شکايت شب هجران نه آن حکايت حال است
که شمه اي زبيانش به صد رساله برآيد (حافظ)

"حکايت حال" صفحه جديدي در "چهارفصل" است با نگاهي به حکايتها و شکايتهاي اهالي فرهنگ و هنر...
در اولين شماره نگاهي انداخته ايم به نمايشگاه مجموعه نقاشي‌هاي برگزيده هنرمندان ايراني برجسته خارج از کشور زير عنوان "ذهنيت ايراني" که قرار بود چند هفته اي در گالري هما ميهمان دوستداران هنر باشد. اما هجوم کيهان به صاحبان آثار پاياني تلخ و نافرجام براي نمايشگاه رقم زد...

نبرد هنري احمدي نژاد و قاليباف

از 6 ارديبهشت نمايشگاهي با عنوان "ذهنيت ايراني" در تهران داير شد که تنها يک هفته دوام آورد تا در اين يک هفته صدها تن از هنردوستان ايراني بتوانند از آثار هنرمندان بزرگ کشورشان که در خارج زندگي مي کنند ديدار و خريد کنند. نمايشگاه آثار نقاشي و طراحي بزرگاني چون ناصر اويسي، اردشير و بهمن محصص، نيکزاد نجومي، مسعود سعدالدين و محمود فرشچيان در کنار مجسمه هاي آهني ژازه طباطبائي که به تازگي در گذشته است، در گالري "هما" ادامه داشت و فروشها هم نسبتا خوب بود که روزنامه کيهان خبردار شد و 9 ارديبهشت تيتر زد: "ستايش از هنرمندان اسلام ستيز در تهران"، در حاليکه حداقل مي توان گفت استاد فرشچيان هنرمند مومن و معتقدي است که همين روزها آخرين اثرش با عنوان "غدير خم" در موزه فرشچيان در مجموعه فرهنگي سعدآباد به نمايش درآمده و ژازه طباطبائي هم تا پايان عمر در تهران دل به کار آفريدن آثار بديع با چسباندن و جوش دادن قطعات آهن و پولاد به يکديگر خوش داشت و با کسي و چيزي سر ستيزش نبود.

بعد از تيتر کيهان، وزارت ارشاد بيدار شد و حبيب صادقي مدير کل هنرهاي تجسمي اين وزارتخانه که رئيس موزه هنرهاي معاصر ايران هم بود، دوازده ارديبهشت دستور تعطيل نمايشگاه را صادر کرد که البته دوروز پس از آن خود نيز از کار برکنار شد و خانم هنگامه معمري مدير گالري هما ناچار شد طي نامه اي به کيهان از مردم پوزش بخواهد که ندانسته اين نمايشگاه را برپا کرده است تا بدينوسيله گالري خود را از تعطيل هميشگي نجات دهد. مراسم بزرگداشت نيکزاد نجومي هم که قرار بود در طول نمايشگاه برگزار شود، انجام نشد تا به اين ترتيب دين و ايمان مردم مسلمان درمعرض ستيزه اهل هنر قرار نگيرد!

تعطيلي نمايشگاه "ذهنيت ايراني" را مي توان ادامه جنگ قدرتي دانست که در ميان اصولگرايان جريان دارد و حالا به عرصه فرهنگ و هنر نيز کشيده شده است. دراين ميان روياروئي دولت احمدي نژاد از طريق وزارت ارشاد و شهردار قاليباف از طريق فرهنگسراهاي تحت مديريت شهرداري جدي تر شده است. قاليباف که مي خواهد چهره اي فرهنگي از خود ارائه دهد تا در انتخابات آينده محبوبيت بيشتري در ميان اهالي فرهنگ و هنر پيدا کند، عضو افتخاري خانه موسيقي وخانه سينما شده است و حتي در جشنواره سالانه آنها شرکت مي کند و به بهترين آثار برگزيده از سوي کارشناسان شهرداري هم جايزه مي دهد. فرهنگسراهاي متعلق به شهرداري در اختيار هنرمندان سرشناس قرار مي گيرد تا آثارشان را به مردم ارائه دهند. از سوي ديگر اما وزارت ارشاد مي خواهد فعاليتهاي فرهنگي و هنري را به مسير مورد نظر خود هدايت کند و چندان روي خوشي به هنرمندان غير دولتي و غيرخودي نشان نمي دهد که آخرين نمونه آن تعطيل شدن نمايشگاه "ذهنيت ايراني" در گالري هما بود.

در دوره دوم رياست جمهوري سيد محمد خاتمي و از زمان وزارت مسجد جامعي رسم نيکوئي باب شد و آن برگزاري نمايشگاه بزرگي در آستانه نوروز از آثار هنرهاي تجسمي بود که به "اکسپو هنر" مشهور شد. در اين نمايشگاه، گالري هاي تهران صدها اثر از هنرمندان سرشناس را به نمايش مي گذاشتند تا وزارتخانه ها وادارات دولتي با تخصيص درصدي از بودجه خود از اين نمايشگاه خريد کرده و آثار نقاشي، مجسمه سازي و خوشنويسي هنرمندان ايراني را به اتاق کارشهردار، وزرا و معاونان و مديران آنان ببرند تا هم کمکي به هنرمندان کرده باشند و هم فضاي خشک و خالي اين اتاقها را لطافت ببخشند.

وقتي احمدي نژاد رئيس جمهوري و صفار هرندي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي او شد، يکي از اولين کارهايشان براندازي اين رسم هنري بود. "اکسپو هنر" تعطيل شد و حتي برخي از آثار خريداري شده از قبل را وزارتخانه ها پس دادند. اينجا بود که قاليباف و معاونت هنري او در شهرداري تهران وارد عمل شدند و گالري بزرگ فرهنگسراي نياوران را در اختيارهفت گالري معروف تهران گذاشتند تا آثارشان را در بازار نوروزي با عنوان "هفت نگاه" به مردم ارائه دهند. اولين دوره نمايشگاه "هفت نگاه" زمستان دوسال قبل و دومين آن اسفندماه گذشته برگزار شد و ميليونها تومان از آثار هنرمندان بوسيله مردم خريداري شد تا مقداري از ضرر و زيان تعطيلي "اکسپو هنر" جبران شود.

حالا بايد منتظر بود پس از جلوگيري از ادامه کار نمايشگاه "ذهنيت ايراني" بوسيله مدير کل هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد، معاونت فرهنگي- هنري شهرداري تهران به نوعي وارد عمل شود، يک بدل ديگر به دولت بزند و به اين ترتيب قاليباف بتواند چهره بهتري از خود به هنرمندان و هنردوستان ارائه دهد تا با پشتوانه حمايت آنان شايد بتواند راحت تر از نردبان رياست جمهوري بالاتر برود. نردباني که دوره قبل در آخرين پله ها از زير پاي او بيرون کشيدند، شايد اينبار بتواند با کمک فعاليتهاي فرهنگي و هنري محکم تر سر جاي خود بايستد و نلغزد. بايد منتظر ماند و نتيجه اين ستيزه ها را ديد، اما براي اين پرسش چه جوابي وجود دارد که مردم ايران تا کي نبايد بتوانند آثار هنرمندان دلخواه خود را در زمينه هاي مختلف هنري ببينند؟