‏

امين رئوفي‌نژاد

با وجود ادعاي دولت احمدي نژاد در خصوص كاهش مصرف بنزين پس از سهميه‌بندي، آخرين آمارها نشان ‏مي‌دهد كه مصرف روزانه بنزين در كشور در مرداد ماه امسال نسبت به سال گذشته 17.7 درصد افزايش داشته و ‏مصرف بنزين در تهران در روز پنجشنبه گذشته به ركورد تاريخي 14.5 ميليون ليتر در روز رسيده است. در اين ‏حال يك مقام وزارت نفت از عقب‌نشيني دولت در خصوص آزادسازي قيمت بنزين سوپر خبر داد.‏

نورالدين شهنازي‌زاده، مديرعامل شركت پخش فرآورده‌هاي نفتي، ديروز در يك نشست خبري از بررسي طرحي ‏در ستاد مديريت حمل و نقل و مصرف سوخت كشور خبر داد كه بر اساس آن قيمت بنزين سوپر كاهش پيدا خواهد ‏كرد. پيش از اين هم رئيس اتحاديه جايگاه‌داران بنزين از كاهش مصرف روزانه بنزين سوپر از 35 هزار ليتر به ‏‏2 هزار ليتر خبر و ادامه عرضه اين نوع بنزين را به "اجبار دولتي" نسبت داده بود.‏

‎‎شكست در اولين گام‎‎

دولت نهم در تابستان سال گذشته سهميه‌بندي بنزين را با هدف كاهش مصرف سوخت آغاز كرد و مدتي بعد ‏سهميه‌بندي را به گازوئيل هم تعميم داد. اما از اواخر سال گذشته بسياري از كارشناسان اعلام كردند كه اين هدف ‏با شكست مواجه شده و مصرف سوخت در كشور افزايش يافته است.‏

با وجود ناكامي اين تجربه، از ابتداي سال جاري محمود احمدي‌نژاد اعلام كرد كه دولت قصد دارد در چارچوب ‏طرحي به نام تحول اقتصادي، يارانه برخي اقلام مصرفي جامعه ازجمله كليه حامل‌هاي انرژي را آزاد كند.‏
اين تجربه از ابتداي تير ماه و در سالگرد اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين، با آزادسازي قيمت بنزين سوپر كه به ‏معناي افزايش قيمت هر ليتر آن از 140 تومان به 540 تومان بود، آغاز شد و تاكنون ادامه يافته است؛ اما به گفته ‏مسئولان وزارت نفت، اين تصميم دولت باعث كاهش بيش از 90 درصدي مصرف بنزين سوپر و آشفتگي ‏وضعيت عرضه در پمپ‌بنزين‌ها شده است.‏

دو هفته پيش و به دنبال بروز شلوغي‌هاي گسترده در پمپ‌بنزين‌ها و چند برابر شدن طول صف خودروها، كه ‏مطبوعات بارها از آن گزارش داده‌اند، و نيز اعلام اتحاديه دارندگان پمپ‌بنزين مبني بر متضرر شدن اعضاي اين ‏صنف و آشفتگي وضعيت عرضه بنزين سوپر، اعلام شد كه تعداد جايگاه‌هاي عرضه‌كننده بنزين در كل شهر ‏تهران به 10 جايگاه كاهش يافته است.‏

اين در حالي بود كه همزمان مسئولان وزارت نفت از برنامه دولت براي افزايش سريع توليد بنزين سوپر در ‏كشور خبر مي‌دادند و منابع غيررسمي نيز اين برنامه را راه‌حل جايگزين دولت نهم براي مقابله با تحريم احتمالي ‏در زمينه واردات بنزين مي‌خواندند. بدين معنا دولت احمدي‌نژاد بار ديگر با يك تصميم نسنجيده در خصوص قيمت ‏سوپر، برنامه كلان‌تر خود در زمينه توليد اين فرآورده نفتي را برهم زد.‏

حال اظهارات مديرعامل شركت پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران حاكي از اين است كه مسئولان دولتي قصد دارند ‏این تصميم غيركارشناسي را جبران كنند و قيمت بنزين سوپر را یا به ميزان سابق بازگردانند و يا تا حدي كاهش ‏دهند.‏

اين عقب‌نشيني آشكار از اولين گام در راه آزادسازي قيمت يك قلم از حاملان انرژي در شرايطي صورت مي‌گيرد ‏كه طبق وعده احمدي‌نژاد، قرار است يارانه همه اقلام حاملان انرژي حذف شود تا معادل آن به صورت نقدي به ‏مردم پرداخت شود.‏

‎‎آزادسازي و سهميه‌بندي ناكام‎‎

شكست سياست دولت نهم در خصوص تغيير قيمت بنزين سوپر را مي‌توان بخشي از شكست كلي‌تر طرح ‏سهميه‌بندي بنزين و گازوئيل دانست كه به نظر مي‌رسد آشكارا از اهداف اوليه خود منحرف شده است.‏
مسئولان دولتي اعلام كرده بودند كه هدف از سهميه‌بندي، كاهش و نظم دادن به مصرف بنزين و جلوگيري از ‏اتلاف انرژي است. اما اكنون آمارهاي رسمي نشان مي دهد كه دولت در نيل به اين هدف ناكام مانده است.‏
طبق گزارش رسمي شركت ملي پخش فرآورده‌هاي نفتي، مصرف بنزين كل كشور در يك ماه گذشته، به طور ‏متوسط روزي 72.1 ميليون ليتر بوده است كه نسبت به مرداد ماه گذشته (با ميزان مصرف 61.2 ميليون ليتر) ‏بيش از 17.7 درصد افزايش را نشان مي‌دهد.‏

اين در حالي است كه متوسط مصرف روزانه در يك هفته اخير از اين هم فراتر رفته و به 72.9 ميليون ليتر ‏رسيده است. مصرف بنزين كل كشور نيز در هفته گذشته نسبت به يك هفته پيش از آن، 1.4 درصد افزايش داشته ‏است كه در صورت تداوم، تا پايان سال مصرف كل را به دو برابر ميزان پيش از سهميه‌بندي خواهد رساند.‏

همچنين در اين هفته مصرف روزانه بنزين در شهر تهران نيز ركورد بي‌سابقه‌اي از خود به جا گذاشته و به ميزان ‏‏14.5 ميليون ليتر در روز پنجشنبه 24 مرداد ماه رسيده است.‏

در برابر اين رشد غيرمنتظره مصرف بنزين در كشور، مسئولان دولتي به جاي اعتراف به شكست سياست‌هاي ‏دولت، افزايش مسافرت‌ها و افزايش ذخيره بنزين موجود در كارت‌هاي سوخت را بهانه مي‌كنند. هر چند شواهد ‏نشانگر آن است که خود آنها هم نگران‌اند كه با وعده دولت در خصوص افزايش جايگاه‌هاي عرضه بنزين، کشور ‏باز هم شاهد موج ديگري در افزايش مصرف بنزين باشد.‏