آرش سيگارچي

‏"ما ايرانيان به خوبي به مشکلاتي چون نقض حقوق بشر، تبعيض و... که در ايران وجود دارد، واقف هستيم اما مطمئنيم که ‏حل مشکلات ايرانيان فقط به ما ايرانيان ربط دارد و ربطي به سربازان خارجي ندارد."‏

‏"شيرين عبادي" وکيل دادگستري و برنده نوبل صلح سال 2003، روز گذشته در دانشگاه مريلند آمريکا با بيان جملات فوق ‏به وضعيت حقوق بشر در ايران در دهه هاي اخير اشاره کرد. وي در اين سخنراني که به دعوت مرکز "ايرانشناسي ‏انيستيتو روشن" برگزار شد، گفت: "در سي سال گذشته رژيم جمهوري اسلامي ايران بر کشور حکومت مي کند، و ما در ‏اين مدت شاهد موارد زياد نقض حقوق بشر در ايران بوده ايم.‏‎ ‎متاسفانه در قوانين جمهوري اسلامي ايران تبعيض هايي ‏براساس جنسيت، مذهب و عقيده وجود دارد."‏

وي خاطرنشان کرد: "در اين سه دهه آزادي بيان خيلي محدود شده است و بسياري از خبرنگاران و روزنامه نگاران با ‏تحديد و زندان مواجه شده اند. در سالهاي اخير نه تنها با اين قشر بلکه با نويسندگان، فعالان سياسي و حتي وکلا نيز ‏برخورد شده و آنها را به زندان انداخته اند."‏

عبادي با اشاره به وضعيت دموکراسي در ايران گفت: "هر چند چندين دهه است که ما بدنبال دموکراسي هستيم اما ‏دموکراسي ايراني کامل نيست چرا که هرکسي نمي تواند در انتخابات کانديدا شود و کانديداهاي مجلس و رياست جمهوري ‏يکبار توسط شوراي نگهبان گزينش مي شوند که پس از اين تعداد کمي اين فرصت را مي يابند که خود را براي دريافت ‏آراي مردم کانديدا کنند."‏

وي در ادامه همچنين با اشاره به مشکلات اقتصادي امروز ايران گفت: "با اينکه کشور ايران يکي از کشورهايي است که ‏از منابع غني نفت و معدني برخوردار است اما عملا امروز در ايران فقر حاکم است و بسياري از مردم با مشکلات ‏اقتصادي دست بگريبان هستند".‏

وي همچنين يادآور شد: "ما ايرانيان به خوبي به مشکلاتي چون نقض حقوق بشر، تبعيض و... که در ايران وجود دارد، ‏واقف هستيم اما مطمئنيم که حل مشکلات ايرانيان فقط به ما ايرانيان ربط دارد و ربطي به سربازان خارجي ندارد. ما با ‏حمله و تهديد نظامي بر عليه ايران مخالفيم چرا که به عقيده ما هرگونه تهديد و حمله نظامي باعث مي شود که اوضاع حقوق ‏بشر از اين نيز بدتر شود."‏

عبادي افزود: "هر تهديد و حمله مي تواند باعث شود که حکومت جمهوري اسلامي به بهانه حفظ امنيت، فشار را افزايش ‏دهد و با مخالفان داخلي برخورد شديد تري بکند. از طرف ديگر، حمله به ايران، خاورميانه را به آشوب مي کشد و اين به ‏نفع هيچکس نيست."‏

عبادي که در بخشي از مراسم معرفي فرهنگ "ايرانيکا" در سالن‏‎ ‎‏"هاوارد‎ ‎فرانک"‏‎ ‎دانشکده‎ ‎مديريت‎ ‎بازرگاني‎ ‎در دانشگاه‎ ‎‎مريلند ‏‎سخن مي گفت، در ادامه به اهميت تحقيق در مورد ميراث ايران پرداخت و در اين باره گفت: " امروز زماني است ‏که مرزهاي بين المللي اهميت گذشته خود را ندارند و کشوري مانند ايران بايد در اين دنياي مدرن تلاش کند با دفاع از ‏فرهنگ و ادبيات خود به حيات ادامه بدهد. ميراث فرهنگي ما از گذشتگان به دست ما رسيده و ما نيز مسووليم که آن را به ‏دست نسل بعد برسانيم."‏

برنده جايزه صلح نوبل همچنين يادآور شد: "در رهگذر زمان بسياري از تمدن ها و فرهنگ ها به دليل بي توجهي ‏مردمانش، امروز در گوشه کتابخانه ها محدود شده اند و حال آنکه فرهنگ ايراني نبايد فراموش شود. اگر ما فرهنگ و ‏ميراث مان را از دست بدهيم به انسانهايي بي اساس تبديل مي شويم. در قرن هاي گذشته اقوام زيادي همچون مغول ها، تاتار ‏ها و عرب ها به ايران حمله کردند اما عليرغم همه خرابي هاي اين حملات، ما هويت مان را حفظ کرديم. ما دين اسلام را ‏پذيرفتيم اما هويت ايراني مان را از دست نداديم."‏

عبادي همچنين با اشاره به بحث فرار مغز ها گفت: "براساس آمار يونسکو متاسفانه ايران از جمله کشورهايي است که ‏بيشترين آمار فرار مغزها را دارد. در اين ميان، مهاجرت تعداد زيادي از ايرانيان نبايد منجر به اين مشکل شود که نسل دوم ‏ايرانيان خارج از کشور با فرهنگ خود بيگانه شود. به همين دليل است که حفظ زبان و فرهنگ ايراني اهميت زيادي دارد."‏

عبادي همچنين با اشاره به جمعيت ايرانيان آمريکا به حاضران آمريکايي گفت: " در آمريکا بيش از دو ميليون ايراني ‏حضور دارد که شما مردم مهمانپذير آمريکا براي آنها فرصت کار و زندگي فراهم کرده ايد. در مقابل آنها نيز براي شما ‏دوستان و هموطناني موفق در زمينه هاي تجاري وعلمي بوده اند. اگر اين دو ميليون ايراني هر کدام تنها پنج فاميل در ‏ايران داشته باشند حداقل ده ميليون ايراني در ايران خواهان رابطه دو ملت با يکديگر هستند. پس بياييم حکومت هاي خود را ‏فراموش کنيم و به دوستي خودمان ادمه بدهيم. پاينده باد دوستي مردم ايران و آمريکا".‏

‎‎وضعيت بد حقوق بشر در ايران‎‎

پس از سخنان عبادي، چند تن از حاضران سوالات خود را مطرح کردند که عبادي در پاسخ به سوالي پيرامون بهبود وضع ‏حقوق بشر در ايران گفت: "هفت، هشت سال پيش وضع حقوق بشر در ايران کمي بهتر شده بود اما امروز همچنان وضع ‏حقوق بشر در ايران بد است. متاسفانه در سالهاي 60 و 61 وضعيت حقوق بشر در ايران بسيار بد بود. حتي در سال ‏‏1367 بيش از سه هزار نفر مخالف سياسي در ايران تيرباران شدند با اين حال در اواخر دهه هفتاد و ابتداي دهه هشتاد ‏وضع کمي بهتر شده بود اما الان باز وضع حقوق بشر در ايران بد است."‏

‎‎جنبش بي رهبر زنان‏‎‎

اين فعال حقوق بشر همچنين در پاسخ به سوالي درباره کمپين يک ميليون امضاي زنان در ايران گفت: "بيش از شصت ‏درصد دانشجويان فعلي دانشگاه هاي ايران دختران هستند و در بسياري از حرفه ها از جمله کرسي هاي اساتيد دانشگاه ها، ‏پزشکان و مهندسان، زنان ايراني حضور چشمگيري دارند.اما عليرغم اين حضور ما شاهد تبعيض هاي زيادي بر عليه آنها ‏هستيم."‏

وي افزود: "براساس قانون جمهوري اسلامي، ارزش قانوني زن نصف مرد است. يعني اگر يک زن و مرد در تصادفي ‏جان بسپارند هر مبلغي به بازماندگان مرد داده شود، نيمي از آن به بازماندگان زن داده خواهد شد.در محاکم نيز شهادت دو ‏زن به اندازه شهادت يک مرد است.همچنين براساس قوانين يک مرد مي تواند همزمان چهار زن داشته باشد و هر گاه ‏بخواهد همسر خود را طلاق بدهد اما زنان حتي اگر دلايل موجه داشته باشند، نمي توانند از همسرشان جدا شوند."‏

به گفته عبادي، "زنان نمي توانند اين وضعيت تبعيض آميز را تحمل کنند. به همين دليل است که کمپين يک ميليون امضا راه ‏افتاده است تا بتواند يک ميليون امضا از خانم ها و آقايان ايراني جمع کند که خواستار تغيير اين قوانين باشند. بر اين اساس ‏اين کمپين نه دفتري دارد و نه رييس و رهبري بلکه جايگاه اين کمپين در منزل همه انسان هاي ايراني است که به تساوي ‏حقوق زنان و مردان معتقدند".‏

وي افزود: "با اينکه اين کمپين مسالمت آميز ترين نوع اعتراض بوده است اما دادگاه هاي انقلاب بيش از پنجاه نفر از ‏فعالان اين کمپين را احضار، بازداشت و يا زنداني کرده اند که من به همراه ساير همکارانم در کانون مدافعان حقوق بشر به ‏دنبال کار آنها هستيم. "‏

عبادي با ذکر خاطره اي در اين مورد گفت: "من در دادگاه يکي از اين دختران حاضر شدم. قاضي گفت جرم ايشان اخلال ‏در امنيت ملي است. من از قاضي پرسيدم اينکه زنان مي خواهند همسرشان بر سر آنها هوو نياورد يعني اينکه آمريکا به ما ‏حمله کند؟"‏

‎‎اسلام و تفسيرهاي مختلف‏‎‎

شيرين عبادي همچنين در پاسخ به سوال ديگري مبني بر اينکه قوانين اسلامي ايران منبعث از قرآن است، گفت: "اسلام ‏مانند هر دين ديگري تفاسير مختلفي دارد چنانکه امروز در مسيحيت شاهديم يک کليسا دو همجنسگرا را به عقد هم در مي ‏آورد و کليساي ديگر مخالف اين است. اسلام نيز به همين گونه است چرا که وضعيت کشورهاي مختلف اين مساله را ثابت ‏مي کند. در کشوري مثل عربستان سعودي زنان حتي حق رانندگي با اتومبيل را ندارند اما در برخي از کشورهاي اسلامي ‏مثل اندونزي، بنگلادش و پاکستان، زنان مي توانند نماينده مجلس، نخست وزير و حتي رييس جمهور شوند. براساس يک ‏تفسير از قرآن، سنگسار و بريدن دست و پا در ايران و عربستان وجود دارد اما دربسياري از کشورهاي ديگر اسلامي مانند ‏تونس، الجزاير و مالزي، اين مجازات لغو شده است."‏

اين حقوقدان همچنين يادآور شد: "من هم معتقدم که بايد مذهب از حکومت جدا باشد چرا که تجربه حکومت همراه با مذهب ‏در قرون وسطي نشان داد که تجربه اي موفق نيست. من فکر مي کنم وقتي ما با يک دولت اسلامي مواجهيم ابتدا بايد يک ‏تصوير سازگار با حقوق بشر از اين دين ارايه بدهيم."‏

شيرين عبادي در پاسخ به آخرين سوال مبني بر آزادي زنان و بي بند باري، گفت: "آنچه من و دوستانم در ايران مدنظر ‏داريم به هيچ وجه بي بند و باري نيست. من فقط به يک الگو براي زنان معتقدم و آن الگو بر مبني هويت انساني و برابر ‏زنان است.براين اساس است که زنان ايراني امروز از خود مي پرسند که آيا بين چشم من و چشم يک مرد فرقي وجود دارد ‏که وقتي حادثه اي را من و يک مرد مي بينيم، من اگر در دادگاه شهادت دهم نصف حساب مي شود اما شهادت يک مرد ‏کامل است و کفايت مي کند؟زنان ما مي پرسند چرا بايد تعدد زوجات وجود داشته باشد و همسرمان بر سر ما هوو بياورد؟ ‏آيا اين سوالات به معناي بي بند و باري زنان ايراني است ؟"