کتاب روز♦ کتاب
نسرين تبريزي - پنجشنبه 26 اردیبهشت 1387 [2008.05.15]
هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.
P.O.Box 94000 creteil cedex
France10014

<strong>هزار و يك شب: داستان هاي سفر، سفر به ناكجا</strong>
(ترجمه جديد براساس نسخه هاي عربي)
تحقيق و ترجمه: ابراهيم اقليدي
312 ص، تهران: نشر مركز، 1386، چاپ اول
كتاب «هزار و يك شب» در بردارنده بيش از دويست و هشتاد داستان است كه البته در دل هر يك از آن ها، چند قصه فرعي نيز روايت مي شود. ترجمه حاضر از اين كتاب ارزشمند كه بر اساس نسخه هاي عربي انجام شده و زيبا و روان است، مجموعا نود و پنج قصه از «هزار و يك شب» در شش جلد را شامل مي شود. كتاب «داستان هاي سفر، سفر به ناكجا»، جلد چهارم از اين مجموعه و شامل چهار قصه كامل است. وجه غالب اين قصه ها سفر است، اما نه سفر واقعي به بيرون بلكه سفر در عوالم تخيلي و ساختگي و دنياهاي غير واقعي.

<strong>ميراث فرهنگي مكتوب، يا، آداب و رسوم در ايران قديم</strong>
نويسنده: لريتا بديعي
48 ص، تهران: نشر بديعي، 1386، چاپ اول
ميراث فرهنگي تنها ابنيه تاريخي و يا وسايل به جا مانده از گذشتگان نيست، بلكه زندگي و آداب و رسوم مردمي كه در گذشته مي زيسته اند و عمري را با اعتقادات خود سپري كرده اند نيز جزء ميراث فرهنگي يك سرزمين است. در كتاب حاضر كه مختصر و مفيد است بعضي از آداب و رسوم ايرانيان مانند شب يلدا، آجيل مشكل گشا، ازدواج، عقدكنان، حنابندان، جشن نوروز، جشن سده، چشم زخم و وقف به صورتي كوتاه معرفي شده است.

<strong>چريك هاي فدايي خلق</strong>
(جلد اول)
نويسنده: محمود نادري
984 ص، تهران: انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي، 1387، چاپ اول
در اين كتاب كه جلد اول از يك مجموعه دو جلدي است، تاريخچه و تحولات «سازمان چريك هاي فدايي خلق ايران»، از نخستين فعاليت هاي اين سازمان تا بهمن ماه 1357 بررسي شده است. اين بررسي بر اساس مجموعه اي از اسناد پراكنده كه غالبا شامل گزارش هاي بازجويي و مراكز اطلاعاتي است صورت گرفته. نويسنده براي تدوين كتاب، اسناد بسياري را كه مشتمل بر بازجويي ها، كيفر خواست ها، گزارش ها و مكاتبات اداري مراكز نظامي و اطلاعاتي است مطالعه كرده است. كتاب با گزيده اي از اسناد بررسي شده و تصاويري از اعضاي اين سازمان به پايان مي رسد. هر چند اين كتاب با ديدي بي طرف و بدون پيش داوري به نقد تاريخچه فداييان نپرداخته، اما به لحاظ ارائه بعضي اسناد و مدارك منحصر به فرد كه براي انجام يك پژوهش بي طرفانه لازم است، مي تواند مفيد باشد.

<strong>قحطي بزرگ (1298-1296 ش)</strong>
نويسنده: محمد قلي مجد
ترجمه: محمد كريمي
235 ص، تهران: انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي، 1387، چاپ اول
قحطي بزرگ 1296 تا 1298 شمسي (1917 تا 1919 ميلادي)، بي ترديد بزرگترين فاجعه تاريخ ايران و فراتر از تمامي وقايع پيش از آن است. در پژوهش حاضر، نويسنده كه از محققان ايراني مقيم آمريكاست، نشان مي دهد كه چگونه نزديك به چهل درصد از جمعيت ايران، طي اين دو سال، به سبب گرسنگي و سوء تغذيه و بيماري هاي ناشي از آن از صحنه روزگار محو شدند. با اينكه قحطي بزرگ ايران از بزرگ ترين قحطي هاي دوره معاصر و از مهيب ترين فجايع قرن بيستم است، اما هنوز ناشناخته مانده. كتاب «قحطي بزرگ» با تكيه بر اسناد و مدارك و گزارش هاي آرشيو وزارت خارجه آمريكا و نيز اخبار و اطلاعات و گزارش هاي موجود در روزنامه هاي آن دوره، به ويژه روزنامه هاي «رعد» و «ايران» و نيز خاطرات افسران و فرماندهان انگليسي حاضر در ايران در زمان جنگ اول جهاني تدوين شده و ابعاد گوناگون اين فاجعه عظيم را به تصوير مي كشد.

<strong>گزيده آثار نقاشي معصومه سيحون</strong>
(رنگي)
به كوشش: محمد حسن حامدي
ترجمه فارسي به انگليسي: پرويز ملكي
46 ص، تهران: انتشارات نزهت، 1386، چاپ اول
اين كتاب از مجموعه «هنرمندان معاصر ايران»، به معرفي گزيده اي از آثار «معصومه سيحون»، نقاش و نگارخانه دار فعال معاصر ايران اختصاص دارد. اين آثار كه بيشتر با تاكيدي بر يك فضاي مركزي شكل گرفته است، از بابت تجربه به كارگيري ماده رنگ هاي خاص (رنگ هاي صنعتي)، در فضاي هنري زمان شكل گيري شان، يعني دهه 1340 و 1350 خورشيدي، براي هنر نقاشي ايران تازه است. كتاب با زندگي نامه اي از «معصومه سيحون» كه ترجمه انگليسي آن نيز در پايان آمده است آغاز مي شود.

<strong>سده هاي گمشده، جلد سوم: ديليمان، علويان، آل زيار وآل بويه</strong>
نويسنده: پرويز رجبي
363 ص، تهران: نشر پژواك كيوان، 1386، چاپ اول
اين كتاب، جلد سوم از مجموعه اي است كه به بررسي تحليلي تاريخ ايران در دوره اسلامي مي پردازد و گزارشي جامع و دقيق از تحولات تاريخي اين دوره، خاندان ها و سلسله هاي حكومتگر ايران و نقش فرهنگي و مدني آنها ارائه مي دهد. بخش عمده جلد سوم به تاريخ آل زيار و آل بويه، يعني آخرين فرمانروايي هاي خالص ايراني تا زمان كريم خان زند (1163 تا 1193 ه.ق) اختصاص دارد. اين سلسله ها بر بخش هاي وسيع و حساسي از ايران فرمان مي راندند و براي نخستين بار پس از شكست ايرانيان از عرب ها، نقشي تعيين كننده در بغداد و تعيين سياست هاي خلافت عربي داشتند.

<strong>ملكم خان، نظريه پرداز نوسازي سياسي در صدر مشروطه</strong>
نويسنده: حسن قاضي هرادي
368 ص، تهران: نشر اختران، 1387، چاپ اول
در اين كتاب با بررسي انتقادي پنجاه سال فعاليت سياسي و اجتماعي «ملكم خان»، دستاوردها و تاثيرهاي انديشه و عمل او به عنوان نظريه پرداز نوسازي سياسي در صدر مشروطه، معرفي شده است. در عين حال، اين بررسي پرتويي بر نقش روشنگران ايران در دگرگوني هاي سياسي و اجتماعي دوره اي كه به نهضت مشروطيت انجاميد مي افكند. فصل اول كتاب، شامل تحليل سه دوره متمايز فعاليت سياسي «ملكم» است. اين سه دوره با عنوان هاي «ملكم خان در دوره فعاليت اصلاحات سياسي از بالا»، «ملكم خان در دوره فعاليت نوسازي سياسي از پايين» و «ملكم خان و بازگشت به اصلاحات سياسي از بالا»، از يكديگر متمايز شده اند. در فصل دوم، آراي برخي از پژوهشگران، به ويژه «ماشاء الله آجوداني» در كتاب «مشروطه ايراني»، در ارتباط با فعاليت هاي سياسي «ملكم» با رويكردي انتقادي بررسي شده است.

<strong>زيراندازهاي ارمني باف ايران</strong>
(مصور، رنگي)
نويسنده: مايرني هواساپيان
288 ص، تهران: نشر تاريخ ايران، 1386، چاپ اول
اين كتاب با نگاهي اجمالي به فرهنگ، آداب و رسوم روستاهاي ارمني نشين در مناطق گوناگوني از ايران هم چون پريا (فريدن)، بربرود (بورواري)، كمره، كزاز، خرقاق و چهار محال و بختياري آغاز مي شود. سپس انواع قالي و گليم كه از گذشته هاي دور تاكنون به وسيله ارمنيان مهاجر در اين مناطق بافته مي شود، معرفي مي گردد. اين بخش از كتاب، به صورت تخصصي به تفسير انواع قالي، گليم، رج شمار، نوع گره، تاريخ بافت، طراحان و بافندگان آن ها مي پردازد. از جمله نكات مورد توجه در اين پژوهش، روش رنگرزي خامه با مواد رنگزاي گياهي است كه به تفصيل بررسي شده است.

<strong>خانه رفيعي: ميراث معماري روستايي گيلان</strong>
زير نظر: محمود طالقاني، كريستيان برومبرژه، مارك گرودول
136 ص، تهران: انتشارات معين، 1387، چاپ اول
اين كتاب، جلد شصت و پنجم از مجموعه «گنجينه نوشته هاي ايراني» است؛ مجموعه اي كه به كوشش «انجمن ايران شناسي فرانسه در ايران» از سال 1949 تاكنون منتشر مي شود. در اين جلد، «خانه رفيعي» كه در جلگه مركزي گيلان و در چند كيلومتري شمال لاهيجان (شرق آستانه اشرفيه) قرار دارد، به تفصيل و با تصاوير زيباي رنگي معرفي شده است. در اين خانه كه نمونه بارزي از مسكن يك روستايي مرفه جلگه مركزي گيلان است، ويژگي هاي يكي از انواع معماري روستايي جلگه اي گيلان كاملا به چشم مي خورد. اين خانه به سفارش «كربلايي حاجي»، از كشاورزان مرفه و معتمدان محلي، در فاصله سال هاي 1323 تا 1324 خورشيدي (1944 تا 1945 ميلادي) ساخته شد و علاوه بر محل مسكوني او، مكاني براي پذيرايي از بزرگان و ماموران دولتي بود. «خانه رفيعي» در حافظه محلي جايگاه ممتازي دارد و در برهه هاي تاريخي، نقش اجتماعي و سياسي ايفا كرده است.

<strong>لرستان در انقلاب مشروطيت</strong>
نويسنده: سعادت خودگو
198 ص، خرم آباد: انتشارات شاپورخواست، 1386، چاپ اول
در اين كتاب، مهم ترين رويدادهاي سياسي و اجتماعي لرستان در دوران انقلاب مشروطيت ايران بررسي شده است. نويسنده تلاش كرده است پيش از ورود به هر مبحث، حوادث لرستان در اين دوران، در پيوندي منطقي با رويدادها و تحولات تهران و ساير مناطق ايران بررسي شود. دوره اي كه در اين پژوهش مورد توجه قرار گرفته، فاصله ميان صدور فرمان مشروطيت تا آغاز جنگ جهاني اول، يعني فاصله سال هاي 1285 تا 1293 خورشيدي است . عناوين بعضي از مباحث كتاب عبارتنداز: «لرستان در مشروطه اول»، «حكومت ابوالفتح ميرزا سالارالدوله»، «اوضاع لرستان در آستانه انقلاب مشروطيت»، «قيام سالار الدوله»، «حكومت رضا قلي خان نظام السلطنه مافي»، «درگيري نظام السلطنه با مشروطه خواهان خرم آباد»، «لرستان در مشروطه دوم»، «شورش مجدد سالارالدوله»، «آمدن ژاندارمري به لرستان»، «تحولات لرستان در رابطه با مجلس و انتخابات» و «نتايج و پيامدهاي انقلاب مشروطيت در لرستان».

<strong>فهرست كتب چاپ سنگي تبريز</strong>
(فارسي – عربي)
گردآوري: دكتر هادي هاشميان
330 ص، تبريز: انتشارات ستوده، 1386، چاپ اول
شهر تبريز پيشتاز صنعت چاپ و نشر در ايران است. چاپ سنگي براي اولين بار توسط «ميرزا صالح تبريزي» در سال 1250 ه.ق. در اين شهر راه افتاد. در كتاب حاضر، مجموعه اي از كتب چاپ سنگي تبريز (فارسي و عربي)، بر حسب حروف الفباي شناسه اصلي يعني نام نويسنده، گردآوري و معرفي شده است. در صورت مشخص نبودن نام نويسنده، نام كتاب، سرشناسه قرار گرفته است. مشخصات ارائه شده براي هر كتاب عبارتنداز: نام كتاب، نام پديدآورنده، شارحان، حاشيه نويسان، مترجمان، كاتبان، نام چاپخانه، ناشر، تاريخ چاپ، تعداد صفحات و اندازه كتاب. اكثر كتاب هاي معرفي شده در اين فهرست در فاصله سال هاي 1250 تا 1350 ه. ق در تبريز چاپ شده است.
<strong>نشريات</strong>

<strong>نيمه تاريک</strong>
دومين و سومين شماره ماهنامه دانشجويي "نيمه تاريک" درباره پيوند ادبيات و جامعه شناسي(فروردين و ارديبهشت 1387) در 60 صفحه منتشر شد. نشريه که در اين شماره خود به صورت خاص به دو موضوع "آنتونيو گرامشي" و "فلوبر و مادام بوواري" پرداخته است حاصل تلاش يک گروه دانشجويي براي فراتر رفتن از کليشه هاي رايج نشريات دانشجويي است. در زماني که مشخصه برجسته نه فقط اکثر نشريات دانشجويي بلکه اکثريت نشريات علمي – پژوهشي و غير علمي پژوهشي "استادانه"، روشنفکرانه و زرد منتشر شده در ايران، در نبود ارزش نگه داري آنها در قفسه هاي کتابخانه هاي شخصي و عمومي است، تلاش اين گروه دانشجويي براي انتشار نشريه اي که ارزش "نگه داشتن" داشته باشد و پيش از آنکه کسي خواسته باشد به دليل "جا نداشتن" به دورش بيندازد، با خود لحظه اي طولاني درنگ کند، شايسته تقدير است. نشريه در بر گيرنده 9 مطلب در پرونده گرامشي از جمله يک زندگينامه و کتابنامه او در فارسي، به همراه نوشته هايي درباره تجربه زندان، و چند ترجمه درباره رابطه گرامشي با باختين و بنيامين و همچنين درباره جامعه شناسي ادبيات او، و در پرونده فلوبر شامل 7 مطلب از جمله گاهشمار زندگي و کتاب هاي فلوبر در فارسي با تاکيد بر مادام بوواري است، که از آنها نيز دو مطلب ترجمه است. نشريه همچنين شامل ده مطلب ديگر با موضوعات متنوعي از جمله درباره ويتگنشتاين، بنيامين، مارکوزه و غيره است.
