گفت وگو♦ تلويزيون
مهدي کيانيان - پنجشنبه 26 اردیبهشت 1387 [2008.05.15]
چهره اش واقعاً خسته است، اما هيچ گاه اين خستگي را بر لب نمي آورد و شوخ و شنگي هاي خاص خودش را مخصوصاً با عوامل تدوين و صداگذاري دارد. خصوصيات متفاوتي مثل بازي گرفتن از نا بازيگران، ساختن يک مجموعه عظيم مثل روزگار قريب بدون هيچ فيلمنامه اي، تدوين همزمان با پخش مجموعه با وسواس و خونسردي تمام و... عواملي است که کيانوش عياري را کارگرداني منحصر به فرد کرده است.

گفت و گو با کيانوش عياري
جادوي کارگرداني بداهه
<strong>آقاي عياري اگر موافق باشيد گفت و گو را با اين سئوال آغاز کنيم که چطور شد به سراغ دکتر قريب رفتيد؟
از ميان چند پيشنهادي که سيما فيلم درمورد ساخت سريال پيرامون زندگي شخصيت هاي تاريخي به من داد، دکتر قريب را انتخاب کردم.
<strong>انگيزه اين انتخاب چه بود؟ شناخت قبلي هم روي او داشتيد؟</strong>
يک شناخت خيلي نسبي داشتم. مي دانستم که دکتر قريب پزشکي است که در زمينه کودکان، صاحب يک سري ويژگي هاي خاص اخلاقي و حرفه اي است که آن هم برمي گردد به تشخصي که ايشان در ارتباط با تشخيص هاي باليني داشتند. بنابراين احساس کردم ساختن يک سريال شانزده قسمتي در رابطه با يک پزشک که مي تواند بهانه اي براي عبور از يک بستر تاريخي " از نود سال پيش به اين سو" باشد، کمک مي کند که زمينه هاي تاريخي خوبي را تجربه کنيم و از اين طريق به مطالب جديدي در تاريخ دست پيدا کنيم که همين طور هم بود.
<strong>از جمع آوري اطلاعات درباره دکتر قريب هم صحبت کنيد، با توجه به اينکه شما اصولا فيلمنامه اي نداريد چگونه...</strong>
خب، تحقيقي در اختيار من قرارگرفت. البته اين تحقيق در واقع به شکل يک فيلم داستاني بود، اما نوع فيلمسازي و نگاه من در طي اين سال ها، حتي نگاه من به زندگي و جامعه، خاص خودم است. به همين دليل هم هست که تا به حال موفق نشدم يا بهتر بگويم اين امکان را پيدا نکردم که از فيلمنامه نوشته ديگران استفاده کنم، روي همين اصل آقاي رضا بالا با شناختي که از من داشتند، گفتند اگر مايل هستي، خودت همه چيز را از صفر شروع کن و مجددا با نگاه خاص خودت به دکتر قريب نگاه کن! من هم به هرحال همين کار را انجام دادم وبا نگاه کاملا شخصي تر مقاطعي کم اهميت تر از زندگي ايشان را انتخاب کردم که طي اين کار، همين لحظات باعث قوام داستان زندگي ايشان مي شود که اين داستان، لزوما برگرفته از زندگي ايشان نيست ؛ بلکه با اجازه از خانواده ايشان، ما وارد تخيل و فرازهايي از تاريخ معاصر ايران شديم. البته اگرچه بعضي از مسائل موجود در اين مجموعه از تجارب ايشان محسوب نمي شود، اما به هرحال از منش و باورهاي ايشان فاصله نمي گيرد. با اين حال شما مي بينيد که ما درابتداي فيلم آورده ايم اين فيلمنامه برگرفته از زندگي واقعي دکتر قريب نيست!
<strong>شما به تمام اين اطلاعات قبل از شروع تصويربرداري دست پيدا کرده بوديد؟ آيا همزمان با کار هم چيزي به کليت کار که قاعدتا در ذهن شما بود و روي کاغذ هم نيامده بود اضافه شد؟</strong>
بله، بسياري از خطوط داستاني که شما در طول اين سي و دو قسمت خواهيد ديد، حتي شب تصويربرداري شکل مي گرفت. ما چيزي از قبل نداشتيم. بداهه نقش بسيار پر اهميتي را در کار باز مي کرد.
<strong>بداهه در کارگرداني...؟!</strong>
بله، فيلم بدون هيچ فيلمنامه اي شروع شد و به پايان رسيد و همين مسئله قطعا زيان هايي را به کار ما وارد کرد. اگرچه عده اي معتقد هستند که شايد اين روش کاري به ارزش هاي کار، اضافه کرده باشد، اما گمان مي کنم که نوشتن يک فيلمنامه قبل از آغاز تصويربرداري، حتما مي توانست به مراتب بيشتر کمک حال ما باشد.
<strong>احتمالا منظورتان اين است که ديگر کاري را بدون فيلمنامه جلوي دوربين نمي برم، همين طور است؟</strong>
نمي دانم، واقعاً نمي دانم، فقط مي توانم بگويم که اميدوارم اين اتفاق رخ بدهد. به نظر مي رسد که بعد از ساختن 32 فيلم با اين شيوه اين مسئله به يک عادت بد براي من تبديل شده است. البته اين مسئله خيلي خطرناک است.
<strong>برويم سراغ انتخاب بازيگران مجموعه دکتر قريب، حضور بازيگران تازه کار" اگرنخواهيم بگوييم، نابازيگر" در کنار چند چهره، ابتدا با مهدي هاشمي شروع کنيم.</strong>
من با آقاي هاشمي در مجموعه هزاران چشم در سال 1381 کار کرده بودم. تجربه فوق العاده اي بود. ادراک بالاي ايشان به عنوان يک بازيگر، يکي از مهم ترين ويژگي هاي ايشان و به اعتقاد من يکي از مهم ترين خصوصيات يک بازيگر است. ضمن اينکه ايشان چهره دلنشيني دارد، خودش هم آدم دلنشيني است، ما ايام بسيار خوبي را با هم طي اين مدت پشت سر گذاشتيم وبا پشتوانه تجربه هزاران چشم، نخستين انتخاب من براي دکتر قريب آقاي هاشمي بودند.
<strong>و بقيه سنين دکتر قريب بر اساس مهدي هاشمي انتخاب شدند؟</strong>
بله، مابقي افراد که بازيگر سنين پايين تر دکتر قريب بودند، براساس ايشان انتخاب شدند، ازجمله برادر آقاي هاشمي، ناصر هاشمي که ايشان هم بازيگري بسيار خوب و با استعداد هستند. تا جواني، نوجواني و کودکي و...
<strong>مهران رجبي هم ازجمله بازيگراني است که علي رغم حضور بعضا تکراري و کليشه اي در اين سال ها، در اين مجموعه در نقش پدر دکتر قريب حضوري متفاوت دارد.</strong>
بله، من چند وقتي براي مهران رجبي دندان تيز کرده بودم تا با او کار کنم ! به نظر من مهران رجبي هم يکي از بهترين هاي ايران هستند، به ويژه در اداي ديالوگ ها و بيان جملات تسلط خيره کننده اي دارند. آقاي رجبي اولين بازيگري بودند که من در طول عمرم به واسطه توانمندي اش، برايش ديالوگ نوشتم.
<strong>قبول کنيد براي بازيگر کمي با اين شکل و شمايل کارکردن مشکل است؟</strong>
بله، البته ما اشکال گوناگون داريم، مثلا وقتي که صحنه براي من مشخص شده است و مي دانيم در اين صحنه چه اتفاقي قرار است روي بدهد، ممکن است من آن صحنه و ديالوگ هايش را بنويسم! ممکن است ننويسم، شب قبل از تصويربرداري بنويسم! ممکن است به واسطه بي توجهي فراواني که نسبت به کار دارم، شب قبل هم ننويسم و صبح اول وقت بنويسم! ممکن است صبح اول وقت هم موفق به نوشتن نشوم و زمان گرفتن پلان از بچه ها بخواهم که تا شما يک ليوان چاي ميل کنيد و يک استراحتي داشته باشيد و يک مقدار با هم شوخي و بازي کنيد، من براي اين پلان ديالوگ مي نويسم.
<strong>احتمالا کار نوشتن ديالوگ ها به بعد از تصويربرداري که کشيده نمي شود؟</strong>
"مي خندد" نخير طبيعتاً ! خب به هرحال چند سال کار با اين شيوه باعث شده است که دست من روان بشود و از اين رو خيلي مشکل نداشته باشم.
منبع: باني فيلم
