ‏

ايران با خطر فروپاشی فوری روبرو نيست. بازار سهام ايران از ماه جولای تا کنون در مقايسه با ‏کاهش 53 درصد شاخص سرمايه شناور مورگان استنلی، تنها با 16 درصد نزول همراه بوده است. ‏اما تحريم ها با هدف قرار دادن سرمايه گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز کشور، هزينه انجام ‏معاملات تجاری را بالا برده اند. هرچند افزايش بهای کالا، مردم را عصبی کرده است، اما خريداران ‏معمولی هنوز با قحطی روبرو نشده اند. دولت ايران پس از تلاش برای اعمال ماليات 3 درصد بر ‏ارزش افزوده در ماه سپتامبر، با اعتصاب کسبه بازار روبرو شد که از ديرباز به عنوان يکی از ‏مهمترين شالوده های محافظه کاران ايران شناخته می شوند و برای اولين بار پس از انقلاب 1357 ‏دست به چنين اعتراضی عليه دولت زدند. دولت مجبور به عقب نشينی شد.
سهميه بندی بنزين در سال ‏گذشته به عنوان تلاشی برای کاهش مصرف اين کالای يارانه ا ی نيز، منجر به آشوب هائی شده بود. ‏
بالاتر از همۀ اينها، آقای احمدی نژاد با مشکلات فزاينده سياسی روبرو شده است. وزير کشور تندرو و ‏يکی از نزديکانش پس از فاش شدن قلابی بودن مدرکش از آکسفورد، در ماه اکتبر با استيضاح مجلس ‏روبرو شد. محافظه کاران دينی از آن پس به حمله عليه معاون گردشگری و ميراث فرهنگی او دست ‏زده اند که علتش، توهين به قرآن در جريان مراسمی بود که زنان (دف زنان) در حال حمل اين کتاب ‏مقدس بودند. با اينحال، آقای احمدی نژاد هنوز از پشتيبانی رهبر قدرتمند ايران- آيت الله علی خامنه ‏ای- برخوردار است. برخی از تحليلگران می گويند ممکن است آيت الله خامنه ای ورود وی به ‏انتخابات رياست جمهوری آينده را به چشم يک هزينه (برای نظام) ببيند. ‏

يکی از آزمون های حياتی، نحوه تعامل آقای احمدی نژاد با دولت جديد آمريکا خواهد بود. انعطاف ‏ناپذيری ايران بر سر بلندپروازی های هسته ای تا کنون به قيمت زيادی برای او تمام شده است. ‏ديدارهای اخير از چين و روسيه که توانست حرکات غرب برای سخت تر کردن تحريم ها را ناکام ‏بگذارد، به عنوان موفقيت برای ايران ارزيابی شده است. آقای اوباما گفته حاضر است بدون پيش ‏شرطی با ايران مذاکره کند. به همين دليل، در ايران پيروزی وی بر مک کين را به صورت شکست ‏تندروهای آمريکائی به تصوير کشيده اند. ‏

اما اظهارات اخير مقامات ايرانی حاکی از آن است که به اوباما به چشم يک دشمن سرسخت تر ‏نگريسته می شود. آقای احمدی نژاد دست به اقدام بی سابقه ای در ارسال نامه تبريک به رئيس جمهور ‏منتخب آمريکا زده بود. اما سخنان او بلافاصله تحت الشعاع هشدارهای ساير مسؤولان کشور قرار ‏گرفت که با روی کار آمدن اوباما، آمريکا تاکتيک مذاکرات را از نوع «سخت» به «نرم» تبديل نموده ‏و آقای اوباما از محبوبيت خود برای جمع کردن نيرو عليه جمهوری اسلامی استفاده خواهد کرد. ‏آزمايش اخير موشکهای جديد با طراحی سوخت نيمه جامد در ايران و ادعای برد 2000 کيلومتری ‏برای آنها نيز از ادامه مخاصمات حکايت می کند، و البته تا حدی خبر از بدبينی های درحال رشد می ‏دهد. ‏

منبع: اکونوميست- 20 نوامبر ‏