آنا فيفيلد‎ ‎

تنها چند هفته بعد از آنکه جاکارتا به عنوان تنها عضو‎ ‎شوراي امنيت به آخرين قطعنامه عليه برنامه هسته اي ‏ايران رأي موافق نداد،‏‎ ‎محمود احمدي نژاد همتاي اندونزيايي خود را "برادر" خطاب کرد‏‎. ‎

آقاي احمدي نژاد در جريان ديدار سوسيلو بمبانگ يودهويونو‏‎ ‎از تهران در ماه مارس گفت: "ما براي ايجاد ‏صلح بين المللي دست به کار‏‎ ‎خواهيم شد‎.‎‏"‏

دو کشور پنج معاهده امضاء کردند که يکي از آن ها شامل‏‎ ‎ساخت يک پالايشگاه در اندونزي به ارزش 6 ‏ميليارد دلاراست. در همين حال،‎ ‎آقاي يودهويونو اطمينان خاطر داد که: "برنامه هسته اي ايران ماهيت صلح‏‎ ‎جويانه دارد و نبايد به آن بعدي سياسي داد‏‎.‎‏"‏

اين يک الگوي آشنا ست. درحاليکه واشنگتن به دليل سرپيچي‎ ‎هاي هسته اي ايران، به تبليغات براي منزوي ‏ساختن اين کشوربه تبليغات عليه‎ ‎آن مشغول است، تهران هم نوعي استراتژي جهاني مبتني بر سياست دسته ‏چک را‎ ‎براي جلب پشتيباني از برنامه هسته اي خود و دفع فشارهاي غربيتدوين نموده‎ ‎است. به نظر مي رسد ‏در دوره اي که بهاي نفت سر به آسمان کشيده و بيم کاهش‎ ‎عرضه آن مي رود، يک توليد کننده عظيم نفت دنيا ‏هميشه مي تواند دوستاني‎ ‎داشته باشد‎.‎

گفتگوهاي تهران با رهبران کشورهاي در حال توسعه، نظير‏‎ ‎ديدار با اندونزيايي ها، اغلب با تعهد اين کشور ‏به ارايه کمک و سرمايه‎ ‎گذاري از يک سو، و جلب حمايت آنها از برنامه انرژي هسته اي ايران همراه‏‎ ‎بوده ‏است. آقاي احمدي نژاد در دوره سه ساله رياست جمهوري، به يکي از خوش‏‎ ‎سفرترين رهبران ايران تبديل ‏شده و تقريباً هر ماه به يک سفر خارجي دست زده‏‎ ‎است. ديدارهاي سال گذشته او شامل ديدار از بلاروس، ‏سوريه، ترکمنستان،‎ ‎ونزوئلا و سودان بوده است‎. ‎

ايران در کشورهاي مورد بازديد آقاي احمدي نژاد دست به‏‎ ‎انجام ده ها سرمايه گذاري زده است: 10 کارخانه ‏توليد آرد در ونزوئلا، يک‎ ‎سد و يک نيروگاه برق در مالي، يک وام 5/1 ميليارد دلاري براي طرح هاي‎ ‎زيرساختي سريلانکا و سرانجام بازسازي يک شرکت تصفيه روغن در زيمبابوه‏‎.‎

سعيد ليلاز، سرمقاله نويس و منتقد صريح دولت احمدي نژاد،‎ ‎مي گويد شکي نيست که اين طرح ها بيشتر ‏جنبه سياسي دارند تا اقتصادي. او‎ ‎گفت: "براي درک رفتار ديپلماتيک جمهوري اسلامي، مي بايست ايالات ‏متحده را‎ ‎در مرکز آن تجسم کنيد. تمام تلاش هاي ديپلماتيک ما حول برنامه هسته اي مان‏‎ ‎مي چرخد، و برنامه ‏هسته اي ما حول روابط مان با ايالات متحده در چرخش است‎.‎‏"‏

البته اين طور نيست که احمدي نژاد اين کشورها را‏‎ ‎خام کرده باشد. برخي تحليلگران مي گويند کشورهاي ‏آمريکاي مرکزي و جنوبي‎ ‎ابتدا با روي باز کمک هاي ايالات متحده را پذيرفته اند و سپس به دشمنان‏‎ ‎خوني ‏آن کشور تبديل شدند‎. ‎

تلاش هاي ديپلماتيک اخير ايران، اعم از اينکه در نهايت‎ ‎با موفقيت همراه شود يا خير، به روشن تر شدن ‏ماهيت جهاني بلند پروازي هاي‎ ‎اين کشور منجر شده است. کاوه افراسيابي، يک مفسر سياسي از آمريکا، مي‎ ‎گويد: "ايران صاحب يک سياست جهاني براي خنثي سازي تلاش هاي کشورهاي تحريم‏‎ ‎کننده است. دولت ‏هاي تحريم کننده، ايران را به سوي جستجو براي يافتن‏‎ ‎دوستان جديد و متحد ساختن آنها در برابر استيلاي ‏جهاني ايالات متحده پيش‏‎ ‎رانده است؛ و ايران برگ هاي اقتصادي زيادي براي بازي کردن در اختيار دارد‏‎.‎‏"‏
سعيد جليلي، دبير شوراي امنيت ملي ايران، اخيراً گفته‎ ‎است که اين کشور خواستار تبديل شدن به يک "قدرت ‏جهاني" و پيش بردن يک‎ ‎سياست خارجي با اولويت "عدالت جهاني" است‏‎. ‎

بالا رفتن بهاي نفت هم به اين معني است که آقاي احمدي‎ ‎نژاد، عليرغم بدترشدن اوضاع اقتصادي کشورش، ‏بودجه بيشتري براي جلب نظر هم‏‎ ‎پيمانان در اختيار خواهد داشت. به دليل بالا رفتن قيمت نفت، حتي ‏کشورهاي‎ ‎توسعه يافته هم بيش از هر زمان ديگري به کمک احتياج دارند‏‎.‎

يک تحليلگر در تهران هم اخيراً گفته است که بهاي 120‏‎ ‎دلاري هر بشکه نفت، دست احمدي نژاد را باز ‏گذاشته است. با اين قيمت، ايران‎ ‎انتظار کسب 340 ميليون دلار در روز و 125 ميليارد دلار درآمد در سال ‏را‎ ‎دارد‎. ‎

اين تحليلگر گفت: "اگر ما در لبنان مشکلي ايجاد کنيم و‏‎ ‎اين خود بهاي نفت را 3 دلار در هر بشکه زياد کند، ‏‏3 ميليارد ديگر به درآمد‏‎ ‎ما افزوده خواهد شد. بنابراين از نظر اقتصادي بسيار موجه است که 500‏‎ ‎ميليون ‏دلار به حزب الله داده شود".‏

ايران از منابع عظيم انرژي براي تاثيرگذاري بر غول هاي‎ ‎اقتصادي و نيز کشورهاي کوچک استفاده مي کند. ‏هند در ماه جاري، عليرغم‎ ‎مخالفت هاي ايالات متحده به استقبال از آقاي احمدي نژاد پرداخت تا به‎ ‎گفتگو ‏درباره احداث خط لوله 7.6 ميليارد دلاري از ايران به پاکستان و سپس‏‎ ‎هندوستان بپردازد‎. ‎

تحليلگران مي گويند بلندپروازي هاي جهاني ايران در صورت‏‎ ‎پيوستن اين کشور به سازمان هاي منطقه اي ‏نظير سازمان همکاري اقتصادي 10‏‎ ‎کشور جنوب آسيا، سازمان همکاري شانگهاي و گروه امنيت بين دولت ‏ها به‎ ‎سرپرستي روسيه و چين که ايران درخواست عضويت خود را در ماه مارس به آنها‎ ‎ارائه داده، از قدرت ‏بيشتري برخوردار خواهد شد. (ايران پيشتر به عنوان عضو‎ ‎ناظر در اين گروه پذيرفته شده بود درحاليکه ‏همين درخواست از سوي ايالات‏‎ ‎متحده در سال 2005 رد شده بود).‏

مايکل روبين، تحليلگر مسائل ايران در موسسه محافظه کار‎ ‎اينتپرايز واشنگتن، مي گويد واشنگتن به خوبي از ‏عهده درک اين حقيقت‎ ‎برنيامده که ايران براي بدست آوردن متحد از يک استراتژي جهاني برخوردار‏‎ ‎است. ‏آقاي روبين گفت: "ما درگير يک کشمکش جهاني عليه ايران هستيم، اما‏‎ ‎ايران به بازي شطرنج دست زده و ما ‏نقش خانه هاي شطرنج را بازي مي کنيم‏‎. ‎اگر چشمانمان را به آنچه ايران مي کند ببنديم و يا اينکه اگر آنها‎ ‎استراتژي داشته باشند و ما نداشته باشيم، ايالات متحده نمي تواند اميدوار‏‎ ‎به مقابله با رشد فزاينده ايران باشد‎.‎‏"‏

منبع: فايننشيال تايمز- 28 مه‏‎ ‎