دنبال پرده نشيني مدرن زنان هستند
گفت وگو با محبوبه عباسقلي زاده فعال زنان: - پنجشنبه 14 شهریور 1387 [2008.09.04]
اميد معماريان
omid@memarian. info
محبوبه عباسقلي زاده از فعالان حوزه زنان در گفت وگو با روز به تحليل از دستور کار خارج شدن لايحه جنجالي حمايت از خانواده درمجلس پرداخته است. اين فعال کمپين قانون بدون سنگسار معتقد است: "حاميان لايحه ياد شده جناح نوبنيادگراها هستند و بنايشان نهادينه کردن پرده نشيني مدرن از طريق قوانين واپسگرايانه و تصويب لايحه حمايت از خانواده يکي از پازل هاي سياست هاي مهندسي جنسي آنان است." گفت وگو را مي خوانيد.
چه روندي منجر به از دستور کار خارج شدن لايحه خانواده درمجلس شد؟
حدود يک ماه پيش بود که آقاي موسي قرباني عضو هيات رئيسه و کمسيون قضايي مجلس اعلام کرد که کمسيون قضايي با کليات اين لايحه موافقت کرده و به محض باز شدن مجلس، اين لايحه به صحن خواهد رفت. اعلام همين خبر باعث شد که ظرف چند روز گروه هاي مختلف جنبش زنان با فعاليت شبانه روزي يک ائتلاف بزرگ عليه لايحه ضد خانواده تشکيل دهند. اين ائتلاف از باز شدن يک جبهه گسترده رسانه اي عليه لايحه ضد خانواده در سطح مطبوعات و روزنامه هاي داخلي و وب سايت هاي جنبش زنان شروع شد و ظرف دو سه هفته موضوع لايحه را به گفتگوي اجتماعي گسترده اي تبديل کرد. همزمان زنان معترض شروع به تحت فشار گذاشتن نمايندگان مجلس از طريق ارسال نامه، کارت پستال هاي اعتراضي و بروشورها و بيانيه هاي مختلف کردند و در نهايت هم اين پيش بيني شد که اگر روش هاي مدني و مسالمت جويانه نتيجه ندهد از طريق تحصن در مقابل مجلس اعتراض جدي خودمان را به دنيا نشان دهيم و خانم عبادي هم اين موضوع را اعلام کرد.
اعتراضات زنان از چه زماني و به چه شکلي آغاز شد؟
گروه هاي مختلف جنبش زنان اعتراض به لايحه را از سال پيش به نمايندگان مجلس هفتم شروع و از همان موقع مجلسي ها اين پيش بيني را کرده بودند که هزينه آمدن اين لايحه به صحن بالا خواهد بود. هفته گذشته اعضاي ائتلاف تصميم گرفتند که همزمان با طرح لايحه حمايت از خانواده در صحن، که بنا بود يکي از روزهاي همين هفته باشد، آخرين فشارهاي مسالمت آميز خود را از طريق حضور در مجلس و گفتگوي رودررو با نمايندگان به مجلس وارد کنند و به همين جهت روز يکشنبه ده شهريور درست موقعي که آماده مي شديم که به طرف مجلس برويم خبر دار شديم که آقاي لاريجاني خواسته است که اين لايحه از دستور کار خارج شود و وقتي هم که وارد مجلس شديم هر چند که برايمان فرش قرمز پهن نکرده بودند و بارها نزديک بود که صبر دوستاني که براي اولين بار بود تجربه گفتگوي رو در رو را نداشتند تمام شود؛ فهميديم که قضيه جدي است و آنها بنا دارند لايحه را کارشناسي مجدد کنند که خبرش هم رسما منتشر شده است.
آيا انتظار داشتيد که مجلس لايحه را از دستورخارج کند؟
لايحه به اصطلاح حمايت از خانواده اشکالات کارشناسي فاحشي دارد که اگر هم کليات آن به تصويب مي رسيد و بعد مي خواستند ماده به ماده بررسي و جزييات آن را تصويب کنند انرژي زيادي از مجلس مي برد و مي توانست مردم را خشمگين تر کند؛ آن هم در شرايطي که همه طيف هاي زنان به آن معترضند و قدرت کارشناسي و حقوقي به مراتب قوي تري هم دارند. بررسي ماده به ماده آن در صحن باعث مي شد حساسيت افکار عمومي به لايحه بيشتر شده و مردم پي به ضعف قانونگذاران ببرند خصوصا که مخالفان لايحه ساکت ننشسته و مسلما در رسانه ها نظرات خود را منتشر مي کردند. حتي اگر فقط از همين زاويه هم نگاه کنيم و به اختلافات دولت و قوه قضاييه بر سر مواد دستکاري شده لايحه توسط دولت بي اعتنا باشيم، دلايل کافي براي خروج موقت اين لايحه از دستور کار، بالقوه وجود داشت. به همه اين عوامل اضافه کنيد اراده جمعي و بي سابقه گروه هاي زنان را که هنوز هم احتمال تحصن آنان در مقابل مجلس و ظهور يک بحران سياسي در آستانه انتخابات رياست جمهوري وجود دارد. بنابراين خرد سياسي ايجاب مي کند که تهديد احتمالي از سوي زنان تبديل به فرصت شود، کاري که آقاي لاريجاني به موقع کرد و براي خودش حداقل در بين زنان اعتبار کسب کرد.
چه کساني مدافع لايحه بودند؟ آيا ممکن است دوباره لايحه را در دستور کار قرار دهند؟
موافقان لايحه دو گروه هستند. يک گروه که خيلي حساب شده کار مي کنند، جناح نوبنيادگراها هستند و بنايشان نهادينه کردن پرده نشيني مدرن از طريق قوانين واپسگرايانه است که تصويب لايحه حمايت از خانواده يکي از پازل هاي سياست هاي مهندسي جنسي آنان است. پازل هاي ديگر، تصويب لايحه مجازات اسلامي است که همزمان با لايحه خانواده کليات آن در کميسيون قضايي تصويب شده و دارد بي سرو صدا مراحل تصويب کلياتش در صحن پيش مي رود! گروه ديگر سنتي هاي دنباله روي نوبنيادگراها هستند. در مورد امکان طرح مجدد لايحه در صحن؛ بايد بگويم که فعلا بازي چماق و هويج در جريان است. اما امکان طرح مجدد آن تا چند ماه آينده در صحن؛ از نظر ما وجود ندارد.
به نظر شما تاثير خارج کردن لايحه بر روي جنبش زنان و رابطه اش با مجلس چگونه خواهد بود؟
فعالان جنبش زنان، بخصوص گروه هايي که در ائتلاف بزرگ شرکت دارند تا به حال تجربه هاي خوبي از اين همبستگي داشته اند. مهمترين اش اين است که از سال 60 تا به حال حضور فعالان جنبش زنان در مجلس سابقه نداشته. تصور آن چيزي که يکشنبه ده شهريور من شاهدش بودم تقريبا غير ممکن بود. اين که سيمين بهبهاني و شيرين عبادي و رخشان بني اعتماد و ده ها زن مبارز ديگري را که قبلا در اعتراض هاي خياباني ديده بودم حالا ببينم که در راهروهاي طبقه هفتم و ششم مجلس شوراي اسلامي مصمم راه مي روند و صداي پايشان در راهروها مي پيچد. اين صحنه معناهاي زيادي دارد که مهمترينش اين است که جنبش زنان از چنان قدرتي برخوردار شده که بتواند با حاکميت سياسي وارد نوعي موازنه قدرت شود.
آيا تلاشي که منجر به واکنش مثبت مجلس شد مي تواند درحوزه هاي ديگري هم مثل موضوع سنگسار مورد توجه قرارگيرد؟
نمايندگان مجلس در ملاقاتشان با زنان نشان دادند که تحمل گفتگوي رو در رو دارند. هر چند که فراهم کردن فضاي گفتگو به اين آساني نيست. پشتوانه حضور زنان قدرتمند فعالان جنبش زنان در مجلس هفته ها کار شبانه روزي همه گروه هاي درگير در ائتلاف بود. حضور زنان در مجلس از اين نظر نقطه عطفي در اعتراضات مدني است که نشان مي دهد چگونه مي توان فضاهاي عمومي و اعتراضي را گسترش داد و تنها راه به خيابان رفتن و شعار دادن نيست. حتي در بسته ترين شرايط مانند شرايط فعلي بازهم جنبش زنان مي تواند ابتکارات تازه اي براي شکستن فضاها از خود نشان دهد.
آيا انتظار داريد که محافظه کاران به اين تصميم مجلس واکنش نشان بدهند وبخواهند دوباره واز کانال هاي مختلف فشار بياورند تا دوباره درمجلس طرح شود؟
بله اين احتمال زياد است. ما اين اطمينان را داريم که فشارهاي زنان باعث اين عقب نشيني شده است ولي بالاخره دير يا زود مجددا اين لايحه وارد صحن مي شود و مهم اين است که در آن شرايط با دست پر بتوانيم با آن مخالفت کنيم. ما براي نقد عقلاني اين لايحه نياز به زمان داريم. آنها هم براي کارشناسي مجدد زمان مي خواهند اما اگر بخواهند عجله کنند و با فشار آن را وارد صحن بکنند ما هم ناچار مي شويم واکنش هاي صريحتري از خود نشان دهيم.
