امين رئوفي‌نژاد

در حالي كه مسئولان دولت احمدي نژاد از تصميم‌گيري براي ساخت "منوريل" در اسلامشهر، كرج، مشهد، ‏كرمانشاه و شيراز خبر داده‌اند، خبرگزاري نيمه‌رسمي مهر اقدام به انتشار متن نامه محمدباقر قاليباف، شهردار ‏تهران، به شوراي شهر تهران كرد كه وي در آن خواستار برچيده شدن پايه‌هاي منوريل صادقيه شده است. ‏همزمان با انتشار متن اين نامه، معاونت حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران نيز ديروز (يكشنبه) بر ضرورت ‏جمع‌آوري پايه‌هاي منوريل صادقيه تاكيد كرد و اين طرح را "فاقد توجيه فني و اقتصادي" توصيف كرد.‏

منوريل يكي از مهمترين طرح‌هاي تبليغاتي احمدي نژاد در آستانه انتخابات رياست‌جمهوري بود كه شش ماه پس ‏از كلنگ‌زني توسط وي در اسفند 1383، توسط معاون عمران احمدي نژاد در شهرداري تهران بي‌هيچ نتيجه‌اي ‏متوقف شد. احمدي نژاد وعده داده بود كه اين طرح پس از 17 ماه به ثمر خواهد رسيد، اما اكنون پس از گذشت ‏بيش از 3 سال و صرف هزينه‌هاي هنگفت ميلياردي، تنها چيزي كه از اين طرح رويايي باقي مانده، 16 ستون ‏نيمه‌كاره رهاشده و يك پروژه متروكه در نزديكي ميدان صادقيه تهران است.‏

‎‎بازگشايي پرونده منوريل‎‎

نامه‌اي كه خبرگزاري نزديك به اصولگرايان منتقد دولت متن آن را منتشر كرده، در دي ماه سال گذشته خطاب به ‏رئيس شوراي شهر نوشته شده بود، اما تاكنون متن آن در رسانه‌ها منتشر نشده بود. قاليباف در همان زمان به ‏پيشنهاد خود به شوراي شهر براي جمع‌آوري پايه‌هاي منوريل صادقيه اشاره كرد، اما در فروردين ماه سال جاري ‏در اقدامي عجيب به تكذيب اين موضوع پرداخت و در جمع خبرنگاران، "هرگونه نوشتن نامه براي جمع آوري ‏پايه هاي خطوط منروريل از منطقه صادقيه تهران را تکذيب کرد."‏

از اين رو انتشار متن درخواست شهردار تهران براي برچيده شدن پايه‌هاي منوريل صادقيه را مي‌توان واكنش ‏شهرداري به اظهارات جديد مسئولان دولتي و نيز در ادامه سخنان اخير رئيس كميسيون عمران شوراي شهر ‏تهران درباره منوريل ارزيابي كرد.‏

برخي مسئولان دولتي به تازگي در گفت‌وگو با صدا و سيما اين احتمال را مطرح كرده بودند كه در صورت امتناع ‏شهرداري تهران از ساخت منوريل در محدوده اين شهر و مخالفت با اقدام مستقل دولت در اين زمينه، دولت در ‏اسلامشهر يك خط منوريل راه‌اندازي خواهد كرد!‏

پيش از اين هم مسئولان دولتي از تصميم وزارت كشور براي "‌ايجاد خطوط منوريل در شهرهاي مشهد، كرج و ‏كرمانشاه" خبر داده بودند. همچنين شهردار شيراز در بهمن ماه سال گذشته اعلام كرد كه احمدي نژاد در سفر ‏استاني به شيراز با پيشنهاد ساخت منوريل در اين شهر موافقت كرده است.‏

در اين حال، ديروز معاونت حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران نظر نهايي خود را درباره منوريل اعلام كرد. ‏اين معاونت كه چندي پيش و به دنبال نامه قاليباف براي جمع‌آوري پايه‌هاي منوريل صادقيه، از سوي شوراي شهر ‏مامور ارزيابي كارشناسي اين پروژه و نيز ارائه طرح جايگزين براي آن شده بود، به صراحت اعلام كرد كه: "با ‏عنايت به نامه شهردار محترم تهران و دلايل و مستندات ارسالي از جمله عوارض موجود در مسير، اشکالات ‏طراحي و ضعيف بودن پايه هاي پل و... به نظر مي‌رسد اجرا خط مونوريل در کريدور ميدان صادقيه - فرودگاه ‏مهرآباد به صرفه و صلاح شهر تهران نبوده و فاقد توجيه فني و اقتصادي باشد و جمع‌آوري پايه‌هاي موجود جهت ‏تسهيل در رفت‌وآمد شهروندان ضروري باشد."‏

‎‎مشكلات كارشناسي منوريل صادقيه‎‎

در متن نامه قاليباف به مواردي متعددي از مشكلات و تخلفات انجام شده در روند احداث منوريل در زمان ‏شهرداري احمدي نژاد اشاره شده است. شروع پروژه "با عجله و بدون نقشه‌هاي دقيق اجرايي و عملياتي"؛ عدم ‏راه حل قطعي براي عبور از بعضي از موانع موجود؛ مشکلات با اهالي و ساختمانهاي مسير مونوريل؛ نا امن ‏بودن ستونهاي ساخته شده پروژه منوريل صادقيه و خطر سقوط فوندانسيون مربوطه؛ يكي از ديگر نكات مهمي كه ‏قاليباف به آن اشاره كرده، "بالا رفتن هزينه ها از 5/3 ميليون دلار به 8 ميليون دلار و بعد به حدود 15 ميليون ‏دلار در هر کيلومتر" است كه به گفته وي، خود يكي از دلايل توقف اين پروژه بوده است. وي همچنين خاطرنشان ‏كرده كه: "در ابتدا قرار بود واگن ها با قيمت هر واگن 172 هزار دلار درايران ساخته شود، ليکن در مراحل ‏بعدي مقرر گرديده سه قطار همراه با چند واگن با قيمت 5/1 ميليون دلار براي هر واگن از خارج وارد شود، لذا ‏اين اقدام نيز موجب افزايش قيمت پروژه گرديده است."‏

معاون حمل‌و‌نقل و ترافيك قاليباف نيز در نظر كارشناسي خود با اشاره به حجم نه چندان زياد تردد مسافران از ‏ميدان صادقيه به سمت فرودگاه و ترمينال غرب و نيز وضعيت خط 4 مترو (در دست احداث) كه حمل و نقل اين ‏محدوده را پوشش مي‌دهد، استدلال كرده كه: "تکميل اين بخش از خط مونوريل بين ترمينال غرب و فلکه دوم ‏صادقيه به لحاظ حمل‌ونقلي و ترافيکي در حال حاضر فاقد توجيه مي‌باشد."‏

متوقف شدن عمليات اجرايي احداث خطوط 8 و 9 متروي تهران نيز از ديگر تبعات اجراي ناقص طرح منوريل ‏صادقيه بوده است و پايه‌هاي به جا مانده از اين طرح نيمه‌كاره باعث توقف كار ساخت دو خط مهم مترو شده ‏است؛ به طوري كه محسن هاشمي، مدير عامل شرکت راه‌آهن شهري تهران و حومه، با انتقاد از اين موضوع، ‏چندي از شوراي عالي ترافيک خواست تا "هرچه سريع‌تر تکليف اين موضوع را روشن کند."‏

‎‎بحث منوريل در يك سال گذشته‎‎

از روزي كه احمدي نژاد در زمان كلنگ‌زني پروژه منوريل، اين طرح را "هديه نوروزي" شهرداري به مردم ‏تهران خواند، تا روزي كه معاون وي به شوراي شهر اعلام كرد كه به علت "ابهامات فني و مالي" اين پروژه را ‏‏"تا اطلاع ثانوي" متوقف مي‌كند، تنها شش ماه طول كشيد. در آن زمان، اين طرح كه قرار بود 17 ماهه تكميل ‏شود، بنا به اعلام رسمي رئيس كميسيون عمران شوراي شهر، تنها 5 درصد پيشرفت فيزيكي داشت. از آن زمان ‏تا امروز هم تنها چيزي كه از منوريل مشاهده مي‌شود، 16 ستون ناقص در منطقه صادقيه تهران است كه قرار ‏بود به فرودگاه مهرآباد متصل شود.‏

در طول سال گذشته، تقابل شوراي شهر و شهرداري با دولت بر سر منوريل وارد مرحله جديدي شد. ابتدا برخي ‏سايت‌ها فاش كردند كه دولت بدون اجازه شوراي شهر براي ايجاد مونوريل با يك شركت خارجي قرارداد بسته ‏است. دولت نيز ادعا كرد كه با شوراي شهر در اين باره هماهنگي كرده است.‏

اين موضوع واكنش اعضاي شوراي شهر را به دنبال داشت؛ به طوري كه مسئولان شهرداري و شورا اين ‏موضوع را تكذيب كردند، حمزه شكيب فاش كرد كه احمدي نژاد از ابتدا تنها دو صفحه پيشنهاد براي منوريل به ‏شوراي شهر ارائه كرده بود و معصومه ابتكار نيز با لحني طعن‌آميز در اين باره گفت: "اگر دولت براي اين ‏منظور عزم جدي دارد، پيشنهاد مي کنم دولت منوريل را بين وزارتخانه هاي خود و جهت ارتباطات داخلي استفاده ‏کند."‏

مدتي بعد معاون شهردار تهران نيز در موضعي مشابه، با تاکيد بر اينکه هيچ توافقنامه‌اي براي احداث منوريل با ‏وزارت کشور امضا نکرده‌ايم، گفت: "به مسوولان وزارت کشور پيشنهاد داديم اگر دولت اصرار دارد که در شهر ‏تهران سيستم منوريل وجود داشته باشد، براي تامين نظر دولت حاضريم يک خط منوريل را به عنوان سمبل در ‏تهران احداث کنيم."‏

در آن زمان مسئولان دولتي به طور مكرر "كار زيرزميني" براي احداث منوريل را تكذيب مي‌كردند، اما پاسخ به ‏گفته‌هاي مسئولان شهرداري را به احمدي نژاد واگذار كردند كه سه ماه بعد، در مصاحبه تلويزيوني خود در اسفند ‏ماه، بخش قابل توجهي از مصاحبه خود را به موضوع حمل و نقل عمومي اختصاص داد، به شهرداري و شركت ‏مترو حمله كرد و با دفاع از احداث منوريل، گفت: "من به عنوان يك مهندس ساختمان و يك كارشناس سخن ‏مي‌گويم. هيچ مهندس ساختماني در ايران نمي‌گويد كه مترو كم‌هزينه‌تر از قطار هوايي است. اگر هم پيدا شود، بايد ‏ببينيم چه كسي به اين فرد، مدرك مهندسي داده است... در سي سال گذشته در ايران، تنها سي كيلومتر مترو ساخته ‏شده است، سرعت بيش از اين هم امكان ندارد اما قطار هوايي بسيار سريع‌تر ساخته مي‌شود."‏

با اين حال كشمكش بين شهرداري و شورا با دولت و شوراي عالي ترافيك در دو ماه ابتدايي سال جاري نيز ‏همچنان ادامه يافته و البته به هيچ نتيجه‌اي هم منتهي نشده است. دولت نتوانسته است ايده مطلوب احمدي نژاد را ‏عملي كند، چرا كه شوراي شهر به عنوان مسئول رسمي تصميم‌گيري درباره حمل و نقل شهري با آن موافق ‏نيست. اما ابهام در اينجاست كه چرا تلاش شهرداري و شوراي شهر براي برچيدن پايه‌هاي مزاحم و بي‌فايده ‏منوريل صادقيه تاكنون به ثمر ننشسته است؟

اين سؤالي است كه خبرگزاري مهر نيز در انتهاي گزارش خود مي‌پرسد: "مسئولين حمل و نقل و ترافيک ‏شهرداري تهران بارها به صراحت خواستار تعيين تکليف و جمع آوري آثار به جاي مانده از پروژه مذکور شده‌اند؛ ‏ولي به رغم نظر موافق غالب اعضاي شورا در اين خصوص، مشخص نيست که چه اراده‌اي موجب شده است تا ‏تعيين تکليف اين پروژه نيمه کاره به درازا بيانجامد؟"‏