‏

البرز محمودي

در حاليکه جنجال هاي مربوط به آخرين سخنان آيت الله صانعي در مورد "اجراي حدود الهي در زمان غيبت امام دوازدهم" ‏خاموشي نگرفته و برخي در واکنش به آن "رويه خطرناک توهين به مرجعيت" رادر پيش گرفتند، اين مرجع تقليد روز ‏گذشته نظر ديگري در ارتباط با چند همسري مطرح کرد که قاعدتا با واکنش وابستگان جناح راست و روحانيون سنت گرا ‏مواجه خواهد شد. آيت الله صانعي ديروزسما اعلام کرد که به نظر وي: "ازدواج مجدد مرد بدون‎ ‎رضايت همسر اول حرام ‏و گناه است و از نظر شرعي جرم است، و اگر زن‎ ‎اول بعد از عقد زن دوم رضايت ندهد، اين عقد اثر حقوقي ندارد‎.‎‏"‏‎ ‎
بيت آيت الله صانعي امروز محل آمد و رفت بسياري است. از ميرحسين موسوي، نخست وزير ايران در دوران جنگ هشت ‏ساله ايران با عراق تا خبرنگاران روزنامه "وي جي" نروژ و خبرنگاران راديو "دويچلاند فونك" آلمان. در مصاحبه با ‏يکي از همين خبرنگاران است که وي با "ابراز تأسف از ارائه برخي لوايح" كه به مرد اجازه مي دهد بدون رضايت زن ‏اول، مجددا ازدواج نمايد، به مجلس توصبه کرده است: "اميدوارم چنين قانوني‎ ‎در مجلس شوراي اسلامي به تصويب ‏نمايندگان محترم نرسد و من همواره دعا مي كنم كه‎ ‎چنين امري را كه ظلم و خلاف عدالت مي دانم، در حق زنان تبديل به ‏قانون‎ ‎نشود. مجلس خداي‎ ‎ناخواسته با تصويب اين قانون مشكل ديگري به مشكلات موجود خصوصاً مشكلات زنان‎ ‎نيافزايد‎.‎‏"‏

آيت الله صانعي ضمن اعلام اينکه "من با تعدد زوجات مخالف نيستم بلكه با‎ ‎آزار و اذيت زن مخالفم"، گفته است: "اگرچه ‏مسئله تعدد زوجات در برخي زمانها و‎ ‎در برخي قبائل، متعارف و مرسوم و مورد پذيرش زنان بوده است، اما امروز چون ‏اين‎ ‎مسئله موجب آزردگي خاطر زنان است انجام آن نيازمند اذن زن اول است و در حقيقت زن‎ ‎دوم گرفتن، در اختيار زن ‏اول است و اين عين عدالت است‎.‎‏"‏

وي همچنين گفته است: "مرد‎ ‎و زن براي هم وسيله آسايش و آرامش يكديگرند و حقوقي كه مرد بر زن دارد در مقابل‎ ‎حقوقي ‏است كه زن بر مرد دارد، چرا كه اساساً حقوق بايد مقابل هم باشند و اگر يكي بر‎ ‎ديگري حق داشته باشد و ديگري از اين ‏مسئله محروم باشد اين خلاف عدالت‎ ‎است".‏

آيت الله صانعي در بخش ديگر سخنان خود هرچند بين زنان و مردان تفاوت قائل شده اما آن را نافي عدالت ندانسته و گفته ‏است: "در حقوق تفاوت هست اما خلاف عدالت‎ ‎نيست و ما در مباحث علمي ثابت كرده ايم كه اين تفاوت، خلاف عدالت ‏نبوده و نيست. و‎ ‎در اسلام زن و مرد در تمام حقوق اجتماعي و سياسي با هم برابرند، به گونه اي كه حتي‎ ‎زنها مي توانند ‏عالي ترين مقامات سياسي را نيز عهده دار شوند‎.‎‏"‏

صانعي در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه "علي رغم مدعاي برابري حقوق زن و‎ ‎مرد در اسلام چرا پست ها و سمتهاي ‏آسماني مانند پيامبري و امامت به زنها داده نشده" نيز گفته است: "تاريخ را نمي توان در مقابل متن قانون قرار داد. قانون با‎ ‎بيان كلي، برابري حقوق را ثابت كرده است و اگر ايرادي هست مربوط به فرهنگ جوامع است‎ ‎نه به قانون‎.‎‏ چگونه مي ‏توان در جامعه اي كه دختران را زنده‎ ‎به گور مي كردند توقع داشت پيامبر بيايد و زني را به عنوان رهبر يك جامعه ‏منصوب‎ ‎نمايد؟ جامعه آن روز پذيرش اين مطلب را نداشت همانطور كه امروز هم برخي افراد جامعه‎ ‎با همه آگاهي ها و ‏پيشرفت ها توان پذيرش و تحمل برخي ديدگاهها را‎ ‎ندارند".‏

‎‎هشدار واعظ طبسي‎‎

اظهارات آيت الله صانعي در شرايطي بيان شده که هنوز "انتقاد" از اظهارات ده روز پيش وي ادامه دارد. آيت الله واعظ ‏طبسي، نماينده آيت الله خامنه اي در آستان قدس رضوي روز گذشته در همين ارتباط گفت: "بعضي اظهارنظرهاي فقهي ‏بعضا برگرفته از مشي سياسي است لذا عليرغم‎ ‎تلاش علمي، روحانيون بايد هوش سياسي خود را به كار گرفته و اجازه ‏ندهند جريان‌هاي‎ ‎معاند در فكر، ذهن و انديشه آنها اثر بگذارد".‏

سايت "آفتاب" هم گزارش داده است که مدير عالي‎ ‎حوزه علميه خراسان در مراسمي که روز گذشته با حضور آيت‌الله محمد ‏يزدي، نايب رييس‎ ‎مجلس خبرگان و جمعي از استادان حوزه‌هاي علميه مشهد و قم در تالار قدس‎ ‎كتابخانه مركزي آستان ‏قدس رضوي برگزار شد، با بيان اين جملات اشاره مستقيم به اظهارات اخير آيت الله صانعي داشت. وي همچنين در اين ‏جلسه گفته است: "معيارها و‎ ‎روش‌ها را رهبر فرزانه انقلاب مشخص كرده‌اند و بايد همه در اين مسير گام برداريم و‎ ‎هرگز ‏اجازه ندهيم استقلال، عزت و استغناي نفس ما تحت تاثير گرايشات سياسي قرار‏‎ ‎بگيرد".‏

واعظ طبسي همچنين يادآور شده است: "مديريت نظام امروز با روحانيت، مرجعيت و فقاهت است و فضاي‎ ‎كشور پيوسته ‏فراز و نشيب دارد لذا نگاه، روش، جهت‌گيري فكري و سياسي و اظهارنظر‏‎ ‎روحانيون بايد دقيقا منطبق با رهبري معظم ‏نظام باشد".‏

‎‎توهين و خنثي سازي مراجع‏‎‎

سخنان آيت الله صانعي در مورد اشکال اجراي حدود الهي در زمان غيبت امام دوازدهم، در هفته گذشته واکنش هايي از ‏سوي برخي از نزديکان آيت الله خامنه اي، رهبر جمهوري اسلامي ار نيز در پي داشت. حسين شريعتمداري، نماينده آيت الله ‏خامنه اي در موسسه کيهان از اين جمله بود که يکشنبه گذشته در سرمقاله اين روزنامه در ‏مطلبي با عنوان "اين نظريه ‏ازكجا آمده است ؟!" به انتقاد از آيت الله صانعي پرداخت و نظرات وي را "مخدوش و خارج از ‏نظرات فقهي" دانست.‏
سايت "رجا نيوز" هم که به محمود احمدي نژاد نزديک و از نظر مذهبي، تحت تاثير آيت الله مصباح يزدي است، در انتقاد ‏از اظهارات آيت الله صانعي نوشت: "نمي توان چنين فرض کرد که امام‎‏ ‏‎آنچنان که آيت الله صانعي توصيف نموده اند، ‏حاضر به عدول از اين نگاه فقهي ‏خود در‎ ‎باره اجراي حدود در زمان حکومت فقيه به دليل اقتضائات سياسي بوده باشند، چه ‏رسد به‎ ‎اينکه به تعطيلي حدود ‏الهي به دليل نظر برخي که به اختصاص آنها به زمان حکومت‏‎ ‎معصومين(عليهم السلام) ‏معتقدند، تن دهند‎.‎حال جاي اين ‏سوال باقي است که اگر اين عضو سابق دفتر‎ ‎امام، نظر متفاوتي از امام خميني(ره) دارد -که ‏با نگاه باز فقه شيعي چنين ‏امکاني حق‏‎ ‎هر مجتهدي است-، آيا همچنان مجاز است داعيه دار نگاه فقهي امام باشد و از منظر‏‎ ‎‎اينکه «اگر امام بودند» بر ‏مصدر افتاء نشيند؟"‏

در اين ميان حتي برخي براي آيت الله صانعي بخاطر اظهاراتش "طلب استغفار" کردند. اما در اين سو، اصلاح ‏طلبان اظهارات آيت الله صانعي را درست و منطقي دانستند و برخي چهره ها همچون "محمد تقي فاضل ميبدي"، عضو ‏مجمع محققين و مدرسين حوزه ‏علميه قم با اشاره به يادداشت‎ ‎‏ حسين شريعتمداري به سايت آفتاب‏‎ ‎گفت: "يادداشت ‏مديرمسئول کيهان فاقد هرگونه مبناي ‏فقهي‎‏ ‏‎است و تنها به يک جدل و دعواي سياسي شبيه است. مشکل اينجاست که در ‏جامعه ما هر کسي به خود اين حق را ‏مي‌دهد که بدون هيچ‎ ‎مبنايي حرف طرف مقابل خود را باطل بخواند."‏

اعضاي دفتر سياسي جبهه مشارکت هم يکشنبه گذشته "با محكوم كردن هتك حرمت" آيت الله صانعي از ‏مخالفان فكري وي ‏خواستند " اگر دلايل‎ ‎روشني در اثبات ادعاهاي خود دارند آن را همراه با ادب و حفظ شان ديني، ‏اجتماعي و‎ ‎علمي مقام ‏مرجعيت مطرح كرده و به خاطر مطامع زودگذر جناحي و سياسي، بيش از اين راه‎ ‎بر آلودن و ‏مشوش كردن مسير سنت ‏پرافتخار اجتهاد در مكتب تشيع نگشايند".‏

همزمان در حاليکه سايت اصلاح طلب "امروز" از "بي حرمتي کم سابقه به آيت الله منتظري‏" يکي ديگر از مراجع تقليد در ‏هفته گذشته خبرداد، برخي احزاب و چهره هاي اصلاح طلب هم در مورد "رويه خطرناک توهين به مرجعيت" هشدار ‏‏دادند.‏