هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.

P.O.Box 94000 creteil cedex
France10014

خاطرات سرتيپ علي اكبر درخشاني

به كوشش: حبيب لاجوردي
607 ص، تهران: انتشارات صفحه سفيد، 1386، چاپ اول

اين كتاب از مجموعه «طرح تاريخ شفاهي ايران» وابسته به «مركز مطالعات خاورميانه دانشگاه هاروارد»، شامل متن كامل خاطرات «سرتيپ علي اكبر درخشاني»، از افسران پايه گذار ارتش جديد ايران و فرمانده لشكر آذربايجان است. او از برجسته ترين فرماندهان نظامي ايران در دوران معاصر و از مخالفان رژيم پهلوي بود كه سرانجام جان بر سر اعتقاداتش نهاد و در اوايل سال 1357 خورشيدي در زندان اوين كشته شد. خاطرات «درخشاني» كه اكنون به صورت كامل منتشر مي شود در سال هاي مختلف نوشته شده است. اين خاطرات از جهات گوناگون داراي اهميت تاريخي است. مهم ترين آنها، روشنگري ها و اطلاعات دقيق نويسنده درباره ماجراي سال 1324 خورشيدي در آذربايجان و مسائل مربوط به آن است. همچنين بخشي از خاطرات مشروح و دقيق او از جنگ هاي گيلان، نبرد با بلشويك ها، زد و خوردهاي لرستان و برخوردهاي كاملا متفاوت مردم با ارتش در جنگ هاي مختلف و نيز خاطراتش از شخصيت هاي مختلف نظامي در اواخر عصر قاجار و اوايل عصر پهلوي، از اهميت زيادي برخوردار است.

در مكتب استاد

تاليف: سعيد نفيسي
به اهتمام: عبدالكريم جربزه دار
336 ص، تهران: انتشارات اساطير، 1386، چاپ اول

اين كتاب شامل مباحثي درباره درست گفتن، درست نوشتن و درست خواندن است. اين مباحث، تحريرگفتارهاي راديويي استاد فقيد«سعيد نفيسي»، در شرح بعضي ابيات دشوار شاعران، معني و املاي لغات فارسي، كلمات بيگانه در زبان فارسي و بعضي نكته هاي دستوري است كه نخستين بار در سال 1343 خورشيدي منتشر شد. در چاپ حاضر، فهرست واژگان و ابيات و نكته هاي دستوري، از متن كتاب استخراج و در آخر آن افزوده شده است. عناوين بعضي از مباحث اين مجموعه عبارتنداز: «چنانكه يا چنانچه؟»، «نهار يا ناهار؟»، «تهران يا طهران؟»، «تعبير بيتي از حافظ»، «توجيه يك بيت از اشعار سعدي»، «ريشه الفباي كنوني فارسي»، «درباره چند لفظ خارجي»، «وغ وغ ساحاب»، «بررسي ابياتي از خاقاني و نظامي»، «درباره چليپا، خاج، كنشت»، «تطبيق ابياتي از رودكي و حافظ»، «ارسي و معاني آن» و...

پان تركيسم و ايران

نويسنده: كاوه بيات
256 ص، تهران: انتشارات پرديس دانش، 1387، چاپ اول

در سال هاي پاياني جنگ جهاني اول، به دنبال مجموعه اي از تحركات ناسيوناليستي در تركيه عثماني، ايران كه خود در تلاش تبديل به يك دولت – ملت جديد تحولات مشابهي را تجربه مي كرد، با چالش جديدي مواجه شد. اين تحركات ناسيوناليستي كه مي توان تحت عنوان كلي «پان تركيسم» از آن ياد كرد بخشي از چيستي خود را در نفي هويت تاريخي ايران و به ويژه زير سوال بردن هويت ملي ترك زبان هاي ايراني جستجو مي كرد. در كتاب حاضر، شكل گيري اين پديده يعني چگونگي برآمدن ناسيوناليسم ترك و مانعي كه اين ناسيوناليسم، از آغاز كار در وجود و آثار بر جاي مانده از هويت ايراني بر سر راه خود مي ديد، همچنين واكنش اوليه ايرانيان در قبال اين پديده، بررسي شده است. بخش هايي از اين پژوهش نيز به تبليغات پان تركيستي، به صورت سخنراني ها يا نوشته هايي از جانب شخصيت هايي چون «روشني بيگ» و «سليمان نظيف نامان» در استانبول، و نحوه بازتاب آن در محافل ديپلماتيك و مطبوعاتي ايران اختصاص دارد.

سنجه انصاف: بررسي برهه اي حساس از تاريخ رهبري نظام جمهوري اسلامي ايران

نويسنده: محمد محمدي ري شهري
444 ص، قم: انتشارات دارالحديث، 1386، چاپ اول

اين كتاب در ادامه مجموعه «خاطره ها» كه به حوادث سياسي و اجتماعي ايران در دوران فعاليت «محمدي ري شهري» به عنوان وزير اطلاعات مي پردازد، نوشته شده است. موضوع آن بركناري «آيت الله منتظري» از قائم مقامي رهبري، و مسائل مربوط به آن در سال 1368 (1989) است. از نظر نويسنده، اين ماجرا مجموعه چند حادثه مجزا نبود؛ بلكه جرياني نهفته در بطن و بستر سياسي كشور بود كه او در كتابش به بررسي آنها پرداخته است.

كردها، يك بررسي تاريخي و سياسي

نويسنده: حسن ارفع
به ويرايش و كوشش: محمد رئوف مرادي
264 ص، تهران: انتشارات آنا، 1387، چاپ دوم

اين كتاب، نوشته «حسن ارفع»، رئيس ستاد ارتش ايران در سال هاي 1944 تا 1946 ميلادي است. او و برادرش «ابراهيم ارفع»، هر دو از نظاميان عالي رتبه ارتش و مدت ها درگير شورش و قيام كردها به خصوص «اسماعيل آقا سمكو» بودند. «حسن ارفع» كه در هنگامه اعلام جمهوري كردستان و آذربايجان به رياست ستاد ارتش ايران رسيد، در كتاب خود كه در اصل به زبان انگليسي نوشته و بعدها بوسيله مترجمي ناشناس به فارسي ترجمه شده است، نخست به گونه اي مختصر به پيشينه و تاريخ كرد مي پردازد. او سپس، وضعيت كردهاي تركيه، ايران و عراق و شورش ها و مبارزات آنها را بررسي مي كند. «ارفع» كه در سال هاي 1958 تا 1961 ميلادي، سفير كبير ايران در تركيه بوده است، سياست دولت تركيه در قبال كردها را به خوبي تجزيه و تحليل مي كند. بخش مربوط به كردهاي ايران شامل، شورش «سمكو»، شورش كردهاي استان كردستان و كرمانشاه و «محمد رشيدخان»، قيام «قاضي محمد» و تشكيل جمهوري مهاباد است. اگر چه كتاب «كردها، يك بررسي تاريخي و سياسي» به وسيله يكي از افسران برجسته ارتش كه خود درگير مبارزه با كردها بوده نوشته شده، اما كتابي قابل قبول و معتبر در زمينه تاريخ سياسي و معاصر كرد است.

نمايش ها و بازي هاي سنتي گيلان

مؤلفان: سيد هاشم موسوي، هوشنگ عباسي، اصغر نژاد بخش، هما رفيعي مقدم
زيرنظر: دكتر محمود طالقاني
284 ص، رشت: انتشارات فرهنگ ايليا، 1386، چاپ اول

در گيلان شكل هاي متفاوتي از نمايش سنتي به مفهوم عام آن، يعني همه رفتارهايي كه به نحوي داراي جنبه نمايشي است، وجود دارد. از اين شمار است نمايش هاي آييني مانند «طلب باران»، «پير بابو»، «لال بازي»، نمايش گونه هاي عروسكي، «خيمه شب بازي» و «بندبازي». بعضي از اين نمايش ها در نواحي كوهستاني گيلان، به شكل بكر و دست نخورده، هنوز هم اجرا مي شود. موضوع آنها كه از واقعيات زندگي مردم مايه مي گيرد، با طنز و شوخي و كنايه آميخته است. مجموعه حاضر كه حاصل يك كار جمعي است تصويري از نمايش ها و بازي هاي سنتي مردم گيلان ارائه مي دهد. عناوين بعضي از مباحث كتاب عبارتنداز: «آيين ها و سرگرمي هاي تاريخي»، «بازي ها و سرگرمي هاي عاميانه نمايشي»، «آيين هاي نمايشي و بازي هاي نمادين نوروزي»، «آيين هاي نمايشي و مناسكي مربوط به فعاليت هاي توليدي»، «بازي هاي مربوط به خردسالان و كودكان» و «آيين ها و بازي هاي مناسبتي».

مكتب نقاشي صفوي اصفهان

(مصور، رنگي)
نويسنده: حسين تحويليان
192 ص، اصفهان: سازمان فرهنگي – تفريحي شهرداري اصفهان1387، چاپ اول

در اين كتاب كه با تصاوير رنگي بسيار زيبا چاپ شده، مكتب نقاشي اصفهان كه در دوره صفويه شكل گرفت و از قله هاي هنر نقاشي ايران است، معرفي و بررسي گرديده است. كتاب شامل هفت بخش است. در بخش اول به زمينه هاي نقاشي ايران پيش از اين مكتب اشاره مي شود. بخش دوم، سخني كوتاه درباره اصفهان و مكتب نقاشي آن است. بخش هاي سوم و چهارم به زندگي و آثار بزرگترين نقاش مكتب اصفهان، يعني «رضا عباسي» اختصاص مي پردازد. موضوع بخش پنجم كتاب، عوامل ورود فرهنگ غرب به ايران در دوره صفوي است. در بخش ششم، آثار نقاشان سبك تلفيقي بررسي مي شود. بخش هفتم به گياهان و درختان نقش بسته در نگارگري اصفهان اختصاص دارد. پايان بخش كتاب نيز جدولي مقايسه اي از رويدادهاي هم زمان سياسي و نقاشي است كه نگاهي به دستاوردهاي هنري مكتب نقاشي اصفهان دارد.

تقي اراني در آينه تاريخ

نويسنده: خسرو شاكري
367 ص، تهران: نشر اختران، 1387، چاپ اول

در اين كتاب كه به وسيله يكي از برجسته ترين پژوهشگران جنبش چپ در ايران و بر اساس اسناد و مدارك گوناگون نوشته شده، زندگي، انديشه و فعاليت هاي «تقي اراني» بررسي گرديده است. نويسنده تلاش مي كند با اجتناب از افسانه پردازي متداول پيرامون «اراني»، هم از جانب آناني كه او را كمونيست معرفي كرده، و هم ازجانب آناني كه او را از «اتهام» كمونيسم بري دانسته اند، نوري تازه بر زندگي «اراني» بيفكند. او نشان مي دهد كه اين شخصيت متفكر و مترقي ايران معاصر، ملهم از انديشه هاي چپ دموكراتيك آلمان بود و به رغم تاثير پذيري از انقلاب اكتبر، آگاهانه بر استقلال خود پاي مي فشرد.

نشريات

فصلنامه نقد و بررسي کتاب تهران

بيست و دومين شماره فصلنامه "نقد و بررسي کتاب تهران" با مطالبي از مرتضي کاخي، پرويز خائفي، هوشنگ پيرنظر و... به پيشخوان آمد.

در بخش مقالات اين شماره مي خوانيم: نقش توده در تحولات تاريخي، کتابخانه دانشکده حقوق و علوم سياسي دومين کتابخانه دانشگاهي که سوخت، ميشل فوکو؛ يک معرفي خيلي کوتاه، در ديار هندوان، اعتراف ديرهنگام گونترگراس، تذکره دولتشاه و...

شعر و غزل معاصران به قلم مرتضي کاخي، شعرهايي از پرويز خائفي، حسين اکبري، بهرام قشقايي و پرويز پيشرو امين، گفتگو با هوشنگ پيرنظر، نقد کتابهاي داخلي و خارجي، معرفي کتاب، خواندنيها و گزارشها بخشهاي ديگر اين شماره از "بررسي کتاب" را تشکيل مي دهند.

بخش "در اين دنياي بزرگ" نشريه که اختصاص به تحليلهاي جهان سياست دارد به "جامعه هاي اسلامي در چين" نوشته برونو فليپ و "روشنفکران جمهوري چک عليه پايگاه نظامي آمريکا" پرداخته است.

ضميمه اي هم در اين شماره به چشم مي خورد که به قيصر امين پور و آخرين کتابش، گفتگو با عبدالکريم جربزه دار، اندر ضرورت احياي متون کهن، نگاهي به کتاب "نقد ادبي و دموکراسي" و نقد کتاب "جهاني شدن و جنگ" اختصاص دارد.
"
بررسي کتاب" (بهار 87) در 208 صفحه و با بهاي 1800 تومان منتشر شده است.

نشانه شناسي رسانه ها

نشانه‌شناسي رسانه‌ها اثر مارسل دانسي (نشانه‌شناس ايتاليايي ‌تبار کانادايي) با ترجمه گودرز ميراني و بهزاد دوران وارد بازار کتاب شد.

نشانه‌شناسي رسانه‌ها نخستين کتاب منتشر شده به زبان فارسي در حوزه نشانه شناسي رسانه‌ها است که در فصول گوناگون به بحث درباره روند پيدايش رسانه‌هاي مختلف از منظر نشانه شناختي مي‌پردازد.
نويسنده در بخش اول مقدمه مبسوطي درباره موضوعات فصول کتاب ارائه مي‌دهد.

سپس در فصل دوم به خاستگاه، مباني نظري، شرح واژگان و اصطلاحات نشانه شناسي با ذکر ديدگاه کساني چون فردينان دو سوسور، چارلز سندرز پيرس، رولان بارت، امبرتو اکو، ژان بودريار و... مي‌پردازد که به نحوي مي‌توان آن را مبنايي نظري براي مطالب فصل‌هاي بعد تلقي کرد.

دانسي در فصول بعد کتاب خود از رسانه‌هاي چاپي تحليل نشانه شناختي را آغاز مي‌کند و آن را تا رسانه‌هاي جديدي چون رايانه و اينترنت ادامه مي‌دهد و کتاب خود را با تاثير اجتماعي رسانه‌ها به پايان مي‌رساند.

نشانه شناسي رسانه‌هاي چاپي مانند کتاب، روزنامه و مجله، راديو و موسيقي که آن را به عنوان رسانه‌هاي شنيداري آورده است، نشانه شناسي فيلم، تلويزيون، تبليغات، رايانه و اينترنت موضوعات فصل‌هاي اين کتاب است. به اين دليل نشانه شناسي رسانه‌ها کتابي است کاربردي براي رشته‌هاي مختلف اعم از ارتباطات و روزنامه‌نگاري، مطالعه موسيقي، فيلم، تبليغات و....

در واقع مطالعه اين کتاب دريافتن معناي نهفته در متون رسانه‌اي بر اساس نظريه نشانه شناسي کمک مي‌کند.
از ويژگي‌هاي منحصر به فرد اين کتاب، پرهيز از پيچيده نويسي رايج در متون نشانه‌شناسي است به طوري که در هر فصل نويسنده تاريخچه‌اي از پيدايش و تکامل رسانه مورد بحث را ارائه مي‌دهد سپس گام به گام با توضيح ژانرها و تحليل ساختارهاي معنايي نهفته در آنها بحث را پيش مي‌برد.

مارسل دانسي مدير برنامه نشانه شناسي و نظريه ارتباطات در دانشگاه تورنتو کانادا است.
اين کتاب توسط انتشارات چاپار و با همکاري نشر آنيسه‌نما منتشر شده است و در نمايشگاه بين المللي کتاب امسال عرضه مي‌شود.

نگاه نو

اين شماره از "نگاه نو" كه عكس روي جلدش را به داريوش مهرجويي اختصاص داده، در بخش انديشه و فرهنگ، مقاله‌ "فرهنگ عليه توتاليتاريسم" نوشته ايوان كليما، ترجمه‌ي خشايار ديهيمي، را درج كرده است. "بررسي رنج در سايه‌ مسأله‌ي شر در مكتب حافظ"، "آيا پوپوليسم خوب هم وجود دارد؟"، و "جامعه‌ چندفرهنگي و گفت‌وگوي فرهنگ‌ها"، از ديگر مقاله‌هاي اين بخش‌اند.

پرداختن به رويدادهاي فرانسه در سال 1968 نيز در اين شماره ارائه شده است.
در بخش نقد و نظر، همراه با شعر "شايد تا شب" احمدرضا احمدي كه به ضياء موحد تقديم شده است، يادداشت علي‌محمد حق‌شناس را درباره‌ اين شاعر مي‌خوانيم. حق‌شناس در اين يادداشت با عنوان "شاعري تنها به جرم بي‌همتايي"، از شعر احمدرضا احمدي به‌عنوان شعر شگفتي‌ها ياد مي‌كند و در ادامه به شرح و بسط چيستي و چگونگي شعر او مي‌پردازد. اما "در ستايش سعدي" به‌قلم عزت‌الله فولادوند، از ديگر مطالب اين بخش است. "ايبسن شاعر، عروسك‌خانه، چالش ترجمه"، گفت‌وگوي علي ميرزايي با منوچهر انور، "چنين كنند بزرگان؟!" و "نامه‌هاي ايراني شارل منتسكيو" با ترجمه‌ مينو مشيري، نيز در اين بخش منتشر شده‌اند.

بخشي هم به داريوش مهرجويي به‌عنوان فيلمساز، نويسنده و مترجم اختصاص يافته است.
همچنين در بخش ادبيات علاوه بر "هنر داستان‌نويسي"، گفت‌وگوي پتي هيل با ترومن كاپوتي با ترجمه‌ حسن كامشاد، و "صداي پاي تابستان"، ري‌برادبري با ترجمه‌ پرويز دوايي، شعرهايي از: محمد شمس لنگرودي، اكبر اكسير، مسعود احمدي و عليرضا آبيز به چاپ رسيده است.

"نگاه نو" در بخش مسائل اجتماعي، مقاله‌ "در آفريقا چه مي‌گذرد؟" را منتشر كرده و در بخش كتاب و نقد كتاب نيز اين مطالب به چشم مي‌خورد: "شاهد سقوط" عبدالحسين آذرنگ، "سرگذشت فلسفه"، "عصر ناآرامي" و "تازه‌هاي كتاب". همچنين خبرنامه به خبرسازان عرصه‌ي فرهنگ در فصلي كه گذشت، اختصاص يافته است.

هفتاد و هفتمين شماره "نگاه نو" با صاحب‌امتيازي، مديرمسؤولي و سردبيري علي ميرزايي منتشر شده است.

عکس 12

گل‌آقا: به‌ياد كيومرث صابري

شماره‌ 5+564 هفته‌نامه‌ "گل‌آقا" به مناسبت چهارمين سالگرد درگذشت كيومرث صابري ‌فومني (گل‌آقا) منتشر شد.
هر سال همزمان با 11 ارديبهشت و سالگرد درگذشت صابري فومني (گل‌آقا) يك شماره هفته‌نامه به همان سبك و سياق قديم منتشر مي‌شود.

در شماره‌ امسال هفته‌نامه، از اقدام مؤسسه‌ي گل‌آقا به انتشار يك نشريه‌ جديد با نام "گل‌آقا" به صورت دوهفته‌نامه خبر داده شده است.

پوپك صابري‌ فومني - صاحب امتياز و مديرمسؤول مؤسسه‌ي گل‌آقا - در ته‌مقاله‌ اين نشريه از تصميم مؤسسه‌ گل‌آقا براي چاپ دوهفته‌نامه‌ "گل‌آقا" در آينده‌اي نزديك خبر داده است. اين نشريه در تاريخ 26 ارديبهشت‌ماه به صورت دوهفته‌نامه با قطع و شكلي جديد و به صورت تمام‌رنگي منتشر مي‌شود.

مؤسسه‌ي گل‌آقا اواخر سال گذشته انتشار دو نشريه‌ "بچه‌ها...گل‌آقا" و ماهنامه‌ "گل‌آقا" را با 10 و 17 سال سابقه‌ي انتشار متوقف كرد.

شماره‌ 5+564 هفته‌نامه‌ "گل‌آقا" شامل كاريكاتورها و مطالب متنوع سياسي، اجتماعي، فرهنگي و... در دسترس است.