‏

شيرين کريمي

مشکوک بودن به شهروندان ايراني وارد دور جديدي شده است. اکنون حتي عربستان هم که "بن لادن" از آنجا ‏مي آيد و ارتباطات القاعده با آن روشن است، از شهروندان ايراني آنان انگشت نگاري مي کند.‏

خبرگزاري فارس در اين مورد گزارش داده است که ماموران امنيتي عربستان دو روز قبل در فرودگاه جديد جده ‏از دانشجويان كاروان‌هاي دانشجويي ايران عكس‌برداري و انگشت‌نگاري كردند‎. اين گزارش مي افزايد انگشت ‏نگاري و عکس برداري از دانشجويان مزبور سه ساعت معطلي در فرودگاه را به دنبال داشته است.‏

انگشت نگاري از شهروندان ايراني در فرودگاه جده در حالي رخ مي دهد که از سفر علي اکبر هاشمي رفسنجاني، ‏رئيس مجمع تشخيص مصلحت ايران به عربستان تنها کمي بيشتر از يک ماه مي گذرد.در اين سفر، مقام هاي ‏عربستاني، به ويژه ملک عبدالله از هاشمي رفسنجاني همچون يک ميهمان ويژه استقبال کردند، استقبالي که توجه ‏مقام هاي مختلف را برانگيخت. از نظر آنان هيچگاه ملک عبدالله حتي براي رهبران عربي تا اين حد تشريفات قائل ‏نشده بود. هاشمي را در اين سفر يک هيأت 200 نفري همراهي مي کرد. عربستاني ها در اين سفر درهاي ممهور ‏باغ فدک را نيز براي اولين بار به روي هاشمي گشودند و هاشمي را به قبرستان بقيع بردند. آنان قول دادند که تمام ‏موانع در راه اعزام زائران ايراني رابردارند و قبرستان بقيع را که شيعي ترين نماد مذهبي در عربستان است ‏نوسازي کنند.‏

اما يک ماه پس از آن دانشجوياني ايراني که براي حج عمره به عربستان رفته بودند با مشکل بزرگ انگشت ‏نگاري مواجه شدند.اين انگشت نگاري که سال گذشته نيز صورت گرفته بود به بهانه جلوگيري از ورود افراد ‏تندرو بسيجي و تروريست ها به عربستان انجام مي شود.‏

در شهريور ماه سال 1386 عربستان سعودي براي اولين بار از زائران دو كاروان ايراني انگشت‌نگاري كرد‏‎. ‎‏ در ‏آن زمان حتي گذرنامه و مدارك تمامي زئران ايراني اسكن و اطلاعات آن ذخيره شده بود.‏‎ ‎

دانشجويان جديدي هم که انگشت نگاري و عکس برداري شدند از اعضاي بسيج دانشجويي دانشگاه هايي همچون ‏امام صادق، شهيد بهشتي و.. بودند که سفر عمره به عنوان پاداش به آنان تعلق گرفته بود.اين سنتي هر ساله است ‏که به دانشجويان عضو بسيج و کانون هاي راست تعلق مي گيرد.‏

در عين حال ميرزايي، از مسوولان حج دانشجويي به "باشگاه خبرنگاران دانشجويي ايران" گفته است: "اولين ‏کاروان ها که از 5 تا 7 فروردين به مدينه منوره مشرف شدند انگشت نگاري نشدند". همچنين وي تاکيد کرده که ‏برخورد با زائران نسبت به سال گذشته بهتر شده است.‏

البته عبدالله نصيري، مدير روابط عمومي سازمان حج و زيارت ايران، با تاييد اين خبر به خبرگزاري دانشجويان ‏ايران گفت: "اين اقدام منحصر به زائران ايراني نبوده و از زائران ديگر کشورها نيز انگشت نگاري شده است".‏

اما پايگاه خبري فردا که يک پايگاه خبري منتسب به اصولگرايان است در اين باره گزارش داده است: "ماموران ‏برخوردهايي ناشايست بخصوص با بانوان جوان ايراني داشته اند! نکته قابل توجه «اسکن چشم» از زائران بوده ‏که گفته مي شود اين تکنولوژي از سوي آمريکا، در اختيار عربستان سعودي گذاشته شده است".‏

انگشت نگاري از شهروندان ايراني از آمريکا آغاز شدو دامنه آن به مقامات مسوول ايران نيز رسيد.در پاسخ به ‏آن مجلس ايران نيزدر آبانماه سال 85 تصويب کرد که تمام شهروندان آمريکايي بايد هنگام ورود به ايران انگشت ‏نگاري شوند.‏

پس از آن انگشت نگاري از شهروندان ايراني که راهي عراق و زيارت اماکن مذهبي بودند نيز از سوي نيروهاي ‏آمريکايي حاضر در عراق آغاز شد.‏‎ ‎با استقرار تشکيلات رسمي دولتي در عراق، مقامات ايراني اقداماتي را براي ‏اعزام کاروان هاي مجاز زيارتي به آن کشور صورت دادند و در سال 2005، دو کشور توافقنامه اي را هم براي ‏اين منظور امضا کردند. اما پس از آغاز انگشت نگاري ها، ايران نسبت به انجام اين عمل در عراق توسط ‏نيروهاي آمريکايي در مارس 2008 اعتراض کرد.‏

هدف از اين انگشت نگاري در آن زمان وجود ويزاهاي جعلي عنوان شده بود که توسط مقام هاي سازمان حج و ‏زيارت ايران نيز تائيد شد. از جمله حسين اکبري، از مقام هاي سازمان حج و زيارت ايران در مصاحبه اي با ‏ايسنا، وجود ويزاهاي جعلي را تاييد کرد اما گفت سفارت عراق اقدامي در اين باره نکرده است‎.‎

به گفته اين مقام دولتي، در ايران دلالان با گرفتن ۱۳۰ دلار، براي متقاضيان ويزاي فوري سفر به عراق مي ‏گيرند.‏

جنگ انگشت نگاري ها بين ايران و آمريکا به ديگر کشورها نيز سرايت کرده است؛از جمله اعضاي تيم فوتبال ‏اميد ايران که در فروردين ماه گذشته به اردن سفر کرده بودند در معرض انگشت نگاري قرار گرفتند اما آنان ‏اجازه اين کار را به مسئولين اردني ندادند. ‏

در خرداد ماه امسال نيز اعضاي تيم ملي واليبال ايران كه براي شركت در مسابقات انتخابي المپيك پكن به ژاپن ‏سفر كرده بودند، در فرودگاه "ناريتا"ي ژاپن انگشت نگاري شدند‎. ‎

پيش از اين کشورهاي اتحاديه اروپا نيز طي تصميمي جمعي خواهان انگشت نگاري از اتباع ايران به هنگام ورود ‏به محدوده اين اتحاديه شدند.‏

در بهمن ماه سال گذشته، قانوني به تمام مبادي ورودي اتحاديه اروپا ابلاغ شد که بر اساس آن بايد از تمام ‏شهروندان ايراني هنگام ورود به اين اتحاديه، در صورتي که مبدأ سفر کشوري خارج از اتحاديه باشد انگشت ‏نگاري شود. اين پيشنهاد ابتدا توسط فرانکو فراتيني کميسر دادگستري، آزادي و امنيت اتحاديه اروپا ارائه شده بود‎.‎
اين پيشنهاد بخشي از مجموعه اقدامات براي کنترل مرزي و رديابي تروريست ها و مهاجران غيرقانوني بود که ‏بر اساس آن افرادي که وارد هريک از 27 کشور عضو اين اتحاديه مي شوند در معرض يک رشته شناسايي هاي ‏بيومتريک از جمله انگشت نگاري قرار مي گيرند‎. ‎

در حال حاضر نه تنها ايالات متحده، انگليس و کشورهاي عضو اتحاديه، بلکه کشورهايي از جمله اعراب حاشيه ‏خليج فارس، اردن، يمن، عربستان، عراق و... نيز قانون انگشت نگاري از ايرانيان را اجرا مي کنند. به اين ‏ترتيب طي سه سال اخير آزادي سفر براي شهروندان ايران بسيار محدود شده است. بر اساس قراردادهاي دو ‏جانبه اتباع ايران تنها مي توانند بدون اخذ ويزا به کشورهاي زير سفر کنند: جيبوتي، ماداگاسکار، سيشل، توگو، ‏اوگاندا، دومينيکن، هائيتي، سن کيتس، آذربايجان، بنگلادش، ارمنستان، اندونزي، لائوس، ماکائو، مالديو، نپال، ‏تي مور شرقي، سريلانکا، ترکيه، جزاير کوک، جزيره ميکرونزيا، جزيره نيو نيو و جزاير پالا پالا. چند کشور ‏آخر جمعيتي چند هزار نفري دارند و ايران در برخي از آنان هيچ سفارتخانه ودفتر حافظ منافعي ندارد. اين در ‏حالي است که در ماه مه گذشته آسوشيتدپرس به نقل از يک مرکز مطالعاتي در سويس گزارش داده است که اتباع ‏ايراني - پس از اتباع افغانستان - در زمينه بدست آوردن اجازه سفر به ديگر کشورهاي جهان بي اعتبارترين ملت ‏جهان شناخته مي شوند.‏

طبق اين گزارش مردم کشورهاي فنلاند - دانمارک و آمريکا با داشتن اجازه سفر بدون ويزا به 130 کشور جهان ‏معتبرترين شهروندان بودند.‏