قابليتهاي دفاعي ايران
رضا تقي زاده - چهارشنبه 12 تیر 1387 [2008.07.02]

عمده ترين مسئوليت هر دولت ملي، صيانت از حقوق فردي و دفاع از آزاديهاي اجتماعي است، چنانچه پيش از آن ابزار لازم و کافي براي دفاع از امنيت ملي در قبال خطر هاي خارجي با استفاده از حد اکثر امکانات تمهيد شده باشد. در اين روزها که طبل جنگ بر سر ادامه و يا ترک برنامه هاي اتمي ايران بلند تر از پيش به گوش ميرسد، آگاهي از تدارک ظرفيتهاي دفاعي کشور حق مردم و تبين توان حفظ امنيت ملي وظيفه دولت حاکم است.
شايد بدليل قبول ضمني همين ضرورت است که طي روزهاي اخير فرماندهان نظامي ايران ـ منجمله نجار، وزير دفاع و جعفري، فرمانده سپاه پاسداران- با اشاره به جدي بودن خطر هجوم خارجي، مطالبي را پيرامون عواقب جنگ براي مهاجمان احتمالي عنوان کرده اند. اعلام خبر مبادرت به حفر 320.000 گور دسته جمعي براي دفن مهاجمان خارجي در تمامي استانهاي مرزي ايران توسط فردي بنام سردار باقري، در مجموعه اطلاع رساني هاي سرداران سپاه شايد بيش از بقيه آنها حاوي جزئيات تدارکاتي بنظر ميرسد! از محتواي اظهارات ايشان اينطور بنظر ميرسد که هجوم احتمالي خارجي به ايران از راه زميني صورت گرفته و طي آن نيروهاي مهاجم از تمامي مرزهاي شمال، جنوب، شرق و غرب ايران عبور خواهند کرد. به اين دليل ايشان بعنوان يک اقدام بازدارنده دفاعي، حفر 15 تا 20 هزار قبر در تمامي استانهاي مرزي را تدارک ديده اند! با تکيه بر اين پيش فرض که نيروهاي مهاجم عموما پياده نظام دشمن نبوده و طبعا با وسايلي خود را به مرزهاي ايران خواهند رساند، هلاک کردن 320.000 تن از نيروهاي مهاجم، به غنيمت گرفتن هزاران نفربر، ادوات زرهي و توپخانه را نيز اجتناب ناپذير خواهد ساخت! از اين لحاظ يقينا سردار يادشده، همزمان کارخانجات ذوب فلزات کشور راهم از احتمال انتقال صد ها هزار تن اهن الات اسقاطي از جبهه ها ي ظفرمند جنگ مطلع ساخته اند!
بي اعتنا به اينگونه اظهارات فتحعلي شاه گونه پاره اي از سرداران سپاه، نظير آقاي باقرزاده، حفظ حدود ملي و دفاع از امنيت مرزها مسئوليتي است کاملا جدي و نيازمند بهره گرفتن از برنامه اي جامع، دقيق و بلند مدت همراه با بسيج تمامي امکانات کشور. تنها متکي بر تدارکي اين چنين، ملتها قادر به مقابله با مخاطرات خارجي شده و در درون مرزها ي خود از امنيت کافي برخوردار ميگردند. پرداختن به اين وظيفه ملي عمده ترين مسئوليت هر دولت و بي توجهي به آن فراتر از قصور عادي و برابر خيانت است.
تدارکات دفاعي هر کشور منوط به ايجاد دو نيرو است:
1- قدرت مقابله و دفاع در مقابل مهاجمان و يا دشمنان احتمالي
2- ايجاد نيروي باز دارنده با هدف پيشگيري از جنگ
در بخش اول پس از تدوين دکترين دفاع ملي، ميبايد استراتژي دفاعي کشور طرح و بر مبناي آن، دشمن و يا دشمنان بالقوه تعريف، سپس حرکت در جهت ايجاد ظرفيتهاي نظامي لازم در جهت مقابله با آنها صورت گيرد. استراتژي دفاعي کشور ميبايد با توجه به تغيير ابعاد قدرت و يا سياستها در کشورهاي همسايه و يا در سطح منطقه با هدف حفظ توازن قوا همواره در مسير اصلاح قرار داشته و به روز شود. وظيفه شوراي امنيت ملي تدوين اين استراتژي و اصلاح مستمر آن است. اين بخش از دفاع ملي بخش روياروئي، مقابله و جنگ است. اين بخش را در مقايسه با فرمول پيشگيري و درمان ميتوان به بخش درماني نسبت داد. در بخش پيشگيري و بمنظور پرهيز از بر خورد نظامي و درگير شدن در جنگ، دولتها ي ملي ابتدا با تکيه بر ظرفيتهاي سياسي سعي در توسعه روابط خارجي خود داشته و از راه تنش زدايي در مرزها و رفع اختلافات به تشکيل اتحاديه هاي منطقه اي مبادرت ميورزند. همزمان و با هدف پيشگيري از درگيري به ايجاد ظرفيتهايي مبادرت ميورزند که دشمن را از انديشه هجوم بازدارد. اين ظرفيتها معمولا ظرفيت تلافي و وارد کردن ضربه متقابل است. در اختيار گرفتن سلاحهاي کشتار جمعي بخصوص سلاحهاي اتمي، در بخش ايجاد قدرت بازدارنده، طي سالهاي پس از جنگ جهاني دوم براي پاره اي از کشورها ( منجمله اسرائيل و پاکستان) در قالب استراتژي امنيت ملي آنها و در تقابل با دشمن تعريف شده، بصورت يک هدف دفاعي در آمده است.
(در مورد ايران و جنگ هشت ساله با عراق، چنانچه ظرفيت بازدارنده کارآمدي در اختيار نيروهاي مسلح قرار داشت، بروز جنگ در آن زمان نا محتمل مينمود. در مرحله بعد و بعد از آغازجنگ نيز چنانچه قدرت لازم و کافي براي مقابله با نيروهاي مهاجم وجود داشت، بيرون راندن آنها به انهدام پنج استان و کشته و زخمي شدن بيش از يک ميليون ايراني نمي انجاميد.)
در اين روزها ايران بار ديگر با خطر هجوم خارجي روبرو است و در مسير جنگ قرار گرفته است.با اين وجود مسئولان نظامي آن، علي رغم زنده بودن خاطرات دردناک جنگ هشت ساله با عراق در افکار مردم، بيلان قابل اعتمادي ازتدارکات دفاعي و توان و ظرفيت واقعي مقابله با دشمن و يا دشمنان خارجي به آنها عرضه نميکنند.
در عرصه دفاع از حدود ملي ايران، بنظر ميرسد که اصل ايجاد قدرت مقابله و جنگ با مهاجمان احتمالي با ظرفيتهاي موسوم به حمله متقابل و تلافي جويانه( که عمدتا عامل بازدارنده اند) ظاهرا يکي شده و در اين زمينه نيز آنچه گفته ميشود از مرز شعارهاي تبليغاتي فراتر نميرود. منجمله بعنوان تهديد دشمن گفته ميشود که در صورت حمله به ايران بهاي نفت در بازارهاي جهاني افزايش خواهد يافت! اولا در صورت وقوع هر جنگي در منطقه افزايش قيمت نفت اجتناب ناپذير است ولي اين افزايش بها تنها چند روز دوام خواهد کرد- چنانکه در جنگ شش روزه اعراب اسراييل، انقلاب سال 1357 ايران، دو جنگ امريکا و متحدان آن کشور عليه عراق در سالهاي 1990 و 2003، چنين شد. از اين لحاظ بدليل گذرا بودن تغييرات قيمت و تاثير محدود آن بر اقتصاد جهاني (و حتي در شرايط دوام آن نيز) افزايش قيمت نفت با هر توجيه، سلاح بازدارنده جنگ در جهت ايران نيست! ثانيا در صورت بروز جنگ و قطع صادرات نفت ايران، بالا يا پايين رفتن قيمت آن چه حاصلي براي مردم ايران خواهد داشت؟
همچنين گفته ميشود که در صورت حمله نظامي به ايران تنگه هرمز را مسدود خواهند ساخت. در صورت توفيق در مسدود ساختن تنگه هرمز، بازگشائي آن تنها به 2 تا 3 روز وقت نيازمند است!
گفته ميشود که در صورت هجوم نظامي به ايران اسرائيل هدف قرار خواهد گرفت. در حال حاضر ايران حتي يک فروند بمب افکن دور پرواز نيز در اختيار ندارد که به کمک آن بتواند خاک اسرائيل را هدف قرار دهد. به اين دليل چنانچه هدفگيري اسرائيل از درون خاک ايران تدارک شود تنها وسيله قابل استفاده در هجوم بان کشور موشکهاي شهاب اند. با توجه به بعد مسافتي بالغ بر 1000 کيلومتر مابين نقطه پرتاب در ايران تا هدف احتمالي در درون اسرائيل، موشک شهاب تنها قادر به حمل کلاهک کوچکي در حدود چند صد کيلوگرم مواد انفجاري متعارفي است که در بهترين شرايط، انفجار آن تنها ميتواند به تخريب چند خانه بيانجامد. اين در شرايطي است که موشک يا موشکهاي پرتاب شده از توري دفاع ضد موشکي امريکا ( سيستم پاتريوت که در اسراييل و تمامي کشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس مستقر شده اند) و همچنين دفاع موشکي اسرائيل موسوم به تير با موفقيت عبور کرده و در خاک آن کشور فرود آيند.تجربه حملات موشکي صدام به اسرائيل در اين زمينه براي همه ناظران قابل دسترسي و مرور است. بعلاوه هزينه سنگين پرتاب موشکهاي شهاب با قابليت تخريب محدود در خاک دشمن اين سلاح را بيشتر به يک وسيله نمادين تبديل کرده و توجيه نظامي بکار گيري آنرا با کلاهک انفجار متعارفي با ترديد روبرو ميسازد. اين سلاح زماني موثر است که در خرج انفجاري آن مواد غير متعارفي نظير بمبهاي شيميائي تعبيه شود. حال آنکه در مورد بکار گيري سلاحهاي کشتار جمعي ايران بدفعات اعلام داشته که نه چنين سلاحهائي را در اختيار دارد و نه بکار گيري آنرا مشروع ميداند. در صورت استفاده از سلاح شيميائي توسط ايران عليه اسرائيل و يا هر هدف ديگري در منطقه ـ منجمله نيروهاي امريکائي مستقر در خاک عراق- بکار گيري سلاحهاي تاکتيکي اتمي توسط نيروهاي خارجي عليه هدفهائي در درون خاک ايران کاملا محتمل بنظر ميرسد.
گزينه ديگر هدف قراردادن خاک اسرائيل با خمپاره از مناطق شيعه نشين لبنان است. حتي اشاره به اين گزينه، بعنوان عامل پدافندي و بازدارنده ي ملت و کشور بزرگي چون ايران تحقيري است بزرگ!
واقعيت اين است که طي 20 سال گذشته و از پايان جنگ ويرانگر با عراق به اين سو، علي رغم تبليغات فراوان در داخل و خارج از ايران داير بر تبديل شدن کشور به يک قدرت منطقه اي، در مورد تقويت واقعي نيروهاي دفاعي ايران سهل انگاري هاي جدي صورت گرفته است. منجمله در زمينه تامين دفاع هوائي کشور بجاي ايجاد پوشش قابل اطمينان و بخدمت گرفتن هواپيماهاي شکاري مدرن، هواپيماهاي رهگير، هواپيماهاي قادر به جنگ الکترونيکي و در اختيار گرفتن بمب افکنهاي ميان برد و دور پرواز و هواپيماهاي حمل و نقل نظامي و سوخت رسان و در مجموع شکل دادن به يک نيروي هوائي کار امد و موثر، تنها به خريد تعداد محدودي هواپيماي نظامي ميگ و سوخوي روسي و چيني بسنده شده و در کنار آن تعدادي از هواپيماهاي بازمانده از چهل سال پيش نيروي هوائي نيز که زماني قدرتمند ترين نيروي منطقه و يکي از چهار نيروي هوائي بزرگ و مدرن جهان بود تعمير و نگهداري شده اند. نا گفته نماند که در اين فاصله صنايع هوا فضائي ايران نيز با استفاده از قطعات چند فروند هواپيماي اف 15 اسقاطي و ميگ، دو فروند هواپيماي مدرن اذرخش نيز توليد کرده اند! در نتيجه بدليل غفلت در ايجاد يک نيروي هوائي مدرن و کارامد ( واحد هاي پرنده و متحرک) دفاع از آسمان ايران به واحد هاي موشکي (واحد هاي ثابت) سپرده شده است. ظرفيت موشکي ايجاد شده نيز در بخش تهاجمي فاقد قدرت تخريب بازدارنده و در بخش دفاعي فاقد قدرت پوشش کافي است. در نتيجه دفاع از آسمان پهناور ايران محدود به چند واحد نظامي و تاسيسات اتمي شده و بقيه کشور عملا به امان خدا رها گرديده است. وجود اين نقاط ضعف دفاعي موجب شد که دو سال پيش دولت ايران با عجله وهزينه کردن يک ميليارد دلار به خريد 29 واحد موشک ضد هوائي سام بود ( ام تور-1 ) مبادرت ورزيده و واحد هاي مربوط را در اطراف تاسيسات اتمي مستقر سازد- اقدامي که بعد سياسي آن در جهت جلب حمايت روسيه بيشتر مورد توجه قرار گرفت تا کار امدي آن در جهت حفظ منافع و امنيت ملي ايران.
داستان تجهيز نيروي دريايي و حتي نيروي زميني ايران نيز، بخصوص با توجه به در اختيار گرفتن تجهيزات مدرن از سوي اغلب کشورهاي همسايه طي دو دهه گذشته، چندان متفاوت با تجهيزات وقدرت نيروي هوائي موجود ايران نيست در عين حال که نيروي دريائي و يا زميني وظيفه دار مسئوليتهاي جنگي متفاوت اند و پيش گيري از هجوم هوائي دشمن و ممانعت از انهدام تاسيسات ايران بر عهده نيرو و پدافند هوائي است.
اين قابل درک است که ايران با تحريم نظامي غرب روبرو است و در نتيجه قادر به تامين وسايل مدرن نظامي نيست. در عين حال اتخاذ سياست خارجي چالشي و در پيش گرفتن هنجارهاي خصمانه در منطقه که ادامه تحريمها را تسهيل ساخته و امنيت ايران را عملا در خطر قرار داده نيز براي خيل عظيمي از مردم ايران قابل توجيه نيست. دولت ايران با اتخاذ سياستهاي خاص همواره با بي اعتمادي گروه کثيري از همسايگان و متحدان غير منطقه اي آنها روبرو بوده است بدون آنکه ظرفيت دفاع از خود و قدرت دفع خطر دشمنان خود خريده را فراهم آورده باشد. در نتيجه اتخاذ اين سياستها ورفتارها منافع و امنيت ملي ايران تحت الشعاع مصالح گروهي و فردي در داخل حاکميت ايران قرار گرفته است. ايران عملا در محاصره 15 کشور همسايه قرار دارد که بجز 2 يا 3 همسايه با بقيه داراي اختلاف در تعيين حدود آب و خاک است. چنين کشوري مجبور به داشتن نيروي هاي سه گانه قدرتمند براي دفاع از حدود و امنيت ملي است. دفاع از امنيت ملي نيز تنها با تکيه بر شعار و يا در بهترين شرايط بکار گيري ابزارهاي نمايشي نظير توليد انبوه ( 2 فروند) هواپيماي آذزخش ممکن نيست. نتايج جنگ ويرانگر با عراق ناکارامدي اين قابليتها نمادين را نشان داد. درصورت بروز برخوردي ديگر از آن دست- که اين روزها خطر آن جدي تر از پيش احساس ميشود- اهمال نا بخشودني مسئولان دفاع از امنيت ملي ايران يکبار ديگر آشکار خواهد شد و متاسفانه در چنين صورتي همچنان اين مردم اند که با جبر پرداختن تاوان اهمال مسئولان را بگردن ميگيرند.
