ياد ياران ♦ چهار فصل
سامناک آقايي - پنجشنبه 29 فروردین 1387 [2008.04.17]
عباس کاتوزيان، يکي از ستون هاي نقاشي معاصر ايران و از شاگردان کمال الملک، دو روز پس از برگزاري نمايشگاهي از حاصل نيم قرن آثارش، در شامگاه بيست و سوم فروردين ماه در هشتاد و پنج سالگي درگذشت. نمايشگاه پنجاه سال نقاشي هاي کاتوزيان که شامل صد اثر از وي است تا سوم ارديبهشت ماه در فرهنگسراي نياوران دائر خواهد بود و نقاش آنها نيز به زودي در قطعه هنرمندان آرام خواهد گرفت.
آخرين تابلو: نقش مرگ
عباس کاتوزيان يکي از نامدارترين نقاشان معاصر ايران روز جمعه در اثر يک عارضه قلبي در خانه خود در تهران دارفاني را وداع گفت. عباس کاتوزيان در حالي روز جمعه در سن 85 سالگي درگذشت، که بعد از ده سال دوري از برگزاري نمايشگاه آثار نقاشي خود، يک روز قبل از مرگش، در نگارخانه فرهنگسراي نياوران صد اثر از نقاشي هاي خود را در معرض ديد علاقمندان گذاشته بود.
اين نمايشگاه که تحت عنوان "پنجاه سال نقاشي هاي عباس کاتوزيان"هنوز نيز بروي علاقمندان باز بوده و تا سوم ارديبهشت ماه برپا خواهد بود.
پيکر اين هنرمند نقاش هنوز به خاک سپرده نشده است. گفته مي شود که پيکر مرحوم کاتوزيان روز چهار شنبه پس از مراجعه فرزندانش به ايران، در کنار مزار ساير هنرمندان نامدار ايران از جمله کمال الملک به خاک سپرده خواهد شد.
فرهنگ سراي نياوران به بهانه درگذشت عباس کاتوزيان، در حاشيه برپايي نمايشگاه آثار وي در اين فرهنگ سرا، اقدام به برگزاري يک مراسم بزرگداشتي با حضور اهالي هنر و چهره هاي فرهنگي کشور خواهد کرد.اين مراسم بزرگ داشت قرار است بعد از مراسم خاکسپاري برگزار شود.
عباس کاتوزيان در سال 1302 در تهران متولد شد و پس از تحصيل در هنرستان کمال الملک به معاونت اين هنرستان رسيد. وي شاگرد کمال الملک بود و در ابتدا از سبک وي در طبيعت گرايي پيروي مي کرد و پس از مدتي به يکي از واعظان رئاليسم در نقاشي ايران بدل شد اما بعدها خود را فارغ از هر گونه سبک و مکتبي خواند.
کاتوزيان خود مي گويد: "تا آنجا که به ياد دارم همواره نقاشي کردم و نقاش بوده ام. هميشه در تاروپود طراحي تلاش کردم و غرق در رنگ ها بودم."
گفته مي شود که مرحوم کاتوزيان در طول حيات پنجاه ساله نقاشي خود دست کم ششصد اثر نقاشي خلق کرده است که بسياري از اين اثرات هنري وي در نمايشگاه هاي مختلف درداخل و خارج کشور در معرض ديد هنردوستان قرار گرفته است. کاتوزيان در باره آثارش که به دليل کثرث شمارشان را به خاطر ندارد مي گويد: " عشق من ايران و آئين ها و سنت هاي اين سرزمين کهن است. تاريخ حفظ استقلال اين سرزمين را سعي کرده ام عاشقانه بر بوم هاي نقاشي روايت کنم".
در مورد آثار اين هنرمند نامدار معاصر نقاشي ايران همچنين گفته مي شود که سال 1352 آثار وي به عنوان آثاري از اولين هنرمند نقاش ايران در کنار آثار نقاشي هنرمند نقاش نامدار قبل از وي يعني استاد کمال المک در مجلس شوراي ملي به معرض نمايش درآمده است.
مرحوم کاتوزيان در طول حيات هنري خود بسياري از آثار خود را در پنج نمايشگاه در امريکا، دو نمايشگاه در فرانسه، يک نمايشگاه در بريتانيا، 28 نمايشگاه در تهران و 9 نمايشگاه در آبادان به نمايش گذاشته است. اين گزارشات مي افزايند:" برخي از آثار و طراحي هاي اين نقاش نامدار در موزه هاي استان قدس رضوي، موزه بوداپست، موزه سلطنتي اروپا و جاهاي ديگر به يادگار مانده اند."
خبرگزاري ايرنا در خصوص فعاليت هاي هنري مرحوم عباس کاتوزيان مي نويسد:" مرحوم کاتوزيان فعاليت هنري خود در عرصه نقاشي را در شرايطي که جامعه هنري ايران به دنبال آخرين شيوه هاي مدرنيستي غرب بود، با اصرار بر ادامه استمرار دستاوردهاي کمال الملک و تکيه بر شيوه هاي ناتوراليستي آغاز کرد."
اين خبرگزاري همچنين مي نويسد که يکي از معروفترين اثر هنري اين نقاش هنرمند، تابلوي نقاشي "دخترکرد" است که اين تصوير به شکل تابلو فرش در منزل بسياري از ايرانيان نگهداري مي شود.
اما خبرگزاري ايسنا در گزارشي متفاوت تر در خصوص فعاليت هاي هنري مرحوم کاتوزيان و سبک نقاشي هاي وي مي نويسد:" عباس کاتوزيان که زمينه نقاشي رئال و فيگوراتيو شهره است و در آخرين نمايشگاه وي آثار را عرضه مي کند که حکايت از عدم پايبندي وي به سبک هاي متداول نقاشي است به شکلي که مرحوم کاتوزيان خود مي گويد: به سبک خاصي قائل نيستم. اين سوژه و انگيزه نقاشي است که شکل اثر را تعين مي کند."
در ادامه اين گزارش آمده است "تنوع موضوعي تابلوهايي که عباس کاتوزيان با خود به فرهنگسراي نياوران آورده است بسيار چشم گير است. علاوه بر پرتره ها که شمارشان بيش از ديگر آثار است و در ميان آنها حضرت موسي، زرتشت، شهريار و ... ديده مي شوند، آثار بديع و تاثيرگذاري عرضه مي شود که از همدردي استاد نقاش با اقشار ضعيف جامعه حکايت مي کند. اعتياد، فقر و .... دستمايه خلق آثاري شده اند که کمتر از سوي وي در نمايشگاه ها عرضه شده است. در اين نمايشگاه همچنين تابلوهايي حماسي از دلاوري هاي مردان و زنان اين سرزمين نيز ارئه خواهد شد."
گفتني ست که از مرحوم استاد عباس کاتوزيان بيش از ششصد اثر از طراحي ها و نقاشي هاي وي به سبک ها مختلف به يادگارمانده است. در نمايشگاهي که هم اکنون از آثار نقاشي وي در فرهنگسراي نياوران در تهران برپا است، بعضي از آثار براي اولين بار به معرض تماشاي علاقمندان به هنر نقاشي معاصر ايران درآمده اند.
