براي کارتونيستي که در ايران به اين حرفه اشتغال دارد، آشنايي با خطوط قرمز حتي از دانستن فنون طراحي و يا ‏تکنيک هاي ايده يابي مهم تر است چرا که تجربه نشان داده بهترين کارتونيست ها هم اگر محدوده خطوط قرمز را ‏نشناسند، اي بسا خيلي زود ناچار شوند که قلم را ببوسند و کنار بگذارند و به گذران روزگار در محبس يا بلاد خارجه ‏بپردازند.‏

‏

درباره خطوط قرمز کارتون ايران
‎‎وقتي ميسي سي پي در ذهن ما جاري است‏‎‎

براي کارتونيستي که در ايران به اين حرفه اشتغال دارد، آشنايي با خطوط قرمز حتي از دانستن فنون طراحي و يا ‏تکنيک هاي ايده يابي مهم تر است چرا که تجربه نشان داده يک کارتونيست مي تواند طراحي بلد نباشد، ايده هاي ‏خلاقانه نداشته باشد يا اساساً کارتونيست نباشد اما سال ها به خوبي و خوشي در اين رشته فعاليت کند اما بهترين ‏کارتونيست ها هم اگر محدوده خطوط قرمز را نشناسند اي بسا خيلي زود ناچار شوند که قلم را ببوسند و کنار بگذارند و ‏به گذران روزگار در محبس يا بلاد خارجه بپردازند.‏

اما کار به اين سادگي ها نييست چرا که خطوط قرمز در ايران ماهيتي پويا و به روز دارند و به جرأت مي توان گفت از ‏کارتونيست هاي ما به مراتب زنده تر و پر جنب و جوش تر اند. حرکت لا به لاي آنها مثل کشتيراني بر رودخانه ميسي ‏سي پي در اواخر قرن نوزدهم است آن طور که "مارک تواين" به رشته تحرير درآورده. توصيفاتي که نويسنده ‏آمريکايي در کتاب خواندني و شرح حال گونه اش "زندگي بر ميسي سي پي" از آن رود خروشان و رام نشدني آورده ‏بسيار يادآور موجوديت خطوط قرمز در ايران است. "تواين" که مدتي را در ايام جواني به عنوان کمک ناخداي کشتي ‏بخار بر رود ميسي سي پي گذرانده، شرح مي دهد که "شناخت" اين رود چه کار توانفرسا و محيرالعقولي بوده؛ رود ‏وحشي به طور مدام بر مسيل ها مي کوبيده، زمين هاي اطراف را به کام خود مي کشيده و تغيير مسير مي داده است.‏

‏

‏"تواين" مي نويسد که تا مدت ها دفترچه اي همراه داشته که وجب به وجب نشانه هاي رود را بر آن ثبت مي کرده و ‏سعي داشته تا با به خاطر سپردن هزاران نکته ريز و درشت از جزئيات مسير، "ميسي سي پي" را آنطور که بايد ‏بشناسد اما مدتي بعد پي برده که چه کار عبثي است؛ "ميسي سي پي" ماهيتي ثابت و معين نبود که بتوان در قالب هزار، ‏دوهزار يا ده هزار نکته محصورش کرد، حرکت دائم حجم عظيم آب، مدام بستر رود را مي خراشيد، تغيير مي داد، ‏چاله ها را پر و برآمدگي ها را صاف مي کرد و باعث مي شد که در هر نوبت کشتيراني در مسيري ثابت، جزئيات و ‏نشانه ها دستخوش دگرگوني شوند. سال ها تجربه لازم بود تا ناخدا، روح ميسي سي پي را درک کند و به نوعي کشف و ‏شهود در برابر موقعيت هاي متنوع و مختلف برسد و آن را پشتيبان اطلاعات ريز و درشت دريانوردي اش کند. ‏

خطوط قرمز در ايران هم، مدام تغيير بستر و مسير مي دهند، شاخه شاخه مي شوند، به هم پيوند مي خورند، محدوده ‏هاي تازه را در بر مي گيرند و از تعريف و تحصير گريزانند. مانند اروپا و آمريکا نيست که ماهيت صلب داشته باشند ‏و پنجاه سال فقط محدود به هولوکاست و يکي دو مورد ديگر شوند. روز به روز و جا به جا تغيير شکل و حالت مي ‏دهند، هرچند "گسترش قلمرو" تنها ويژگي ثابت اين ماهيت لغزنده و نا معين است. روزي رهبري و روحانيون، روز ‏ديگر جنگ، فرداي آن روز انرژي هسته يا مقام رياست جمهوري به تصرف خطوط قرمز در مي آيند. اما حکومت و ‏نظام سياسي تنها عامل تغيير شکل و جهت اين خطوط نيست. لا اقل در زمينه شوخي هاي قوميتي اين مردم بوده اند که ‏بستري تازه براي محدوديت ها آفريده اند. نگاه مشکوک و متوهم ما نسبت به طنز و کارتون، انتقادناپذيري ما و مقدس ‏پنداري هر آنچه که دوست يا باور داريم باريکه هايي هستند که به هم پيوند مي خورند و در جريان عظيم و پر تلاطم ‏خطوط قرمز فرو مي ريزند. ‏

‏

شناخت اين جريان عظيم، مانند کشتيراني بر رود ميسي سي پي کشف و شهود و درکي عميق از روابط حاکم مي خواهد ‏اما حتي اين درک شهودي که به دنبال سال ها کار و تجربه در فضاي حرفه اي حاصل مي شود نمي تواند امنيت و بقاي ‏کارتونيست را تضمين کند. روزي از خواب بر مي خيزي و مي بيني که رود خروشان تغيير مسير داده و تو را در خود ‏فرو برده است.‏

تقريباً نيم قرن پس از وقايع کتاب "زندگي بر ميسي سي پي" پيشرفت تکنولوژي، طبيعت سرکش اين رود را مانند اسبي ‏وحشي افسار زد و سد هاي سنگين و کانال هاي مستحکم، بستري مشخص براي رود تعريف کردند. خطوط قرمز ‏کارتون ايران اما، در مغز هاي تک تک ما، در باورها و نگاه ما جريان دارند. افسار زدن به اين جريان بي ثبات، نيرو ‏و اراده اي عظيم تر از آنچه که ميسي سي پي را رام کرد، مي طلبد. ‏