البرز محمودي

مدير كل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر ايران در حالي از تاييد شربتي با عنوان "شربت ترياك" خبر داده كه به عقيده ‏صاحبنظران اين اقدام در جهت "كاهش فشار افكار عمومي در زمينه افزايش معتادان" صورت گرفته و هيچ مقامي از ‏وزارت بهداشت هنوز اين "داروي مجهول" را تاييد نكرده است. ضمن اينکه مدير كل روابط عمومي اداره غذا و ‏داروي وزارت بهداشت هم با "دارو" بودن اين شربت مخالف است و آن را تاييد نمي كند.‏

به گزارش سايت "فردا" ديروز سعيد صفاتيان ، مدير كل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت كه وزارت بهداشت ‏شربت ترياك را "تاييد" كرد‎ ‎و با تدوين پروتكل درماني آن ، "دوره آزمايشي درمان هزار معتاد" با اين دارو از هفته‎ ‎آينده آغاز مي‌شود‎. ‎

وي در مورد اين دارو همچنين اظهار داشت: "داروي شربت ترياك در كشور توليد‎ ‎شده و مراكز درمان معتادان با ‏شربت ترياك نيز مشخص شده است كه پس از تدوين پروتكل‎ ‎پژوهشي اين دارو درمان حدود هزار معتاد از هفته آينده ‏آغاز مي‌شود، البته ممكن است‎ ‎در روزهاي اول تعداد كمتري از معتادان ترياكي زير پوشش درمان با شربت ترياك ‏قرار‎ ‎بگيرند و احتمالاً طي يك برنامه يك ماهه حدود هزار معتاد زير پوشش درمان با شربت‏‎ ‎ترياك بروند‎.‎‏"‏

پيش از "مدير كل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر" ، به گزارش ايرنا ،‌ "مجري طرح پژوهشي توزيع شربت ‏جايگزين ترياك" نيز از "توزيع آزمايشي شربت ترياك در10مركز" در آينده نزديك خبر داده بود. ‏

دكتر آذرخش مكري كه مجري طرح پژوهشي توزيع شربت جايگزين ترياك است گفته بود: "با توجه به اينكه اين طرح ‏هنوز در مرحله پژوهش قرار دارد، نمي‌توان به طور دقيق اعلام كرد كه چند نفر تحت پوشش اين طرح قرار خواهند ‏گرفت، اما پيش‌بيني ستاد مبارزه با مواد مخدر، تحت پوشش قرار دادن حدود 110 هزار معتاد ترياكي در اين طرح ‏است". ‏

‏"مكري" از پوشش 110 هزار نفر خبر داده، اما جهاني ، جانشين دبير كل ستاد مبارزه با مواد مخدر در آماري ديگر ‏اين تعداد را بسيار بيشتر اعلام كرده بود. وي به ايسنا گفته بود: "بيش از 800 هزار معتاد ترياكي تحت پوشش توزيع ‏اين شربت قرار خواهند و حدود 200 هزار معتاد ترياكي كه در چرخه توزيع شربت ترياك وارد نمي‌شوند، همچنان ‏تحت درمان داروهاي ديگر باقي خواهند ماند."‏

آمار رييس نيروي انتظامي در مورد معتادان تحت درمان از اين هم بيشتر است: براساس خبر خبرگزاري "فارس" و به ‏گفته احمدي مقدم ،‌ با توليد داروي شربت ترياك ، عملا "حدود يك ميليون معتاد ترياكي" تحت درمان قرار مي گيرند!‏

‎‎شربت ترياك : مفيد يا مضر‎‎

شربت ترياك پديده اي جديد هم نيست. پيش از اين ستاد مواد مخدر و برخي واحد هاي پزشكي به دنبال يافتن راهي ‏بودند تا با پايين آوردن ميزان مصرف ترياك در يک دور، معتادان به اين ماده مخدر را درمان كنند. در گذشته براي ‏درمان معتادان به ترياك از "تنتور ترياك" استفاده مي‌شد‎. ‎

روزنامه همشهري در اين مورد به نقل از دكتر شهركي ، روانپزشك و مدير اجرايي جمعيت آفتاب نوشته است:‏‎ ‎‏"تنتور ‏ترياك يا «لارانوم» الان جزء فارماكوپه كشورهاي آمريكا، ژاپن و‎ ‎اتحاديه اروپاست و در اين كشورها به صورت ‏معمول از اين روش درماني استفاده مي‌شود‎. ‎اين دارو از قرن 18 تا 19 ميلادي، بخصوص در اروپا استفاده گسترده‌اي‎ ‎داشته است و حتي در كشور خودمان هم استفاده مي‌شد، اما به خاطر مسائل خاصي مثل‎ ‎اعتياد‌آور‌بودن آن و مشكلاتي ‏كه براي كودكان ايجاد مي‌كرد و حتي منجر به فوت آنها‎ ‎مي‌شد، خيلي از كشورها اقدام به جمع‌آوري آن كردند يا اينكه ‏مصرف اين دارو را در حد‎ ‎بسيار پاييني محدود كردند"‏‎.‎

با اين وجود، در حالي‌كه در ايران براي درمان معتادان به ترياك از روش‎ ‎متادون‌درماني استفاده مي‌شود، از سال ‏‏1383 طرحي مطرح شد كه شربت ترياك جايگزين روش‏‎ ‎متادون‌درماني شود؛چون به گفته كارشناسان، متادون، ‏درماني‌ نگهدارنده براي وابستگان‏‎ ‎به هروئين است و براي ترياكي‌ها مناسب نيست‎.‎

در حقيقت شربت ترياك، تركيبي از آب، الكل و ترياك است و به عقيده كارشناسان در كل‎ ‎ممكن است خطرناك و ‏اعتياد‌آور باشد‎.‎

هر چند قصد تهيه اين شربت براي درمان اعتياد به ترياك است اما در مقابل برخي كارشناسان نيز معتقدند كه اين ‏شربت كم خطر نيست. فاضلي ، مدير‌ کل اداره نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت‏‎ ‎بهداشت در مورد اينكه ‏شربت ترياك مي‌تواند عوارض متادون را به حد‌اقل برساند،‎ ‎جاذبه اعتيادآوري شربت ترياک را مورد تاکيد قرار مي‌دهد ‏و مي‌گويد: "هر دارويي‎ ‎عوارضي دارد اما بايد ببينيم که با جايگزيني دارويي جديد، چه عوارضي مي‌تواند‎ ‎مخرب‌تر از ‏عوارض داروي قبلي باشد‎."‎

جدي ترين نظر را در اين مورد آذرخش مكري، معاون مركز ملي مطالعات اعتياد به فارس گفته است: "اين دارو به ‏صورت محدود در دنيا براي ترك اعتياد نوزاد مادران معتاد، استفاده مي‌شود اما كاربرد آن براي درمان اعتياد افراد ‏بالغ براي نخستين بار در ايران تجربه مي‌شود و هنوز در مرحله تحقيق است.‏‎"‎

‎‎اختلاف بر سر تاييد شربت ترياك‎‎

با اينكه يك ماه پيش مجري طرح پژوهشي توزيع شربت جايگزين ترياك اعلام كرده بود كه "پژوهش كامل استفاده از ‏شربت ترياك در جامعه براي بررسي نكات مثبت و منفي آن از نظر درماني، اجتماعي و اقتصادي به حداقل يك سال ‏زمان نياز دارد" اما اعضاي ستاد مبارزه با مواد مخدر "اصرار" دارند اين شربت هرچه سريع تر به بازار بيايد؛ آن ‏هم در حاليکه در مقابل وزارت بهداشت هنوز در مورد دارو بودن اين شربت ترديد دارد.‏

اواخر هفته گذشته فرمانده نيروي انتظامي كشور كه با حفظ سمت عهده دار دبير كلي ستاد مبارزه با مواد مخدر نيز ‏هست، با تاكيد بر وجود اختلاف بين اين ستاد و وزارت بهداشت براي تاييد اين دارو گفته بود: "متاسفانه براي مسئولان ‏وزارت بهداشت و درمان‎ ‎اين امر مشتبه شده بود كه شربت ترياك به عنوان يك عامل درمان براي متقاضيان جديد‏
‎ ‎مصرف ترياك توزيع خواهد شد، اما توليد اين شربت تنها با رويكرد كاهش آسيب جسمي‎ ‎معتادان ترياكي آغاز ‏مي‌شود‎.‎‏"‏‎ ‎
در مقابل ، دكتر محمد باقر صابري زفرقندي ، مدير كل سلامت رواني و اجتماعي وزارت بهداشت پيش از اين به ايسنا ‏اعلام كرده بود كه: "استفاده از شربت ترياك به منظور سم زدايي تا پيش از اعلام نتايج آزمايشات، عمومي نخواهد ‏شد."
‏
دكتر مهرداد رضايي، مدير كل روابط عمومي اداره غذا و داروي وزارت بهداشت نيز به همشهري از "ترديد در مورد ‏استاندارد بودن شربت ترياك" سخن گفته است: "در واقع شربت ترياك براي ما يك داروي مجهول است كه هنوز هيچ ‏اطلاعي‎ ‎در مورد آن نداريم، پس نمي‌توانيم تا وقتي شواهد و نتايج درماني‌اش ارائه نشده، آن‎ ‎را تاييد كنيم‎.‎‏ شربت ترياك ‏يك فرآورده گياهي است كه حتي نمي‌توانيم نام دارو را روي‎ ‎آن بگذاريم، چون از نظر ما اين فرآورده فقط و فقط يك ‏ادعاي دارويي است‎.‎‏"‏

البته ستاد مبارزه با مواد مخدر چندان تمايلي ندارد تا منتظر نظر وزارت بهداشت باشد به همين دليل است كه صفاتيان ، ‏مدير كل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر روز گذشته به فارس گفت: "وزارت بهداشت شربت ترياك را تاييد كرد و با ‏تدوين پروتكل درماني آن دوره آزمايشي درمان هزار معتاد با اين دارو از هفته آينده آغاز مي‌شود."

‎‎آمار ضد و نقيض‎‎

با اين حال آنچه برنامه ريزي براي درمان معتادان را با مشكل مواجه كرده است نداشتن آماري دقيق در اين مورد است. ‏برخي از منابع بين المللي، جمهوري اسلامي را ميزبان بيشترين معتادان مي دانند و بعد از ايران با تفاوتي فاحش دو ‏كشور موريتس و قرقيزستان قرار دارند. در اين سو،‌ احمدي مقدم دبير كل ستاد مبارزه با مواد مخدرهرچند اعتقاد دارد ‏‏"آمارهاي مجامع جهاني از تعداد معتادان در ايران مبالغه‌آميز است" اما خود مي گويد: "در زمان حاضر چون نظام ‏آماري دقيقي نداريم، آمارهاي مختلفي از دو ميليون نفر تا 4 ميليون و حتي بالاتر از سوي مجامع مختلف داخلي و ‏خارجي در مورد تعداد معتادان ايران اعلام مي‌شود".‏

سايت آفتاب نيز به نقل از يك عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران بااشاره به افزايش اعتياد به مواد مخدر در‎ ‎کشور اعلام كرده است كه طي ۳۰ سال گذشته سالانه ۸ درصدبه تعداد معتادان اضافه شده است‏‎. ‎

با اين حال ، آنچنان كه خبرگزاري فارس سه ماه پيش منتشر كرد ‌مؤسسه تحقيقاتي داريوش جديدترين آمار معتادان ‏كشور را تهيه كرده است كه براساس اين آمار تعداد معتادان ترياك در كشور بين 800 هزار تا يك ميليون و 700 هزار ‏نفر است. حالا اين تعداد بايد در انتظار شربت ترياک باشند که قرار است به عنوان يک "نوآوري" به ياري معتادان در ‏سال شکوفايي بر آيد.‏