ابهام در باره علت انفجار شيراز
حادثه يا بمبگذاري - دوشنبه 26 فروردین 1387 [2008.04.14]
محبوبه نيكنهاد
حسينيه شهدا در شهر شيراز، دو شب پيش شاهد وقوع انفجار مهيبي بود كه به كشته شدن دستكم 12 تن منجر شد و بيش از 200 زخمي بر جاي گذاشت. اما با گذشت بيش از 24 ساعت از زمان وقوع اين حادثه، نه تنها عامل و علت بروز آن مشخص نشده است، بلكه مسئولان دولتي بهرغم تأييد اوليه، به انكار عامدانه بودن اين انفجار ميپردازند و سعي ميكنند رخداد شنبه شب را يك "حادثه اتفاقي" جلوه دهند.
اين حادثه در حالي روي داده است كه رسانههاي رسمي هفته گذشته از سفر قريبالوقوع آيت الله خامنهاي به شيراز خبر داده بودند. از اين رو برخي ناظران، تلاش مسئولان حكومتي براي عادي جلوه دادن اوضاع امنيتي شهر و تكذيب عمدي بودن اين انفجار را با هدف عاديسازي شرايط رواني و امنيتي در آستانه سفر رهبر ارزيابي ميكنند؛ سفري كه حال ديگر مشخص نيست در تاريخ مقرر صورت خواهد گرفت يا خير.
انكار عمدي بودن انفجار
فرماندار شيراز از صبح ديروز در مصاحبههاي مختلف تلاش كرد احتمال انفجار تسليحات نظامي را كه در محل حسينيه مذكور نگهداري ميشدند، پررنگ جلوه دهد و حتي به صراحت در برابر خبرنگاران صدا و سيما كه از او درباره "بمبگذاري" ديشب ميپرسيدند، واكنش نشان ميداد و ميگفت نبايد اين حادثه را پيشاپيش عمدي فرض كرد.
رئيس پليس استان فارس نيز در اولين ساعات صبح روز يكشنبه، عمدي بودن اين انفجار را زير سؤال برد. سردار معيري گفت: "براساس كارشناسي هاي اوليه انفجار شنبه شب در مركز فرهنگي - مذهبي رهپويان وصال شيراز عمدي وخرابكاري نبوده است."
به دنبال اين دو، دادستان شيراز و نيز معاون سياسي- امنيتي دادستان كل كشور نيز وقوع بمبگذاري را رد كردند و از وجود "ترديدهاي جدي" در خصوص عمدي بودن انفجار شيراز سخن گفتند. مسئول روابط عمومي فرمانداري از اين هم صريحتر ابراز نظر كرد و "اقلام موجود در نمايشگاه جنب حسينيه" را باعث بروز اين حادثه دانست. اشاره وي و ديگر كساني كه عمدي بودن اين انفجار را زير سؤال ميبرند، به نمايشگاهي با موضوع جنگ است كه در همين زمان در حاشيه مراسم مذهبي حسينيه برقرار بود و در آن تعدادي از انواع تسليحات نظامي مربوط به جنگ ايران و عراق نيز به نمايش گذاشته شده بود.
اين تكذيبها در نهايت به انكار وقوع عمليات تروريستي از زبان معاون شوراي عالي امنيت ملي و تكرار موضوع انفجار مواد منفجره موجود در يك نمايشگاه جنگي در بخشهاي مختلف خبري صدا و سيما انجاميد؛ در حالي كه در مقابل، حجتالاسلام انجوي نژاد، دبير ستاد نمازجمعه شيراز، كه سخنران جلسهاي بود كه حادثه شنبه شب در آن روي داد، به شدت از اين موضعگيري مسئولان رسمي انتقاد كرد و انفجار اخير شيراز را "بدون شك يك بمبگذاري" دانست و گفت: "عده اي سعي مي کنند ماجرا را حادثه جلوه بدهند تا به طور غيرواقعي شهر را امن جلوه بدهند در حالي که اين وظيفه آنهاست که امنيت ايجاد کنند."
انكار انفجار يا انكار ناامني
اين مقام مذهبي شيراز در حالي به تمايل مسئولان دولتي به امن جلوه دادن شهر، به عنوان دليلي براي اظهارات مكرر آنها مبني بر غير عمدي بودن حادثه شنبه شب اشاره ميكند كه مسئولان رسمي هنوز هيچ توضيحي در خصوص ميزان و كيفيت مواد منفجره موجود در نمايشگاه حاشيه اين حسينيه ارائه ندادهاند.
اين موضوع از اين جهت اهميت بيشتري پيدا ميكند كه به عقيده آگاهان، معمولا در نمايشگاههاي اينچنيني، از پوكههاي گلولهها و ديگر تسليحات عمل كرده يا از رده خارج شده، استفاده ميشود، و دستكم اين امر بسيار دور از ذهن است كه اين حجم مواد منفجره با چنين قدرت تخريب بالايي وجود داشته باشد كه انفجاري در اين مقياس را موجب شود.
اين نكته را انجوي نژاد نيز مورد اشاره قرار ميدهد. او كه سخنران جلسات هفتگي كانوني به نام "رهپويان وصال" در محل اين حسينيه است و انفجار اخير هم پس از اتمام سخنراني وي روي داده، در گفتوگو با سايت "الف" با اشاره به ادعاي پليس و مسئولان دولتي مبني بر اتفاقي و حادثه بودن اين انفجار، گفته است: "اينکه گفته مي شود حادثه بوده، هرگز اين طور نيست و آنچه که روي ميز معراج الشهدا بوده علاوه بر آثار و نامه هاي شهدا چند پوکه خالي منور بوده است و عکس هاي معراج الشهدا قبل از انفجار اين را تاييد مي کند."
اگر اين گزارش وي اثبات شود، چارهاي جز پذيرش ارزيابي اين روحاني راستگراي شيرازي وجود نخواهد داشت كه مسئولان حكومتي را به پنهان كردن سوء قصد در اين حادثه متهم ميكند، تا: "به طور غيرواقعي شهر را امن جلوه بدهند."
انجمن ضد بهايي شيراز و نزاع هاي مذهبي
انفجار اخير شيراز در محل حسينيهاي به نام "شهداء" رخ داده كه به تشكلي به نام "كانون رهپويان وصال" تعلق دارد و اين تشكل به طور هفتگي به برگزاري جلسات مذهبي در اين مكان ميپردازد. بيشتر فعاليتهاي اين كانون، معطوف به مبارزه با بهائيت و نيز وهابيت بوده است و بر اساس گزارشهاي منتشر شده در سايتها، اين تشكل در جلسات و فعاليتهاي خود تلاش ميكرده تا جوانان مذهبي شهر را عليه بهائيان ساكن در شهر و نيز اهل سنت تحريك كند.
از اين لحاظ، "كانون رهپويان وصال" را ميتوان به "انجمن حجتيه مهدويه" شبيه دانست كه از قضا در دهههاي چهل و پنجاه در شهر شيراز فعاليتهاي گستردهاي داشته است. انجمن مذكور در آن سالها با مبارزات سياسي گروههاي انقلابي با رژيم شاه مخالف بود و بر اساس اسناد موجود، اعضاي اين انجمن براي ابراز مخالفت با مبارزات سياسي به جاي مبارزه با بهائيت، در مواردي از همكاري با ساواك نيز ابا نداشت.
انجوي نژاد، سخنران ثابت جلسات هفتگي اين كانون، در مصاحبه خود با سايت الف تلاش كرده تا انفجار اخير را به "وهابيون و بهاييون" نسبت دهد؛ انتسابي كه در صورت تكرار در رسانهها، ميتواند انفجار شنبه شب و پيامدهاي آن را به سرآغاز يك نزاع مذهبي تبديل كند. اين موضوع از اين لحاظ خطيرتر به نظر ميرسد كه در شهر شيراز، به نسبت بسياري از ديگر شهرهاي مركز استان، نسبت جمعيتي بيشتري از اقليتهاي مذهبي سكونت دارند.
از اين رو، اين اظهارات دبير ستاد نمازجمعه استان فارس و انتشار مطالب مشابهي در برخي رسانههاي نزديك به محافل امنيتي، نظير گزارش سايت انتخاب كه "گروهك هاي بهائيت و مجاهدين خلق" را مظنون در اين ماجرا دانسته بود، ميتواند به تشديد درگيريهاي مذهبي در منطقه و استاني بينجامد كه به علت وجود جمعيت بالاي اهل سنت در نقاط غير شهري آن، زمينههاي منازعات مذهبي همواره در آن فراهم بوده است.
