اجراي طرح امنيت اخلاقي در سينما
وزارت ارشاد کميته انضباطي سينما تشکيل مي دهد - سه شنبه 29 مرداد 1387 [2008.08.19]
شهرام رفيع زاده
وزارت ارشاد طرح تشکيل "کميته انضباطي سينما" براي نظارت بر امور شخصي و غير کاري سينماگران و بازيگران سينما را در دستور کار قرار داده است.
طي يک هفته گذشته خبرگزاري رسمي دولت ايرنا با انتشار اخبار و گزارش هايي زمينه سازي براي تشکيل چنين کميته اي را بر عهده گرفت.
کميته اي براي حذف فيزيکي از صحنه سينما
در حالي که فهرست فيلم هاي توقيف شده در وزارت ارشاد رو به افزايش است، اخباري در خصوص ممنوع التصوير شدن برخي از بازيگران سينماي ايران نيز در هفته هاي اخير انتشار يافته است.
مشهورترين بازيگري که تاکنون خبر ممنوع التصوير شدنش قطعي شده محد رضا گلزار است که پيش از اين نيز دست کم يکبار ديگر مدتي از سوي وزارت ارشاد چنين محدوديتي در مورد وي اعمال شده بود. ممنوعيت ورود پسران مجرد به سينما در روزهاي تعطيل خبر مشابه ديگري بود که نگراني ها از آينده سينما و سينماگران در ايران را تشديد مي کرد.
در پيامد همين خبرها بود که خبرگزاري رسمي جمهوري اسلامي، ايرنا، اقدام به انتشار مصاحبه هايي با برخي از سينماگران نزديک به دولت کرد.
در فهرست اين مصاحبه ها نام کساني چون حميد عزيز نژاد، جمال شورجه، محمدرضا شرفالدين، فرجا... سلحشور، محمود گبرلو،انسيه شاه حسيني و ناصر شفق ديده مي شود که از تشکيل کميته انضباطي سينما حمايت کرده اند.
فرج الله سلحشور، که چندين بار نيز از سوي ستاد نماز جمعه به عنوان کاردگران نمونه انتخاب شده است، در حمايت از تشکيل کميته انضباطي سينما به ايرنا گفته: "اهالي سينما به دليل سرو كار داشتن با روح و فرهنگ جامعه حق تخلف ندارند. معتقدم با متخلفيني كه با روح فرهنگ و اعتقادات جامعه سرو كار دارند بايد به شدت برخورد شود." وي همچنين تااکيد کرده که "در چينش اين كميته بسيار دقت كرد چرا كه ديندارترين افراد شايستگي حضور در اين كميته را دارند."
جمال شورجه يکي ديگر از کارگردان هاي وابسته به دولت نيز از تشکيل کميته انضباطي سينما حمايت کرده و گفته: "خلا وجود كميته انضباطي در عرصه سينما به شدت احساس مي شود."
شورجه از وجود کميته انضبطي سينما در سال هاي اول پس از انقلاب نيز خبر داده و گفته "در سال هاي دور براي رسيدگي به تخلفات سينماگران كميته انضباطي در حوزه نظارت و ارزشيابي بود." وي همچنين خواستار کاهش دستمزد بازيگران سينما،و هزينه هاي توليد فيلم شده و گفته که "فضا سازي کاذب يکي از تخلف ها در سينما است."
ناصر شفق تهيهكننده هم خواستار حذف "سينماگران غير منطبق با جامعه اسلامي" شده و گفته است: "افرادي كه نميتوانند با شرايط جامعه اسلامي تطابق داشته باشند، بايد كمتر فرصت حضور در عرصه فرهنگ و هنر داشته باشند."
موافق کميته انضباطي،مخالف صفار
روزنامه جمهوري اسلامي هفته گذشته طي دو مطلب مجزا ضمن حمايت از ايجاد محدوديت براي سينما و سيننماگران ايران و همچنين حمايت از تشکيل کميته انضباطي سينما، از احتمال "سياسي شدن کميته انضباطي سينما" ابراز نگراني کرد.
اين روزنامه اظهارات جوا شمقدري مشاور هنري احمدي نژاد را نيز منتشر کرد و به نقل از وي نوشت: "طرح تشكيل كميته انضباطي درزماني كه مديريت سينمايي كشور زير سوال رفته است از همان آدرس هاي انحرافي است." دليل مخالفت معاون هنري احمدي نژاد با چنين کميته اي ظاهرا نه حمايت وي از سينما که اختلافات جناحي ميان وي و صفار هرندي است. شمقدري تاکيد کرده: "كميته انضباطي بيشتر بااين هدف طرح شده است كه مديريت سينمايي مي خواهد بگويد كه دست او براي اصلاح سينماي ايران بسته است. در حاليكه اين اقدام يك فريبكاري به حساب مي آيد." وي در عين حال تاکيد کرده که "معتقد نيستم كه با حذف يك كارگردان و بازيگر مي توان سينما را اصلاح كرد اين بيشتر اين مطلب را به ذهن نزديك مي كند كه اين تسويه حساب با رقبايي است كه هركدام به دنبال سهم بيشتري در سينماي ايران هستند."
مخالفت با رفتار پليسي با هنرمندان
اما محمد نوري زاد مستند ساز و نويسنده سابق روزنامه کيهان، که از مدتي پيش انتقاداتي را به همفکران سابق خود و به ويژه وزير ارشاد صفار هرندي وارد مي کند، گفته است "با محدودسازي هنرمندان مخالفم."
نوري زاد تاکيد کرده: "بايد به جامعه هنري در مواجهه با آسيب هاي وارده از سوي برخي متخلفان در اين حوزه ، اعتماد کرد.»وي تاکيد کرده که«با محدود سازي و رفتار پليسي در عرصه فرهنگ و هنر مخالفم ، هنرمندان و سينماگران همچون ديگر مردم خطا و اشتباه مي کنند."
اين مستندساز تلويزيون همچنين گفته که "تشکيل کميته انضباطي در عرصه فرهنگ و هنر به دليل ماهيت فعاليت در اين عرصه مناسب نبوده و حضور افراد مرتبط با مراکز رسمي در چنين کميته اي همراه با شائبه خواهد بود."
زمينه سازي خبرگزاري دولت(ايرنا) براي تشکيل "کميته انضباطي سينما» بازتاب هاي ديگري نيز داشت. عليرضا رئيسيان کارگردان سينما در روزنامه اعتماد يادداشتي در مخالفت با تشکيل چنين کميته اي نوشت و سوابقي از نظارت دولتي بر امور غيرکاري سينماگران را منتشر کرد.
به گفته رئيسيان در سال هاي اول پس از انقلاب "چنين موضوعاتي در اداره کل ارزشيابي يا مديريت سينمايي حل و فصل مي شد و مسائل مطرح شده در آنجا هم به لحاظ رعايت شئون عرفي جامعه ما کاملاً محرمانه باقي مي ماند."
به گفته عليرضا رئيسيان از نيمه دهه هفتاد و با باز شدن تدريجي فضا نظارت بر تخلف احتمالي سينماگران بر عهده "کميته تخلفات" خانه سينما قرار گرفت که بعدها به نام "کميته صيانت" و "شوراي صيانت" تغيير نام داده و در حال حاضر نيز با ترکيب "هيات داوري، شوراي عالي داوري و شوراي صيانت" در خانه سينما فعاليت مي کند.
رئيسيان همچنين گفته است کساني که "اين روزها درباره تشکيل اين کميته انضباطي نظري ارائه مي کنند، تنها توصيه يي که مي توان کرد اين است که از اقدامات و اظهارات ناآگاهانه پرهيز کنند."
اين کارگردان سينما افراد مورد مصاحبه خبرگزاري دولت را کساني معرفي کرد که "هميشه در مخالفت با کل مجموعه سينما اظهارنظر کرده اند."
فصل انتقام
با وجود افزايش محدوديت ها براي هنرمندان و فرهنگيان طي 3 سه سال گذشته در همه رشته ها، سهم سينما نيز از تهديد ها و محدوديت قابل توجه بوده است. توقيف يا عدم صدور مجوز اکران فيلم هايي چون "سنتوري" ساخته داريوش مهرجويي، "آتشکار" ساخته محسن امير يوسفي، "تسويه حساب" اثر تهمينه ميلاني، "نيوه مانگ" اثر بهمن قبادي، "صد سال به اين سالها" اثر سامان مقدم، "ترانه تنهايي تهران" اثر سامان سالور و البته "آفسايد" کار جعفر پناهي بخشي از محدوديت هاي ايجاد شده براي سينماگران است.
سينماگران چندين بار به اين محدوديت ها اعتراض کرده اند. از جمله 72 سينماگر سرشناس ايران چندي قبل طي نامه اعتراض آميز به رئيس ديوان عدالت اداري نوشتند: "تعداد فيلم هايي كه پس از دريافت مجوز ساخت و نمايش ، به بايگاني سپرده مي شوند ، روز به روز بيشتر مي شود و متاسفانه نه تنها پيگيري هاي فرسايشي براي رفع اين موانع سودي نمي بخشد ، گاه تنها نظر شخصي يك مدير ، باعث تباه شدن همه زحماتي مي شود كه سينماگران براي ساخت و ارائه اثر خويش كشيده اند."
پاسخ صفار هرندي، وزير ارشاد به معترضان آن بود که وي در فروردين 87 در جمع کارکنان وزارت ارشاد اسلامي، منتقدان و معترضان به محدوديت هاي شديد در بخش هنر و فرهنگ را کساني ناميد که "مشاعرشان درست کار نمي کند"، و اتهام زد که: "دشمن از طريق سفارتخانههاي خود نيز هنرمندان را بر عليه منافع ملي خود تشويق مي كنند."
وي همچنين خطاب به بخش هاي نظارتي وزارت ارشاد توصيه کرد: "بايد مراقب باشيد تا در حوزههاي مختلف يك سر سوزن مسامحه در مقابل خرابكاريي ها صورت نگيرد.نبايد اجازه دهيد از زير دست شما سندهاي پليد صادر و منتشر شود."
