صلح را در دستور کار قرار دهيم
در همايش آسيب شناسي جنگ مطرح شد - چهارشنبه 12 تیر 1387 [2008.07.02]
سعيد مرادي
همزمان با افزايش خطر جنگ، همايش علمي و اجتماعي آسيب شناسي جنگ توسط كانون صلح جويان ايران وابسته به سازمان غير دولتي جمعيت زيتون در تهران برگزار شد. در اين همايش که درسالن كانون هرياران جوان وابسته به شهرداري تهران برگزار شدف تني چند از استادان دانشگاه، پژوهشگران و فعالان اجتماعي به سخنراني پرداختند و از جمله تاکيد کردند که "جنگ نمي تواند صلح به ارمغان بياورد."
در اين نشست ابتدا دكتر جلالوند، از آسيب ديدگان جنگ 8 ساله عراق به سخنراني پرداخت و خواهان توجه به خانواده هايي شد كه در طول جنگ با آسيب هايي جدي و ماندگار رو به رو شده اند.
جلالوند که مدتي نيز در اسارت به سر برده، در ادامه اظهار داشت: "جنگ تنها يك روي بحث است. ما بايد به جنبه هاي ديگر آن نيز نگاه گنيم. بسياري از افرادي كه در جنگ حضور داشتند و حتي افرادي كه به طور مستقيم در جنگ حضور نداشتند با نقص عضو مواجه شدند؛برخي قطع نخاع شده و برخي نيز حامل تركش هايي ماندگار در سر و سينه خود هستند. برخي جانباز اعصاب و روان هستند.... خانواده اين افراد نيزاكنون در شرايطي بسيار سخت قرار دارند.چرا بايد جنگ اين خانواده ها را به چنين روزي دچار كند؟"
وي كه سخنش را با شعر "ديد مجنون را يكي صحرا نورد/در ميان باديه بنشسته فرد" آغاز كرده بود در ادامه خواستار آن شد كه به جاي جنگ با دشمن خارجي به جنگ با خود بپردازيم و شيطان درون را از ميان برداريم.
در ادامه اين نشست سپس فيلم كوتاهي از آسايشگاه جانبازان اعصاب و روان پخش شد كه تمام حاضران را تحت تاثير قرار داد. در اين فيلم وضعيت كساني به تصوير كشيده شده بود كه زماني در ميدان جنگ با عراق حضور داشتند و اكنون در آسايشگاهي به سر مي برند. يكي با خودش حرف مي زد. يكي شعار مي داد و يكي ديگر فرمان مي داد....
سعيد مدني، پژوهشگر آسيب هاي اجتماعي و سياسي از ديگر سخنرانان اين نشست بود كه به بررسي مسايلي پرداخت كه دريك جامعه نمونه صلح را با خطر رو به رو مي کند و روند را به سمت خشونت مي برد.
از نظر سعيد مدني هيچوقت جنگ نمي تواند صلح را به ارمغان بياود. از اين رو او گفتمان كلاسيك در اين زمينه را زير سوال برد و خواستار نگاه مدرن و علمي به اين مساله شد.
وي گفت: "اگر نيروها و كنش هاي مثبت در هر جامعه اي افزايش يابد آن جامعه به سمت صلح خواهد رفت، همان طور که تقويت نيروهاي منفي و بازدارنده نيز جامعه را به سمت خشونت و درگيري خواهد برد".
وي افزود: "گاستون بوتون مي گويد صلح تنها در يك استقلال سياسي قابل وصول است.اما اگر بخواهيم بطور كلي در مفهوم صلح صحبت كنيم مي توان گفت صلح يعني جامعه اي كه در آن تساوي اجتماعي وآزادي فردي به رسميت شناخته شده و استفاده از زور و استبداد درآن جامعه صورت نگيرد".
وي اين عوامل را از جمله شاخصه هاي شناخت مفهوم صلح و مدارا اعلام كرد وافزود: "كميته صلح نوبل ابتكاري به خرج داد و بر مفهوم صلح با معيارهاي بالا صحه گذاشت از اين رو دامنه مفهومي صلح از يك گستره سياسي به گستره اي عميق در در مفهوم سياسي و اجتماعي گسترش يافت".
اين پژوهشگر ادامه داد: "از اين رو بايد دو مفهوم از صلح را كنار هم گذاشت.يكي از اين دو مفهوم جنبه سلبي دارد كه مي توان به همان مورد عدم وجود زور و استبداد در جوامع اشاره كرد و مورد دوم اينكه اگر جامعه انساني و اجتماعي محقق شود، آن جامعه لزوما به سمت صلح خواهد رفت".
وي در ادامه به عواملي اشاره كرد كه جامعه را به سمت وضعيت جنگي ميبرد. طبق تحليل او "عواملي از جمله سانسور، فقر، بيماري، نابرابري، مي تواند صلح را چه به صورت مستقيم و چه به صورت غير مستقيم با خطر مواجه سازد از اين رو نمي توان گفت كه آنچه در روانشناسي صلح مطرح است با روانشناسي جنگ و خشونت منطبق و برابر است.اساسا كسي مي تواند روانشناسي صلح داشته باشد كه به سمت خشونت نرود".
وي در ادامه مفهوم ملموس خشونت را در جامعه آمريكا در اعمال مواردي از جمله چپاول، سرقت، آتش زدن سمبليك، زير پا گذاشتن اراده فردي، حمله پليس به تظاهر كنندگان، تضاهرات خشن دانشجويي، شليك تير به سوي مخالفان، تظاهرات نشسته، بازجويي بدني...اعلام كرد.
وي سپس زمينه هاي بروز خشونت در ميان افراد را به عوامل بيروني و دروني مرتبط دانست و گفت: "جامعه تحت فشار و سركوبگر يقينا مردمي سركوبگر و خشونت طلب خواهد داشت. اگر در يك جامعه عوامل تحريك آميز خشونت رشد كنند از جمله عوامل بيروني خواهد شد ".
سعيد مدني در ادامه با اشاره به موارد بروز خشونت و زور گفت: "مواردي از جمله تمايلات ابزار خواهانه، شكنجه، انتقام و آرمان از جمله زمينه هاي بكار گيري خشونت هستند اما بكارگيري زور در راه آرمان از خطرناك ترين موارد است.چرا كه خشونت در اين مورد با خاطري آسوده صورت مي گيرد و اين نوع خشونت به عنوان هنجار و قانون در مي آِيد به اين دليل ما در جامعه با افراد مومن و مخلصي مواجه مي شويم كه خشونت مي كنند كه از اين دست مي توان به قتل هاي محفلي كرمان اشاره كرد".
وي در پايان براي ريشه كني خشونت به آموزش اشاره كرد و تنها راه گسترش صلح را آموزش مداوم افراد براي صلح خواهي دانست و گفت: "براي اين مساله بايد پيشرفت بدون زور، اعتراض بدون استفاده از زور، مقاومت بدون استفاده از زور، چشم پوشي كردن، مهار خشونت خويش، تقويت همبستگي، مقاومت از راه همبستگي را تقويت كرد و آموزش داد".
دكتر نادر سالار زاده، استاد جامعه شناسي نيز از ديگر سخنرانان اين نشست بود كه در ارتباط با جامعه شناسي و جنگ به سخنراني پرداخت.
وي از جمله گفت: "هنوز هم جهان مستعد واماده است تا افرادي همچون هيتلر و موسوليني جهان را به آتش بكشانند چرا كه اين خواسته در ذهن انسان وجود دارد و هميشه از انسان برتر به عنوان انسان پيروز ياد شده است. انسان پيروز هم انساني والا تعبير شده است.".
از نظر دكتر سالار زاده تنها راه مقابله با جنگ گسترش آرمانهاي ضد جنگ در فرهنگ ملت ها است. وي در اين مورد گفت: "تنها يك كار فرهنگي و تلاش در اين راستا است كه مي تواند ما را از اين وضعيت نجات دهد".
وي در ادامه خواستار شناخت پديده جنگ و جهات مبارزه با آن شد.
ليلا معين نماينده پزشكان داوطلب از ديگر سخنرانان اين نشست بود كه به بررسي آسيب هاي پزشكي جنگ ها به ويژه جنگ شيميايي و هسته اي پرداخت.
در ادامه نسرين فرهومند، نماينده مادران صلح به خواندن بيانيه اين انجمن پرداخت.
در بخشي از اين بيانيه آمده بود: "ما هنوز داغ از دست دادن فرزندانمان را در طول جنگ با عراق.... آناني كه نامشان بر روي هر خيابان و كوچه اي هر روز از جلوي چشمانمان رژه مي روند را از ياد نبرده ايم".
اين بيانيه در پايان خواستار آن مي شد: "امروز صلح را در دستور كار خود قرار دهيم".
سپس پيام انجمن دفاع از حقوق مصدومين شيميايي سردشت به مناسبت بيست و يكمين سال آن فاجعه خوانده شد.
در اين بيانيه، انجمن خواستار آن مي شد تا مسوولين برخورد توام با احترام بيشتري را با مصدومين حادثه بمباران شيميايي سردشت داشته و خدماتي را كه سالها وعده داده اند ارائه دهند.
در اين بيانيه همچنين آمده بود: "اين شهر در حالي به استقبال بيست و يكمين سالگرد اين فاجعه مي رود كه بسياري از اهداف و برنامه هاي سالهاي گذشته و وعده هاي مسوولين به ثمر ننشسته، مشكلات مصدومين همچنان باقي است و كمتر كسي دغدغه توجه به مصدومين شيميايي و بازماندگان شهدا و حل مشكلات آنها را دارد".
در پايان اين نشست نيز لوح تقديري از سوي انجمن صلح جويان ايران به نماينده سازمان صليب سرخ در ايران و نيز نماينده هلال احمر اهدا شد. نماينده صليب سرخ در ايران ضمن تشكر از برگزار كنندگان اين مراسم گفت: "در كار ما يقينا كاستي هايي در كاهش درد و رنج مردم اسيب ديده وجود دارد و كار ما كافي نيست. اما ما هميشه آماده ارائه هر نوع خدمت هستيم".
لوح تقدير حاوي متني بود كه در بخشي از آن آمده بود: "جمعيت زيتون (كانون صلح جويان ايران) به عنوان نهادي مدني و غير دولتي پاسداشت تلاشهاي صليب سرخ را وظيفه اخلاقي خويش مي داند... تصاويري كه شما در سياهي جنگ خلق كرده و باز مي آفرينيد يادبودي از انسانيت و التيامي بر دردهاي بي پايان آسيب ديدگان از جنگ است".
