‏ند پارکر – رحيم سلمان ‏

روحانيون و سياستمداران درباره نام هايي که از ليست ترور به بيرون درز کرده اند، به آهستگي صحبت مي کنند. ‏نيروهاي محافظ با سلاح هاي خودکار در بيرون مجتمع هاي مذهبي موضع گرفته اند و سلاح هاي کمري بر ‏روي ميزها آماده اند. نمي توان به هيچ کس اعتماد کرد. همه جناح ها از نزديک شدن دوران سياه به نجف – شهر ‏مذهبي شيعيان عراق- در هراس هستند. ‏

شيخ علي نجفي، فرزند و امين آيت الله العظمي بشير نجفي- يکي از چهار روحاني ارشد شيعه در عراق، که به ‏راهنمايي اغلب هم کيشان و سياستمداران مشغول است مي گويد: "شرايط مرموزي است." اين چهار نفر هم مانند ‏ساير بزرگان کشور، خود را در ميانه رويارويي دولت تحت رهبري شيعيان عراق با روحاني جوان پرآوازه به نام ‏مقتدي الصدر، که خود نواده يک آيت الله العظمي است، گرفتار مي بينند. ‏

شرايط خوف انگيز بي اعتمادي و بدگماني موجود، به خارج از کوچه هاي اين شهر مذهبي و قديمي باز مي گردد. ‏ممکن است کليد آرامش عراق نزد نجف باشد: اگر پاي اين شهر به خشونت ها کشيده شود، تقريباً بدون هيچ شکي، ‏دامن تمام نواحي جنوب شيعه نشين را خواهد گرفت. نيروهاي آمريکايي نيز آرايش گسنرده تري به خود خواهند ‏گرفت اما شانس فروکش سوء ظن ها کم شده است. احتمالاً جناح هاي شيعه درگير در ماجرا، براي پا درمياني و ‏پايان بخشيدن به بحران، گوشه چشمي به ايران خواهند داشت. در اينحال، شانس پيشرفت سياسي در عراق فعلاً ‏متوقف خواهد شد.‏

وقتي صدر شنبه شب تهديد کرد در صورت متوقف نشدن عمليات نظامي دولت عليه پيروان وي در بغداد و بندر ‏جنوبي بصره به جنگ متوسل خواهد شد، دامنه ترس از يک رويارويي وسيعتر ميان شيعيان بيش از پيش گسترده ‏شد. ‏

نجف شهري است که هر کس آنرا کنترل کند، مانند بصره که پر از ذخاير نفت است، نقش اساسي در دورنماي ‏آينده عراق بازي خواهد کرد. اينجا شهري است که بزرگان سياسي کشور، براي مشورت با آيت الله العظمي ها ‏مراجعه مي کنند. اينجا جايي است که صدر به عنوان فرد مقبول عامه، براي اولين بار مراکز محافظه کار مذهبي ‏را به چالش کشيد. ‏

صلاح عبيدي، سخنگوي رسمي صدر، گفت: "نجف مانند آشپزخانه اي است که تصميمات اساسي در آن طبخ مي ‏شوند."‏

عبيدي در يک اتاق خشک و خالي در رستوران يک هتل تعطيل شده به کار مشغول است. محافظان او در لابي ‏هتل، جايي که بر ديوارش تصوير خيره صدر با محاسن بزرگ که به خيابان هاي نجف نگاه مي کند نقش بسته ‏است. عبيدي اعتراف مي کند که اين اواخر شرايط سختي را مي گذراند. ‏
او گفت: "ما از اين مي ترسيم که شرايط از الان تا ماه اکتبر، براي طرفداران صدر مساعد و پايدار نباشد. نجف ‏خيلي مهم است."‏

منافع اين شهر براي صدر و رقيبان او سرشار است: درآمدهاي آنچناني از زيارت کننده هايي که دسته دسته به ‏اينجا مي آيند، و امکانات تبليغ و نفوذ در ميان مردم را فراهم مي آورد. ‏

ولي نصر، يک کارشناس اسلام شيعي از دانشگاه تافتس، مي گويد: "مقتدي به نوعي به شيعياني که در نجف ‏هستند، غبطه مي خورد. صدر از نظر سياسي محبوب است و آيت الله ها از نظر مذهبي. رقابت تنگاتنگي ميان اين ‏دو وجود دارد. هر دوي آنها صاحب قدرت و محبوبيت هستند، و اين چيزي است که شرايط را سخت و خشونت ‏بار مي کند."‏

مذهبيون کهنه کار نجف از مدت ها پيش، صدر را به چشم يک فرد عامي که مي تواند توده هاي شيعيان را به ‏حرکت بياندازد و جمعيت محلي را به خشونت وادارد، نگاه کرده اند. هيچ کس در اين شهر از ياد نبرده که وقتي ‏صدام حسين در آوريل 2003 از حکومت ساقط شد، فرزند يک آيت الله العضمي پرآوازه و خاص، از حبس ‏خانگي به خونخواهي پدر از دنيا رفته اش برخواست. در آن ماه، عبدالمجيد خويي، فرزند يکي ديگر از آيت الله ‏العظمي ها، توسط عده اي در خارج از خانه صدر به قتل رسيد. ‏

سپس در تابستان سال 2004، صدر به عنوان حرکتي از شورش خود دربرابر آمريکايي ها، در بارگاه امام علي ‏پناه گرفت. نبردي هم که ميان آنها درگرفت، به ويراني گورستان شهر و مناطق مجاور انجاميد. در همان دوران ‏بود که روحاني برجسته کشور، آيت الله العظمي سيستاني، براي نجات صدر پادرمياني نمود و پيشنهاد خروج امن ‏سپاه مهدي را از بارگاه امام علي داد تا راهي براي پايان بخشيدن به رويارويي يک ماهه آنها با نيروهاي ‏آمريکايي باشد. البته اين بار، اين آيت الله العظمي از پناه دادن به روحاني سرکش خودداري کرد. ‏

آيت الله العظمي نجفي هم به فاصله سه روز از وقايع بصره، فتوايي صادر نمود و دولت عراق را تنها نيروي ‏کشور دانست که حق در اختيار د اشتن سلاح را دارد.‏

پسرش، شيخ علي نجفي، هم جاي ترديدي باقي نگذاشت که روحانيون از ارتش عراق حمايت مي کنند. او گفت: ‏‏"ما کاري که دولت کرده را اقدامي مثبت مي بينيم. مردم مايلند که فقط دولت از تنش ها بکاهد و قانون را به اجرا ‏درآورد، و نه هيچ گروه ديگري." ‏

وضعيت شبيه نوعي قمار است. يک روحاني بانفوذ که اطلاعات زيادي از آيت الله العظمي ها و جنبش صدردارد، ‏شرايط را با اين عبارات مايوس کننده توصيف مي کند: دولت ضعيف است، درحاليکه دستياران صدر هم در خفا ‏دريافته اند که کنترل برخي اعضاي خود را که در حال دريافت کمک از ايران هستند، از دست داده اند. ‏

او گفت: "گروه هايي در دل ارتش مهدي وجود دارند که به آدم ربايي، قتل و غارت مشغول هستند. آنها فرمانبردار ‏مقتدي نيستند. آنها آشکارا در جهت منافع ايراني ها رفتار مي کنند."‏

منبع: بوستون گلوب – 21 آوريل 2008‏