عبور از احمدينژاد
آغاز پروژه انتخاباتي راست سنتي - چهارشنبه 2 مرداد 1387 [2008.07.23]
محبوبه نيكنهاد
با آنكه در اظهارنظرهاي برخي از اعضاي شاخص و مياني جناح راست سنتي درباره انتخابات رياستجمهوري ميشد نشانههاي تمايل به عبور از احمدي نژاد را نتيجه گرفت، اما سرمقاله ديروز روزنامه رسالت، ارگان سنتي جناح راست، ثابت كرد ضلع محافظهكار جبهه اصولگرايان تصميم خود را براي انتخابات دهم گرفته است و ديگر قصد ندارد به حمايتاز احمدينژاد ادامه دهد.
روزنامه رسالت ديروز در سرمقاله خود كه با امضاي "محمدمهدي انصاري" منتشر شد، لحني بيسابقه را در انتقاد از دولت احمدينژاد به كار گرفت و توصيفهايي همچون " فقدان تمرکز فکرى وتصميم سازى در مديران ارشد، بىثباتى در لايههاى زيرين مديريتها و دستگاهها، تأخير فاز، بلاتکليفى مسئولان همکار و درجه اول مديران ارشد، شکاف در برنامه و اجرا، افتادن در ورطه امور جارى و روزمره، بىاعتمادى مردم به درست بودن انتخابهاى بعدى دولت و مواردي از اين قبيل" را در خصوص دولت نهم به كار برد.
اين يادداشت را ميتوان يكي از بيسابقهترين انتقادهاي اصولگرايان از "كفايت مديريتي" دولت احمدي نژاد دانست و به لحاظ مضمون، شايد تنها بتوان آن را با عبارت انتقادي آيتالله مكارم شيرازي، مرجع تقليد حامي محافظهكاران، مقايسه كرد كه يك ماه پيش از تعبير "سوء مديريت" در توصيف دولت نهم استفاده كرده بود.
در واقع تاکنون هيچيك از روزنامه هاي اصولگرا، غير از روزنامه جمهوري اسلامي كه نزديكي آشكاري به رفسنجاني رقيب انتخاباتي احمدينژاد دارد، تاكنون از چنين عباراتي عليه دولت نهم استفاده نكرده بودند. اين موضوع به ويژه از اين لحاظ اهميت مييابد كه انبارلويي، سردبير فعلي روزنامه رسالت، از حاميان سرسخت رسانهاي احمدينژاد و يکي از نزديك ترين اعضاي حزب مؤتلفه به دولت نهم است.
فصل جدايي
چند هفته پس از تعطيلات نوروزي امسال، وقتي اعضاي مؤتلفه به ديدار مراجع تقليد قم رفتند و اندكي بعد از اين سفر، اظهارات انتقادي مراجع در خصوص تورم و گراني در جامعه در رسانهها بازتاب گستردهاي يافت، كمتر كسي تصور ميكرد كه اين تحركات مقدمهاي براي جدا شدن راه طيف سنتي اصولگرايان از حاميان احمدينژاد باشد.
اما دو ماه پس از آن ، يعني به محض اينكه روند تشكيل مجلس هشتم با همه حواشي آن پايان يافت، سخنرانيها و مصاحبههاي اعضاي مؤتلفه كه كمكم به ديگر گروههاي سنتي اصولگرا هم سرايت ميكرد، سمت و سويي متفاوت با مسير مطلوب حاميان احمدينژاد گرفت.
در اين راستا بود كه بادامچيان، از اعضاي اصلي حزب مؤتلفه كه پيش از اين حامي دولت نهم نيز بود، ضمن آنكه در مصاحبه خود خبر از آغاز رايزنيها در جناح اصولگرا براي انتخابات رياستجمهوري ميداد، صراحتا گفت: "ممکن است به طور طبيعي افراد مختلفي مطرح شوند ولي اصولگرايان بايد با استفاده از تجربيات گذشته و بر اساس مباني و گفتمان اصولگرائي براي رسيدن به کانديداي واحد براي انتخابات آينده تلاش کنند."
وي از اين هم فراتر رفت و در پاسخ به سؤال صريح خبرنگار خبرگزاري مهر در خصوص احتمال اجماع اصولگرايان بر روي احمدينژاد، حتي حاضر نشد احتمال اين موضوع را هم تاييد كند و صرفا گفت: "در عالم سياست هر احتمالي وجود دارد و آينده را نمي توان پيش بيني کرد مهم تلاش براي رسيدن به اجماع است."
اين مصاحبه در حالي در رسانهها منتشر شد كه چند روز پيش از آن، محمدنبي حبيبي دبيركل مؤتلفه نيز خواستار "تبادل نظر سازمانيافته اصولگرايان براي انتخابات رياستجمهوري" شده و در عين حال تقصير ناكامي احتمالي اصولگرايان در انتخابات آتي را نيز به گردن سياستهاي اقتصادي دولت انداخته بود. علاوه بر حبيبي، محمدرضا باهنر، رئيس فراكسيون اصولگرايان در مجلس هفتم نيز که از اصلي ترين حاميان دولت نهم در مجلس هفتم محسوب مي شد، از احتمال تعدد نامزدهاي اصولگرا در انتخابات آتي خبر داد.
اما اينها تنهااظهاراتي نبود كه از اردوي راست سنتي در خصوص انتخابات شنيده شد؛ چرا كه در ادامه دبيران كل دو حزب محافظهكار ديگر نيز به اظهارنظر درباره رياستجمهوري پرداختند؛ حسيني، قائممقام جامعه اسلامي ادوار نمايندگان مجلس، احمدينژاد را يكي از نامزدهاي اصولگرايان در كنار ديگر گزينههاي مطرح خواند و كريمي اصفهاني، دبيركل جامعه اسلامي اصناف و بازار، نيز از متفاوت بودن ساز و كار وحدت اصولگرايان در انتخابات رياستجمهوري با دو انتخابات گذشته خبر داد.
تاكتيك راست سنتي
وجه مشترك گفتههاي اين دو فعال سياسي وابسته به راست سنتي، كه با رايزنيهاي ماههاي قبل مؤتلفه نيز همخواني دارد، تاكيد همزمان اين دو بر لزوم قرار گرفتن جامعتين (جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين حوزه علميه قم) به عنوان محور وحدت اصولگرايان و نيز تصميمگيري اصولگرايان با هماهنگي اين دو تشكل روحاني بود؛ نكتهاي كه به نظر ميرسد تاكتيك جديد طيف محافظهكار در استفاده از موقعيت روحانيت براي عقب نشاندن حاميان دولت باشد.
مطرح شدن چنين تاكتيكي بخصوص از اين لحاظ اهميت مييابد كه برخي طيفهاي ميانهرو مخالف احمدينژاد، نظير حزب اعتدال و توسعه و حتي يك طيف از حزب كارگزاران، نشانههاي تمايل به ائتلاف با راست محافظهكار بر سر يك چهره روحاني سنتي را از خود نشان دادهاند.
اما حتي اگر چنين ائتلافي مد نظر مؤتلفه و ديگر گروههاي سنتي جبهه اصولگرايان نباشد، از مجموعه اظهارنظرهاي اخير آنها و بخصوص يادداشت ديروز روزنامه رسالت، ميتوان نتيجه گرفت كه آنها براي انتخابات آينده قصد عبور از احمدينژاد را دارند و بدين ترتيب صحبتهاي برخي از آنها درباره لزوم وحدت اصولگرايان، نوعي فرار به جلو براي كاهش آسيبپذيري از انتقادهاي بعدي است.
در اين شرايط، سخنان روز گذشته مرتضي نبوي، مديرمسئول روزنامه رسالت و عضو مجمع تشخيص مصلحت، نيز معناي بيشتري مي يابد كه گفته است: "[درخصوص امكان اجماع اصولگرايان در انتخابات رياست جمهوري] تصور درستي ندارم؛ چراكه رسيدن به اجماع كار سختي است... ممكن است كانديداهاي اصولگرايان نيز متعدد باشند."
البته عملکرد احمدي نزاد به گونه اي بوده که اين گمانهزنيها حتي از طيف سنتي نيز فراتر رفته و به حاميان وي نيز رسيده است؛ به طوري كه كوثري، نماينده اصولگراي متمايل به احمدينژاد نيز به ايسنا گفته است: "رسيدن به كانديداي واحد در بين احزاب، دور از ذهن است و رسيدن به اين مهم تحمل و گذشت بيشتري را از سوي نامزدها، ميطلبد."
حال بايد ديد آيا حاميان دولت از حالا به اين ساز جدايي نواختنها پاسخ خواهند داد، يا آنكه بياعتنا به اين انتقادها، "عمليات پيچيده و چند لايه" ديگري را طرح ريزي خواهند کرد.
