‏‏

رسا قاضي نژاد‏

مراسم بزرگداشت نصرت الله اميني، از جمله فعالان سياسي و قضايي ايران که سوابقي چون وکالت، قضاوت، شهرداري ‏تهران در زمان دولت مصدق و همچنين وکالت وي در دادگاه نظامي راداشته، روز يکشنبه در آستانه نود و سومين سالگي ‏وي با حضور سخنرانان سرشناسي در ايالت ويرجينياي آمريکا برگزار شد.‏

در اين مراسم که نصرت الله اميني عليرغم کهولت سن، بر روي ويلچر در آن حاضر شده بود، دکتر احسان يار شاطر ‏بنيانگذار دانشنامه ايرانيکا، در سخناني با تجليل از "اميني" وي را نمونه کاملي از يک قاضي با شرافت و درستکار خواند ‏و با بيان خاطراتي از دوران آشنايي چند دهه اي خود با اميني، به بررسي ابعاد فرهنگي و ادبي او اشاره کرد و گفت: "شايد ‏خيلي ها آقاي اميني را به واسطه حضورش در عرصه سياست بشناسند اما نصرت الله اميني همواره به ادبيات علاقمند بود ‏و از جمله کساني است که من شاهدم که ابيات زيادي را از حفظ بود."‏

دکتر يارشاطر همچنين يادآور شد: "در سالهاي خفقان پس از 28 مرداد، جلسات هفتگي در منزل اميني برقرار بود و اتفاقا ‏در آنجا محور هم نشيني ها ادب و هنر بود."‏
درباره نصرت الله اميني اينجا بخوانيد

‎‎نماد اعتراض مسالمت آميز‎‎

در اين مراسم همچنين مهرانگيز کار، حقوقدان سرشناس ايراني نيز با اشاره به سابقه آشنايي اش با نصرت الله اميني، از ‏فاصله نسل ها سخن گفت و اينکه از وقتي با اميني در آمريکا ديدار کرده اميدوار شده است که نسل هاي مختلف به هم ‏نزديک تر شوند و بتوانند از تجربيات گذشتگان به نحو مناسب تري بهره بگيرند. ‏

اين حقوقدان همچنين يادآور شد: "من از درون چشمان زلال آقاي اميني اميد به آينده را به دست آوردم و درک کردم که نسل ‏هاي مبارزان در ايران مي توانند تا چه اندازه با هم مهربانانه رفتار کنند."‏

کار با اشاره به سابقه حضور اميني به عنوان وکيل و قاضي دادگستري، گفت: "من سالهاي زيادي از عمرم را در ‏دادگستري گذراندم اما مايلم در مقابل شرافت آقاي اميني به عنوان يک قاضي مستقل، بي طرف و شرافتمند سر تعظيم فرود ‏بياورم چرا که من معتقدم قاضي بي طرف و شرافتمند مثل کيمياست که در همه کشورها و بخصوص در ايران جايگاه ‏رفيعي در ميان مردم دارد. "‏

اين استاد مهمان در بوستون آمريکا همچنين گفت: "از نظر بي طرفي وشرافت، آقاي اميني مي تواند يک نماد پربرکت ‏براي قضات جوان ايران باشد."‏

مهرانگيز کار با اشاره به پذيرش پرونده وکالت دکتر مصدق توسط نصرت الله اميني، همچنين افزود: "شرح زندگي ايشان ‏به عنوان يک وکيل مدافع براي من درس گرفتني است. من وقتي نامه هاي ايشان به عنوان وکيل دکتر مصدق و دکتر ‏مصدق به عنوان موکل را خواندم هرگز آرزو نکردم به جاي آقاي اميني، وکيل دکتر مصدق باشم چون دکتر مصدق خود ‏يک حقوقدان برجسته بود که اتفاقا به وکيلش خيلي سخت مي گرفت با اين حال آقاي اميني از اين امتحان سربلند بيرون آمد."‏
کار در ادامه سخنان خود تاکيد کرد: "اين افتخار براي آقاي اميني بس که وکيل مصدقي بود که خود او وکيل ملتي بوده ‏است."‏

کار همچنين در بخش پاياني سخنان خود از نکات ديگر شخصيت اميني، وجه "تکثرگرايي" او را مورد توجه قرار داد و ‏گفت: "اميني براي من مظهري از پلوراليسم و تکثر گرايي است و او خود را هرگز در چارچوب يک دوره مبارزاتي خاص ‏محصور نکرد و با همه انديشه هاي سياسي در ارتباط بود. به همين دليل است که من آقاي اميني را نماد حرکت هاي ‏مسالمت آميز و صلح آميز اعتراضي مي دانم و اميدوارم ايشان هميشه نمادي زنده براي آن باشد که بمانيم و زندگي کنيم."‏

‎‎انساني آزاد‏‎‎

‏ اما سخنران ديگر اين مراسم اکبر گنجي، فعال سياسي و سرشناس ايراني بود که در سخنان خود بااشاره به سير انديشه هاي ‏کامو و داستايوفسکي، اين دو را نماد دو فرد بي خدا و مذهبي معرفي کرد که در پس انديشه ي هر دو آنان يک سوال اساسي ‏وجود دارد و آن اين است که اگر خدايي در پس اين زندگي مادي نباشد، اين جهان بي معني مي شود.‏

وي با اشاره به نظر داستايوفسکي گفت: "او معتقد بود که انسان آزاد است و اين بايد دغدعه او باشد." گنجي سپس از اين ‏سخنان اينگونه نتيجه گرفت که "وقتي انسان پس از گذراندن پروسه هايي مي خواهد از اين آزادي تعريف شده استفاده کند به ‏انحراف کشيده مي شود لذا انسان مي خواهد از زير بار مسووليت فرار کند.آزادي خود را نقض مي کنيم و مسووليت آن را ‏به گردن ديگران مي اندازيم. اين موضوع بخصوص در ميان نيروهاي سياسي وجود دارد."‏

وي افزود: "هميشه وقتي يک سيستم را مورد بررسي قرار مي دهيم يک رهبر يا رييس ديکتاتور وجود دارد که ما همه ‏تقصير ها را گردن او مي اندازيم و انگار خودمان هيچ نقشي نداريم.مسوليت با او است.اين در حالي است که کامو، کانت و ‏ديگران آمده بودند که بگويند که اي آدم تو آزادهستي و اتفاقا تو مسوول هستي.سوال داستايوفسکي اين بود که همه آزاديم و ‏آيا ما آدم ها از اين آزادي درست استفاده کنيم.من بر همين اساس است که مي گويم آقاي نصرت الله اميني کسي بوده که با ‏توجه به اين آزادي زندگي کرده است و هرگز از زير بار اين آزادي شانه خالي نکرد."‏

وي يادآور شد: "براساس همان انديشه هايي که عرض کردم ما بايد قدردان آدمهايي باشيم که به دنبال آزادي واقعي بوده اند ‏و با دو پا مثل همه آدم هاي ديگر بر روي زمين راه مي روند و البته از زير بار مسووليت ها شانه خالي نمي کنند. ما وظيفه ‏نداريم فضايي را فراهم کنيم که به زور همه آدم ها را به راه سعادت بکشانيم."‏

وي افزود: "ما هميشه جاي اصل و فرع را عوض مي کنيم. ما چهار مقوله دين، ايدئولوژي، کشور و خاک را داريم که ‏هميشه انسان را براساس آن وضع مي کنيم. در اين ميان انديشه هايي چون کمونيسم مي خواهند انسان ها را کمونيست کنند، ‏يعني انسان را در حقيقت فداي ايدئولوژي کنند يا مذهبيون مي خواهند انسان را فداي مذهب کنند. يا کساني که طرفداران ‏خاک هستند و مي خواهند انسان را فداي خاک کنند. ما همه مي خوانيم «کي ارزشي دارد جان ما». اين يعني ما خاک را بر ‏انسان ترجيح مي دهيم."‏

گنجي همچنين گفت: "اگر چيزي در زمين ارزشمند است همين انسان دوپاست. ما حق نداريم انسان راي فداي هيچ چيز ‏ديگر بکنيم. ما حق نداريم انسان را فداي خاک، مذهب، ايدئولوژي و دولت کنيم."‏

گنجي افزود: "به گمان من آقاي اميني در طول زندگي شان از آزادي که داشتند شانه خالي نکردند و به عنوان انساني که ذاتا ‏آزاد هستند، مسووليت هاي اين آزادي را پذيرفتند. راه درست اين است نه اينکه مفاهيمي انتزاعي چون خاک، دولت و مذهب ‏را ارجح بر انسان بدانيم. "‏

گنجي تنها وظيفه انسان را نجات انسان از فقر و بدبختي دانست و در پايان گفت: "آقاي اميني هميشه اين دغدغه را داشت و ‏هرگز در خانه اش کليد نداشت پس بکوشيم درخانه ما نيز کليدي نداشته باشد."‏

‎‎اميني مردي با نيکي نهاد‏‎‎

احمد کريمي حکاک، استاد دانشگاه مريلند آمريکا ديگر سخنران مراسم بود که گفت: "نصرت الله اميني فقط مختص خانواده ‏اش نيست و در حقيقت خانواده اميني توليت گوهري را بر عهده دارند."‏

وي همچنين به بيان سابقه آشنايي خود با اميني اشاره کرد و گفت بارها در جايي به ياد آقاي اميني افتاده ام که خود ايشان ‏حضور نداشت. از جمله آن زمان ها تابستان 2006 در افغانستان بود که وقتي در گردش روزانه از مقابل عمارت ‏دادگستري کابل مي گذشتم ديدم بر روي پرد ه اي نوشته اند : "اگر مي خواهي جلوي قاضي نايستي، از پس و پشت قانون ‏راه برو". من همان لحظه به ياد ايشان افتادم که در حقيقت براي نسلي از دانشجويان تحصيل کرده ايراني در خارج، پدري ‏کرده است.ايشان همواره به خوشنامي و سرسپردگي به قانون مشهور بوده اند."‏

دکتر کريمي حکاک همچنين گفت: "خوشنامي سياسي در ايران ما کالاي نادري است و حال آنکه خوشنامي در ادبيات و ‏فرهنگ به گمان من آسانتر است. از اميرکبير در دوران تجدد، پيرنيا، مشيرالدوله، احمد قوام تا مصدق و ديگراني که هنوز ‏زمان شان نرسيده، مي بينيم که اينها نادر روزگار خود بوده اند. نصرت الله اميني يک از همين هاست که خوشنامي سياسي ‏دارد که نهايت آن شهامتش در پذيرش وکالت دکتر مصدق است."‏

وي همچنين به بيان خاطره اي از اميني پرداخت و افزود : "در يکي از نوروزهاي خارج از کشور که به ديدار ايشان رفتم، ‏ايشان را برافروخته ديدم. خودشان سر صحبت را باز کرد و با گلايه از فرزندانش گفت اين جوان نوار سه رنگي را که من ‏با سختي از يک فروشگاه ايتاليايي براي اين سبزه هفت سين آماده کرده بودم، برداشته و بجاي آن يک روبان سرخ دور آن ‏بسته است".‏

کريمي حکاک در پايان سخنانش با خواندن شعري از حافظ گفت: "من ميهن دوستي و نيکي نهاد را در آقاي اميني به راي ‏العين ديده ام."‏

در مراسم بزرگداشت نصرت الله اميني به غير از اين سخنرانان مهندس حسين ابن يوسف، درياداراميرهوشنگ آرين پور، ‏دکتر ناصر طهماسبي، دکتر رودي مته و محمد اميني هم سخنراني کردند.‏

‎‎در حاشيه‎‎

‏-‏ در ابتداي اين مراسم سه تن از دوستان قديمي اميني به بيان خاطراتي از اميني پرداختند که اکثر آنان از دکتر ‏مصدق با عنوان "پيشوا" نام بردند.‏
‏-‏ دو تن از نوه هاي اميني در سخنان کوتاهي از پدر بزرگ و مادر بزرگشان تقدير کردند. ناهيد همسر اميني چهره ‏اي بود که از سوي بسياري از سخنرانان مورد تقدير قرار گرفت.‏
‏-‏ در اين مراسم همچنين فيلمي پخش شد که در آن عباس امير انتظام پيام خود را به مناسبت بزرگداشت اميني قرائت ‏کرد.‏
‏-‏ در اين مراسم دکتر رودي مته، استاد هلندي الاصل دانشگاه دلاور نيز سخنراني کرد. وي که داماد دکتر اميني ‏است به زبان فارسي سخنان جالبي بيان کرد که مورد توجه حاضران واقع شد. وي با اشاره به مسلمان شدن خود ‏براي ازدواج با دختر آقاي اميني، روحيه تساهل و تسامح اميني را ستود. وي همچنين موفقيت اميني را مديون ‏همسر فداکارش دانست.‏
‏-‏ مراسم در هتل مجلل هايت واقع در منتطقه روستون برگزار شد.‏
‏-‏ در اين مراسم همچنين محمد اميني پسر بزرگ نصرت الله اميني از انتشار قريب الوقوع کتاب خاطرات پدرش خبر ‏داد. ‏
‏-‏ مهدي اميني فرزند کوچکتر اميني نيز پيام استفان کينگزر نويسنده کتاب "همه مردان شاه" را قرائت کرد. ‏
‏-‏ فريبا اميني تنها دختر نصرت الله اميني نيز در اين مراسم سخناني بيان کرد. همچنين در بخشي از اين مراسم فيلمي ‏پخش شد که وي سه سال پيش از احمد آباد آخرين محل زندگي مصدق تهيه کرده بود.‏