‏

نادر ايراني

به دنبال حادترين شدن بحث هاي مربوط به پرونده هسته اي، صدا و سيماي جمهوري اسلامي براي نخستين ‏بار با برگزاري يک ميزگرد راديويي با شرکت چند کارشناس هسته اي، خبر از آن داد که "پرونده هسته اي ‏خط قرمز نظام نيست." چرا که: "اگر ما خود را در برابر سازمان ملل و شوراي امنيت فرض كنيم، اين ما ‏هستيم كه بازنده‌ايم." اين برنامه در شرايطي پخش شد که بر اساس بخشنامه هاي رسمي و غيررسمي، هر ‏گونه صحبت در مورد پرونده هسته اي مي تواند عواقب سختي براي رسانه ها داشته باشد.‏

در اين ميزگرد که با حضور دكتر آقايي، كارشناس مسايل استراتژيك، دكتر محرابي استاد دانشگاه و ‏كارشناس روابط بين‌الملل، مهندس صادقي، كارشناس پرونده هسته‌اي و با سردبيري دكتر دبيري‌ مهر برگزار ‏شد، سئوال اصلي اين بود که آيا " تعليق غني‌سازي خط قرمز نظام است" يا خير.
‏
متن ميزگرد در سايت تابناك ‏

در اين ميزگرد، دكتر محرابي در پاسخ به پرسشي درباره ارزيابي بسته پيشنهادي "1+5" گفت: "اين را ‏نمي‌توان بسته پيشنهادي دانست؛ بلكه يك توصيه‌نامه است و انتظار دارد پس از اينكه ايران غني‌سازي را ‏تعليق كرد، پروتكل را پذيرفت و با آژانس همكاري كامل كرد، مذاكره آغاز شود."‏

اما صادقي دوره ايستادگي منطقي مقابل آژانس، غرب وآمريكا را از اسفند 86 دانست كه براساس آن دوره ‏جديدي آغاز شده كه "مي‌توان گفت آن دوره ميوه‌چيني و استفاده از هزينه‌هايي است كه در پرونده هسته‌اي ‏پرداخت شده است". وي افزود: "ما بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه يك استراتژي در همه شرايط جواب ‏نمي‌دهد و ما بايد متناسب با شرايط جديد داخلي و خارجي، راهبرد خود را انتخاب كنيم و برخلاف تبليغاتي كه ‏در شرايط فعلي از سوي مطبوعات و رسانه‌ها انجام مي‌شود، اين بسته پيشنهادي داراي اهميت است و بايد ‏آن را به صورت جدي و با توجه به منافع ملي، ارزيابي ‌كنيم."‏

دكتر محرابي در ادامه گفت: "هدف اصلي از ارايه اين بسته، تبليغاتي است تا به افكار عمومي جهان بگويند، ‏ما چند بسته پيشنهادي به ايران داديم و ايران نپذيرفت و به اين وسيله، افكار عمومي را براي برخورد با ايران ‏قانع كنند. اين بسته بيش از آنكه سودي براي ما داشته باشد، نپذيرفتن آن براي ما خطر است و به نظر مي‌رسد ‏يك مقدمه‌چيني لازم است." ‏

مهندس صادقي در ادامه اين ميزگرد گفت: "در مسائل ديپلماتيك نمي‌توان از نگاه ارزشي وارد شد... ما نبايد ‏خود را در برابر جامعه بين‌المللي كه حتي خيلي از مواردش را قبول نداريم، قرار دهيم. چراكه اگر ما خود را ‏در برابر سازمان ملل و شوراي امنيت فرض كنيم، اين ما هستيم كه بازنده‌ايم."‏

وي درباره اين سوال كه آيا پرونده هسته اي خط قرمز نظام است نيزگفت: "در باره پرونده هسته‌اي نمي‌توانيم ‏بگوييم كه غني‌سازي، خط قرمز ماست. اين چگونه خط قرمزي است كه تا دوـ سه سال پيش و دي ماه 1384 ‏مطرح نبوده است؟ ممكن است يك دولت با تعليق غني‌سازي مخالف باشد و يك دولت موافق. اين سياست هر ‏دولت است و نه خط قرمز نظام. خط قرمزها مسائلي چون تماميت ارضي، يا حفظ استقلال كشور يا اصول ‏اسلام است كه در قانون اساسي آمده، يك روز در دولت قبل، تعليق غني‌سازي موضع دولت بود و كسي را كه ‏مي‌گفت، نبايد غني‌سازي تعليق شود، مورد پيگرد قرار مي‌دادند و امروز مي‌گويند، خود تعليق غني‌سازي خط ‏قرمز است. بنابراين ما بايد غني‌سازي را نه به عنوان خط قرمز، بلكه به عنوان موضوعي در چهارچوب ‏منافع ملي مورد بحث قرار دهيم." ‏

صادقي درادامه افزود: "مسئله ديگر، تصوير غلطي است كه از چين و روسيه به افكار عمومي ارائه مي‌شود. ‏چين و روسيه نيز مخالف غني‌سازي ما هستند چون مي‌خواهند به ما سوخت بفروشند. در واقع نظام بين‌الملل ‏نمي‌خواهد ما به تكنولوژي غني‌سازي دست پيدا كنيم. اينكه آقاي محرابي مي‌گويند بسته پيشنهادي در بخش ‏منافع ما داراي ابهام است، بايد بگويم، طبيعي است كه آنها بر اساس منافع خودشان بسته را بنويسند و منافع ما ‏را در ابهام بگذارند و اين وظيفه ماست كه بخش مربوط به انتظارات خودمان را شفاف كنيم. به بسته پيشنهادي ‏كه صرفا نبايد پاسخ «بله» يا «خير» داد. اتفاقا دو سال پيش در همين روزها، بسته پيشنهادي اول به ما ارايه ‏شد و ما به جاي آنكه به سرعت و ظرف يك ماه آن را بررسي عملياتي كرده و به آن پاسخ دهيم، در پاسخ ‏تأخير كرديم تا در 9 مرداد، قطعنامه اول شوراي امنيت عليه ما تصويب شد. توافق آقاي لاريجاني و سولانا ‏در پاييز 1385 هم مي‌تواند مبنا و چشم‌انداز خوبي براي بسته باشد."‏

وي افزود: "همانطور كه آقاي محرابي گفتند، پيامدهاي اين بسته خطرناك است و مشخص است كه اين بسته، ‏مقدمه‌چيني براي قطعنامه چهارم و مجازات‌هايي فراتر از شوراي امنيت است كه آمريكا و اروپا درباره آن ‏توافق كرده‌اند. اما ما در امپراتوري رسانه‌اي دنيا، سهم ناچيزي داريم و نمي‌توانيم بر افكار عمومي غرب با ‏اين رسانه‌ها تأثير زيادي بگذاريم و اگر ما صرفا بسته را رد كنيم، بهترين كمك را به آمريكا و لابي اسرائيل، ‏براي شتاب دادن به برخورد با ايران انجام داده‌ايم."‏

سپس دکتر صادقي درپاسخ به اين سوال كه عدم پذيرش يا رد بسته مي تواند به معناي وجود نكات مثبت در ‏بسته باشد گفت: "بله، ظرفيت‌هاي خوبي در اين بسته هست كه بايد پرورش پيدا كند."‏

دكتر آقايي نيز در برابر بسته پيشنهادي 5+1 سه گزينه را مطرح ساخت: "ابتدا دربست بپذيريم كه بسته ‏تأمين‌كننده منافع ملي ما نيست. دوم اين‌كه دربست آن را رد كنيم كه آن هم منطقي نيست و سوم اينكه ما بر ‏روي اين بسته بحث و بررسي كنيم، همانطور كه دكتر لاريجاني گفتند، بايد بررسي شود. البته در اين بسته ‏سوءنيت وجود دارد."‏

دكتر دبيري‌مهرنيز در ادامه با اشاره به اينكه "اگر بخواهيم با بسته به صورت گزينشي برخورد كنيم و يك ‏بخش آن را رد كنيم و بخش ديگر آن را بپذيريم، آن ديگر بسته نمي‌شود" گفت: "بسته به معناي آن است كه ‏همه عناصرش با هم است. اين بسته هم بسيار دقيق تنظيم شده است. به طور مثال، در برابر هر نكته مثبتي كه ‏براي ايران طرح شده، پيش از آن، واژه «‏As necessary‏» (در صورت نياز) استفاده شده كه يعني ما ‏هيچ‌كدام را پيشگام نمي‌شويم."‏

دكتر آقايي در ادامه ميزگرد با اشاره به اينكه در اين بسته، تعليق شرط اول است گفت: "اين بسته حق ما را ‏در رابطه با انرژي هسته‌اي به رسميت شناخته چه لزومي دارد كه آنها حق ما را به رسميت بشناسند؟"‏

صادقي در پاسخ به دكتر آقايي گفت: "ببينيد باز هم از زاويه ارزشي به موضوع نگاه كرديد. در «‏NPT‏» ‏اشاره دارد كه اگر كشوري انحراف از انرژي صلح‌آميز داشته باشد، از حقوق خود محروم مي‌شود. منظور ‏كشورهاي غربي اين است كه شما از حقوق خود ـ كه يكي هم غني‌سازي است ـ محروم نمي‌شويد، حالا اين را ‏مبهم و بر اساس منافع خودشان نوشته‌اند. ما بايد اين را شفاف كنيم و مثلا بنويسيم: به ايران تضمين داده ‏مي‌شود كه از حق غني‌سازي در درازمدت محروم نمي‌شود."‏

صادقي سپس با اشاره به اينكه "البته ما نمي‌توانيم بنيان بسته را عوض كنيم و بنيان بسته، تعليق است" اضافه ‏کرد: "تعهد اصلي ما در اين بسته، تعليق است كه اگر ما هيچ نوع تعليقي را نپذيريم، به معناي رد بسته است."‏

وي ادامه داد: "در پاسخ به بسته قبلي پيشنهادي «1+5» كه 31 مرداد 1385 در دولت نهم تحويل داديم، ‏نوشتيم كه ما درباره تعليق هم حاضر به مذاكره هستيم و اين پاسخ هم مورد تأييد رهبري بوده؛ بنابراين ما بايد ‏پاسخ هوشمندانه بدهيم. اگر تعليق را مي‌پذيريم، بايد تفسيري از تعليق هم ارايه دهيم كه نافي حقوق اساسي و ‏درازمدت ما نشود."‏

وي درادامه با اشاره به ظرفيت هاي مثبت بسته پيشنهادي 5+1 گفت: "ظرفيت‌هاي مثبت كه اشاره كردم، ‏يكي نيروگاه‌هاي آب سبك است. پسماند سوخت نيروگاه بوشهر قابليت استفاده در سلاح‌هاي اتمي را دارد. اما ‏سوخت نيروگاه‌هاي سبك، اين قابليت را ندارد. حالا آنها که نمي‌خواستند ايران نيروگاه اتمي داشته باشد، ‏حاضر شده‌اند خودشان نيروگاه آب سبك براي ما بسازند كه اين يك پيروزي براي ما و يك عقب‌نشيني براي ‏آنهاست. چراكه بارها مسئولان غربي و به ويژه بوش، گفته بودند كه ايران نيازي به انرژي هسته‌اي ندارد و ‏صرفا بايد از گاز استفاده كند." ‏

در اين جلسه محرابي با تاکيد بر اينكه تعليق در سطح دكترين نيست كه خط قرمز باشد، تاكيد كرد: "دكترين ما ‏قانون اساسي است. مسئله هسته‌اي در سطح استراتژي است، بنابراين قابل تغيير است. حال اگر ما بياييم ‏غني‌سازي را به استقلال كشور كه جزو دكترين و خط قرمزهاست بچسبانيم، اين كار را ما كرده‌ايم؛ نه اينكه ‏پرونده هسته‌اي در آن سطح باشد." ‏

صادقي نيز در جمع بندي مطرح كرد كه "در بحث توافقات با ادبيات متفاوت وجود دارد، كه شامل موارد ‏زير است: 1. بسته براي اتمام حجت و مقدمه‌چيني براي برخورد با ما داده شده است.2. بنيان بسته، تعليق ‏است و رد كلي بسته، به نفع ما نيست.3. بايد به اين بسته اصلاحيه‌اي زد كه ضامن منافع ما باشد."‏

دبيري‌مهر، اداره كننده ميزگرد از شركت كنندگان در ميزگرد راديو گفت وگو خواست تا به اين سوال پاسخ ‏دهند كه پيامدهاي اين بسته در حوزه ايران و "1+5" چه خواهد بود.‏

صادقي با توجه به وضعيت آمريكا و جهان كه "نشان مي‌دهد در شش ماه آينده، شرايط سخت و فزاينده‌اي پيش ‏روي ايران قراردارد و طيف گسترده‌اي از گزينه‌ها، از تحريم‌‌هاي نرم فعلي تا تحريم سخت و حتي گزينه ‏نظامي روي ميز است" گفت: "از دستاوردها و اهداف پرونده هسته‌اي، حدود 60 تا 70 درصد محقق شده كه ‏مهمترين آنها، حفظ استقلال كشور و جلوگيري از برنامه «فشار گام به گام» بر روي نظام بود... امروز به ‏جايي ‌رسيده‌ايم كه غرب از خيلي مواضع و حرف‌هايش عقب‌نشيني كرده و... در سطح راهبردي تا ميزان قابل ‏توجهي موفق شده‌ايم. در بعد فني نيز ما به تكنولوژي صلح‌آميز غني‌سازي دست پيدا كرده‌ايم و حتي اگر تعليق ‏هم كنيم، اين تكنولوژي در اختيار ماست و كسي نمي‌تواند آن را از ما بگيرد." ‏

مهندس صادقي درادامه سخنان خود كه بسيار به مواضع سايت تابناك در يادداشت "از پرونده هسته‌اي چه ‏مي‌خواهيم؟تحليلي متفاوت درباره سرنوشت هسته‌اي" نزديك بود عنوان كرد كه:‏

‏"ما يك اهرم قوي براي چانه‌زني داريم و اگر هم تعليق كنيم، هر لحظه‌اي كه بخواهيم، مي‌توانيم توليد صنعتي ‏را آغاز كنيم و اين‌طور نيست كه مانند دو سال پيش، فاصله داشته باشيم. اما دو هدف ديگر ما كه محقق شده، ‏يكي استفاده گسترده از انرژي هسته‌اي است كه نيازمند بيست نيروگاه هسته‌اي در چشم‌انداز بيست‌ساله است و ‏ديگري توليد انبوه و صادرات و فروش اورانيوم غني‌شده كه محقق نشده است. اين دو هدف تقريبا متناقض ‏يكديگرند. در واقع از يك ميليون سانتريفيوژ تأمين خوراك بيست نيروگاه، ما تنها سه هزار تا داريم و از بيست ‏نيروگاه نيز، يكي در حال تكميل است. براي احداث بيست نيروگاه بايد شركت‌هاي بين‌المللي سازنده براي ما ‏احداث كنند. چون پنجاه تا شصت سال در آن سابقه دارند و با اين شرايط تحريم، حاضر به حضور در ايران ‏نيستند. اما براي هدف دوم كه توليد انبوه اورانيوم غني‌شده است، ما نبايد تعليق كنيم بنابراين از شش هدف، ‏چهار هدف محقق شده و بايد از دو هدف باقي‌مانده، يكي را انتخاب كنيم و بين احداث نيروگاه‌هاي جديد و توليد ‏سوخت هسته‌اي، يكي را انتخاب كنيم."‏

سپس صادقي در پاسخ به سوال اداره كننده جلسه مبني بر اينکه "سوخت هسته‌اي بدون نيروگاه به چه درد ما ‏مي‌خورد؟" گفت: "به هر حال اين تصميمي است كه ما بايد بگيريم. البته نظام تا اينجاي پرونده هسته‌اي، موفق ‏بوده و نشان داده كه سعه صدر لازم براي تطبيق با شرايط جديد را دارد، ما سند توافق لاريجاني ـ سولانا را ‏داريم كه ظرفيت‌هاي بسيار خوبي دارد و با توجه به رياست آقاي لاريجاني در مجلس هشتم و نقشي كه ايشان ‏دارند و هم متعهد رهبر انقلاب هستند و هم در نظام بين‌الملل مقبوليت خوبي دارند، ما مي‌توانيم آن را پيگيري ‏كنيم و حتي همان سند را جايگزين بسته پيشنهادي كنيم چون آن سند هم داراي تعهدات و هم داراي امتيازات ‏براي ايران است. البته چشم‌‌انداز ديگري نيز قابل تصوير است و آن، ادامه افزايش تنش به صورت فعلي است ‏كه يا به صورت سرد پيش مي‌رود كه همين قطعنامه‌ها و تحريم‌هاست و يا به برخورد گرم مي‌انجامد كه ‏اميدواريم اتفاقي نيفتد."‏

دكتر آقايي نيز در مورد بسته پيشنهادي تاكيد كرد كه: "دشمنان ما دوست دارند سريع اين بسته را رد كنيم. ‏چون مي‌دانند كه پشت صحنه رد سريع اين بسته پيشنهادي چه اتفاقي مي‌افتد و يكي از اهداف اين بسته، خلع ‏سلاح تبليغاتي ماست تا به دنيا اثبات كنند كه جمهوري اسلامي اهل مذاكره و توافق نيست و تشديد تحريم‌ها به ‏سبك ديگر از پيامدهاي آن است كه از همين الان هم شروع كرده‌اند و ما بايد از تمام ظرفيت‌هاي دولت و ‏ملت، به ويژه مجلس و افزايش قدرت چانه‌زني و تقويت رويه مسئولان، استفاده كنيم."‏

بحث هايي از اين دست در سايت تابناک، وابسته به سردار رضايي و صدا و سيماي جمهوري اسلامي برخي ‏تحليل گران را به اين باور رسانده که حکومت دارد افکار عمومي را براي پذيرش تعليق غني سازي آماده مي ‏کند.‏
‏ ‏