صحنه گردانی در عراق
تحليل بی بی سی از نقش ايران در عراق - یکشنبه 29 اردیبهشت 1387 [2008.05.18]
راجر هاردی
ايران در توافق اخير برای آتش بس در شهرک صدر بغداد نقش عمده ای را ايفا کرد؛ نظير آنچه پيشتر برای متارکه جنگ در بصره انجام داده بود، تاثير اين کشور در فرونشاندن زبانه های جنگ ميان احزاب شيعه، ميزان نفوذ ايران در عراق را بيش از پيش نمايان ساخت.
ضمناً به نظر می رسد جلال طالبانی، سياستمدار کرد و رييس جمهور عراق، ميانجی گر کليدی ميان دولت عراق و ايرانی ها بوده است.
آخرين دور از کشمکش ها در عراق از ماه مارس و بدون اخطار قبلی شروع شد. نوری المالکی، نخست وزير عراق، نيروهای خود را برای درهم شکستن قدرت شبه نظاميانی فرستاد که کنترل بصره را در دست گرفته بودند.
هدف مقدماتی آنها هم ارتش مهدی- شبه نظاميانی تحت رهبری روحانی جوان شيعه مقتدی الصدر- بود. اما ارتش مهدی توانست در اين جنگ شش روزه سر پای خود بايستد. ترک خدمت صدها تن از نيروهای عراقی نيز مايه شرمساری نخست وزير شد.
ايران با نفوذی که هم در دولت عراق و هم در ميان احزاب شيعه داشت، برای پايان بخشيدن به خشونت ها پا به ميدان گذاشت.
بنا بر آنچه قبلاً در نشریه کريستين ساينس مانيتور به تفصيل اشاره شده، دخالت ايران پس از درخواست طالبانی رييس جمهور عراق از فرمانده سپاه قدس- سردار قاسم سليمانی- صورت گرفته است.
مقامات ايالات متحده سپاه قدس را که بخش خارجی سپاه پاسداران ايران است، به تجهيز و آموزش شبه نظاميان شيعه متهم کرده است.
مرحله دوم
سرانجام آتش جنگ در بصره فرونشست اما دامنه نزاع درونی شيعه ها به شهرک صدر در حومه بغداد کشيده شد. اين منطقه حاشیه ای بغداد منزلگاه بيش از 2 ميليون شيعه و قوياً تحت اختيار ارتش مهدی است.
جنگ شديد بود و هفته ها به درازا کشيد. بيش از هزار نفر کشته شدند و خيل عظيمی ار مردم آن شهرک را ترک کردند. نيروهای دولتی از پشتيبانی نيروهای زمينی و هوايی ايالات متحده برخوردار بودند.
با وجود سخنان سرسختانه نخست وزير، به نظر می رسد او عزم جدی برای پذيرش خطر پايان بخشيدن به تمامی تهديدات در شهرک صدر را نداشت. در اينجا هم درخواست ديگری از ايران به عمل آمد.
هياتی از نمايندگان نزديک به المالکی روانه تهران شدند تا شواهدی از دخالت ايرانی ها در عراق را ارايه دهند ، اما منظور محرمانه اين سفر درخواست کمک از ايرانی ها برای پايان بخشيدن به خشونت ها در شهرک صدر بوده است.
اين که به باور عموم مقتدی الصدر در ايران به سر می برد، باعث اشاعه اين ديدگاه شده که ايران بر روی او نفوذ دارد. هرچند آتش بس امضاء شده در روز دوشنبه بسيار شکننده است، اما اين خود شاهدی بر اين ادعاست که ايران اگر بخواهد، می تواند بسيار تاثيرگذار باشد.
پيامی برای پترایوس
کريستين ساينس مانيتور گزارش می دهد در اقدامی با ابعاد مخفی کارانه بيشتر، طالبانی در اوايل ماه آوريل ديدار ديگری نيز با سردار سليمانی برگزار کرده است.
به گفته اين روزنامه، اين ديدار پيامی برای ژنرال پترابوس- فرمانده آمريکا در عراق، دربر داشته است. آهنگ اين پيام به نحو اعجاب انگيزی صلح طلبانه بوده است.
اين گزارش به نقل از سردار ايرانی می گويد: «ما همگی بايد با هم کار کنيم- عراق، ايران و ايالات متحده- تا اوضاع را تثبيت کنيم».
موضوع وقتی بيشتر تعجب برانگيز می شود که او مقتدی الصدر را به عنوان «بزرگترين تهديد برای عراق» توصيف می کند و می گويد جنبش او «خارج از کنترل هرکسی» شده است. قضاوت در مورد اهميت اين پيام مشکل است و گفته می شود آمريکايی ها هم درباره آن مردد هستند.
به طور علنی، هيچ ترديدی در مخاصمه ميان ايران و ايالات متحده وجود ندارد و هريک ديگری را مسوول خشونت ها در عراق معرفی می کنند. اما در مجموع به نظر می آيد که صحنه گردانی ايران در عراق، چيزی نيست که بتوان آن را دست کم گرفت.
منبع: بی بی سی- 15 مه
