به دنبال جانشين براي شاهرودي
همزمان با پايان دوره رياست قوه قضاييه - یکشنبه 16 تیر 1387 [2008.07.06]
البرز محمودي
Alborz60@gmail.com
دوره پنجساله دوم رياست آيت الله شاهرودي بر قوه قضاييه جمهوري اسلامي ايران، تابستان به پايان مي رسد و از هم اکنون رايزني ها در مورد انتخاب جانشين او آغاز شده است. از سوي ديگر در حالي که گفته مي شود احتمالا شاهرودي براي يک دوره ديگر ابقا خواهد شد، از سوي ديگر برخي منابع از رقابت ميان چند آيت الله براي جانشيني وي خبر داده اند که از آن جمله مي توان به احمد خاتمي و محمد ري شهري اشاره کرد.
پس از ارايه گزارش تحقيق و تفحص نمايندگان دوره هفتم مجلس در مورد قوه قضاييه و به دنبال آن افشاگري هاي عباس پاليزدار و حساسيت ها در مورد اين پرونده، به نظر مي رسد ماندن يا رفتن شاهرودي از قوه قضاييه به سرنوشت اين پرونده گره خورده باشد.
پيش از واکنش هاي اخير شاهرودي در مورد اين پرونده و از جمله برکناري نيازي، برخي سايت هاي خبري که به ابراهيم رييسي (معاون اول شاهرودي) و سعيد مرتضوي دادستان فعلي دادگستري تهران نزديک اند از احتمال تغيير شاهرودي پس از دومين دوره مسوليتش در سال جاري خبر داده بودند. اما تنها چند روز پس از آنکه شاهرودي حاضر شد در پي فشار گروه هاي مختلف و از جمله روزنامه کيهان که "سازمان بازرسي کل کشور" را در "ارايه مدارک سري" به پاليزدار "مقصر" مي دانست، نيازي را عزل کند، برخي منابع از آغاز رايزني هايي خبر دادند که براساس آن احتمال ابقاي هاشمي شاهرودي درسمت رياست قوه قضائيه بيشتر شده است. در همين ارتباط سايت خبري البرز نوشت: در حالي که گمانه زني ها درخصوص رييس بعدي دستگاه قضا شدت يافته، شواهد نشان از حضور مجدد هاشمي شاهرودي بر استمرار حضور در اين قوه دارد.
اين بحث در شرايطي مطرح شده که طرفداران تغيير شاهرودي در روزهاي گذشته انتصاب مجدد وي را خلاف قانون اساسي دانسته بودند؛ اما اينک سايت خبري البرز، ابقاي شاهرودي براي سومين دوره را برخلاف قانون نمي داند. به نوشته اين سايت، با توجه به اصل 157 قانون اساسي رييس قوه قضائيه به مدت پنج سال و آن هم از سوي رهبر انتخاب مي شود. در اين اصل قيدي بر محدوديت زماني و اينکه رييس قوه تنها به مدت 10 سال مي تواند بر صدارت قوه قضائيه تکيه بزند وجود ندارد.
غير از واکنش البرز، سايت خبري "ايسکا نيوز" نيز در حاشيه جلسه سخنگوي دولت، در مورد اين مساله از غلامحسين الهام سئوال کرد و او نيز در پاسخ گفت: "در اين رابطه مشکلي در قانون اساسي به چشم نمي خورد و تنها بستگي به دستور مقام معظم رهبري دارد."
علاوه بر اين عليرضا جمشيدي، سخنگوي قوه قضائيه نيز در اين خصوص گفته است: "بر خلاف مدت رياست جمهوري که در قانون اساسي حداکثر هشت سال به طور مداوم اعلام شده در مورد قوه قضائيه هيچ محدوديت زماني ندارد و اين امر منوط به نظر رهبر است."
سايت البرز نيز با کنار هم قراردادن سخنان آيت الله خامنه اي و احمدي نژاد، اينگونه نتيجه گرفته که پيامد اين سخنان "قابل تامل" به ابقاي شاهرودي منتهي خواهد شد.
به نوشته البرز "مقام رهبري در ديدار اخير رييس، مسوولان و جمعي از قضات و کارکنان قوه قضائيه با اشاره به اقدامات مهم و بزرگ و زيبنده صورت گرفته در چارچوب سياست هاي کلي و برنامه دوم توسعه قضايي در دستگاه قضايي، اعلام کرد: اين برنامه ها بايد با جديت و نهايت کار ادامه يابد. آيت الله خامنه اي همچنين هاشمي شاهرودي را فردي عالم، مجتهد، فاضل و مسلط بر مباني فقهي و حقوقي دانست که با بکارگيري شخصيت هاي برجسته در دستگاه قضا سعي بر رساندن قوه قضائيه به جايگاه شايسته را دارند که آن به وجود آمدن احساس عمومي مبني بر مامن بودن دستگاه قضا است."
به نوشته البرز،احمدي نژاد هم در همايش اخير قوه قضائيه «هاشمي شاهرودي را فردي باهوش، مبتکر و صاحب نظر در مسايل گوناگون توصيف کرد که تلاش دارد قوه قضائيه را به جايگاه مطلوب برساند.»
اختلاف بر سر مرتضوي
با اينکه پس از تصميم شاهرودي در برکناري نيازي، برخي سايت ها از احتمال ابقاي شاهرودي خبر داده اند اما در مقابل، برخي نيز خبر از ادامه اختلافي مي دهند که احتمالا به تغيير اين روحاني شصت ساله منجر خواهد شد. به گزارش سايت خبري "شيعه آنلاين" آخرين شنيده ها از محافل سياسي داخل حاکي از آن است که هاشمي شاهرودي در پايان دوره دوم خدمت 5 ساله اش از قوه قضائيه خداحافظي خواهد کرد. اين سايت خبرداده که: "اخيرا آيت الله هاشمي شاهرودي با آيت الله گلپايگاني ديداري داشته است. يک منبع آگاه در باره اين نشست گفت: در اين جلسه براي برکناري سعيد مرتضوي دادستان عمومي و انقلاب تهران رايزني شده است. آقاي شاهرودي براي چندمين بار درخواست برکناري مرتضوي را با دفتر رهبري و رياست آن در ميان مي گذارند، که در پاسخ به ايشان گفته شده، حالا که قرار است خود شما تغيير کنيد، بهتر است دست نگهداريد.اين منبع آگاه دليل اين درخواست از سوي شاهرودي را زواياي پنهان ماجراي سردار زارعي و همچنين عملکرد مرتضوي در قوه قضائيه دانست."
پايگاه خبري و اطلاع رساني "رويه" هم به اين اختلاف نظر بر سر مرتضوي اشاره کرده و حتي يادآور شده است که "پيش از اين درسال 1384 همزمان با صدور حکم مقام رهبري براي رياست قوه قضاييه توسط شاهرودي، وي از رهبري خواسته بود که اجازه تغيير دو فرد را بدهد. او عليزاده رييس دادگستري استان تهران و مرتضوي قاضي دادگستري را مطرح کرده بود که هر چند رهبري با تغيير عليزاده موافقت کرد اما به نوشته رويه، با تغيير سعيد مرتضوي موافقت نکرد تا پس از آن مرتضوي دادستان استان تهران شود."
اينک گفته مي شود هرچند هاشمي شاهرودي مانند چهارسال پيش همچنان به دنبال تغيير مرتضوي نيست اما رويدادهايي چون ماجراي سردار زارعي و همچنين اعتراض برخي نمايندگان اصولگراي مجلس همچون زاکاني به مرتضوي، شاهرودي را در ارايه درخواستش از رهبري مجاب کرده است. هر چند سايت شيعه آنلاين از رد درخواست شاهرودي خبر داده و شايد به همين دليل است که شاهرودي پس از آن ملاقات حاضر شد نيازي را همزمان با خواست کيهان، رييسي و مرتضوي، برکنار کند.
جانشينان احتمالي
براساس اصل 157 قانون اساسي، رهبر جمهوري اسلامي مي تواند "يک نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضايي و مدير و مدبر را براي مدت پنج سال" برگزيند و هيچ محدوديتي هم از سوي قانونگذار براي انتخاب مجدد رييس قوه قضاييه لحاظ نشده است. آيت الله خامنه اي در بدو امر آيت الله محمد يزدي را به رياست اين پست منصوب کرد. يزدي دو دوره در قوه قضاييه بود و پس از آن آقاي خامنه اي شاهرودي را براي اين سمت برگزيد. همين سنت دوبار در اين سمت ماندن است که
برخي را به اين نتيجه رسانده که احتمالا شاهرودي نيز پس از پايان اين دوره جاي خود را به ديگري خواهد داد. اما اين جانشين چه کسي خواهد بود ؟ در روزهاي اخير از احمد خاتمي، امام جمعه موقت شهر تهران به عنوان يکي از گزينه هاي اصلي نام مي برند. او که در مجلس خبرگان نيز حضور دارد، يکي از گزينه هايي است که سايت هاي نزديک به احمدي نژاد نيز از او حمايت کرده اند. در عين حال سايت شيعه آنلاين فاش ساخته که "آنچه مشخص است فشار براي بازگرداندن آيت الله محمد يزدي، رياست سابق قوه قضائيه به اين نهاد، بسيار زياد است. اما با توجه به فعاليت هاي آقاي يزدي و همچنين سابقه ايشان در قوه قضائيه به نظر نمي رسد که به وي اين مقام پيشنهاد شود و يا اگر پيشنهاد شد، قبول کند."
به نوشته اين سايت خبري، "غير از آيت الله يزدي رياست جامعه مدرسين، از حضرات آيات عبدالنبي نمازي مدرس حوزه و امام جمعه کاشان، موسوي بجنوردي مسئول دايره المعارف بزرگ اسلامي، مدرسييزدي عضو فقيه شوراي نگهبان قانون اساسي و احمد خاتمي امام جمعه موقت تهران، به عنوان جانشينان احتمالي هاشمي شاهرودي در قوه قضائيه نام برده مي شود که کثرت نام ها در اين مجموعه، علي الخصوص نام موسوي بجنوردي به اين دليل است که بگويند از تمامي طيف هاي سياسي افرادي مد نظر بوده اند."
به گزارش يک منبع آگاه، "هرچند از گزينه محمد محمدي ري شهري نيز نام برده مي شود اما احتمال انتصاب وي به رياست قوه قضائيه، بعيد است و بخصوص با درگذشت آيت الله مشکيني پدر زن ايشان، به نظر مي رسد آقاي ري شهري حتي از منصب نمايندگي ولي فقيه در امور حج و زيارت هم برکنار شود."
