‏نوروز امسال اولين فيلم بلند سينمايي دايره زنگي، پس از سر و صداهاي فراوان به نمايش در آمد و پرفروش ترين فيلم ‏تعطيلات نوروزي امسال نيزشد. دايره زنگي فيلمي در ژانر مشکلات اجتماعي است که جمعي از ستارگان سينماي ‏ايران به عنوان بازيگر در آن حضور دارند.‏

‏

‎‎دايره زنگي‎‎

کارگردان: پريسا بخت آور. نويسنده: اصغر فرهادي. موسيقي: آريا عظيمي نژاد. مديرفيلمبرداري: مرتضي پورصمدي. ‏تدوين: هايده صفي ياري. تهيه کننده: جمال ساداتيان. بازيگران: باران کوثري، صابر ابر، مهران مديري، محمدرضا ‏شريفي نيا، گوهر خير انديش، بهاره رهنما، امين حيايي، اميد روحاني. 120 دقيقه. محصول 1386 ايران.‏

محمد و شيرين که تنها يک شب از آشنايي شان مي گذرد پس از يک شب توفاني به مجتمعي در شمال شهر مي روند تا ‏آنتن هاي ماهواره اهالي ساختمان را که باد برهم زده، درست کنند. در آپارتمان بر سر داشتن و نداشتن ماهواره ميان ‏اهالي اختلاف پديد مي آيد. ‏

‎‎جامعه در هم ريخته‎‎

پريسا بخت آور در نخستين ساخته سينمايي خود دوربين اش را به سوي داستاني نشانه رفته که مدت ها بود در سينماي ‏ايران به فراموشي سپرده شده بود. سينماي اجتماعي ايران اين روز ها در عزلت به سر مي برد و سينماگران براي فرار ‏از تيغ سانسور ترجيح مي دهند موضوعاتي ساده و بدون خطر را دستمايه قرار دهند. سال ها از توليد آثاري همچون ‏زير پوست شهر، مهمان مامان، روسري آبي و... مي گذرد و سينماي ايران تنها با مرور خاطره آثار اجتماعي چندين ‏سال گذشته روزگار مي گذراند.‏

حتي سينماگران نسبت به دهه 60 که فيلم هاي اجتماعي بيشتري ساخته مي شد نيز کاهل تر شده اند. فيلم دايره زنگي با ‏تمام نقاط ضعف و قوت به ياد آورنده سال هاي نه چندان دور است. ياد آور فيلم هايي همچون اجاره نشين ها و آپارتمان ‏شماره 13. نکته جالب اينکه اين دو فيلم هم يک آپارتمان را به عنوان لوکيشن اصلي خود برگزيده بودند و تقابل فرهنگ ‏هاي مختلف درام خود را شکل مي دادند.‏

فيلم دايره زنگي سعي دارد به هويت تاريخي زمان خود وفادار بماند. فيلم آينه اي از تهران سال 1386 است. نويسنده ‏يک ساختمان قشر متوسط به بالا را به عنوان رخدادگاه اصلي داستان انتخاب مي کند تا بتواند از اين ميان همهمه اي ‏اجتماعي را به تصوير بکشد که به درستي قابل تعميم به جامعه امروز ماست.‏

‏

اول نکته اي که در مواجهه با دايره زنگي توجه را به خود جلب مي کند آشفتگي ميان ساکنين آپارتمان است. آنها در ‏برابر پديده اي به نام ماهواره واکنش هايي متفاوت نشان مي دهد و فرهادي به عنوان نويسنده همين را دستمايه قرار مي ‏دهد و منفذي را جست و جو مي کند تا بتواند به درون خانواده ها راه يابد. تصويري که از ساکنين اين آپارتمان ارائه مي ‏شود نمايشگر نوعي عدم تعادل است. ماهواره و بود و نبود آن در اين مجتمع بحث اصلي نيست. تمامي ساکنين در نوعي ‏بي هويتي دست و پا مي زنند که مي کوشند به مدد وام گيري شيئي خارجي اين بي هويتي را به فراموشي بسپارند.‏

دوربين بخت آور در تمام طول فيلم بي قرار و سرگردان است. در طول داستان و مرافعه اي که ميان ساکنين در مي ‏گيرد نمي داند طرف کدام گروه را مي بايست بگيرد. اين بلبشو از لايه هاي زيرين زندگي هريک از اين افراد است که ‏به داخل داستان مي دود. توفاني که در ابتداي فيلم پيش روي مخاطب قرار مي گيرد، هجمه اي است که زندگي همه افراد ‏اين آپارتمان را در بر مي گيرد.‏

تقابل فرهنگي ميان ساکنين نه تنها به ايجاد موقعيت دراماتيک فيلم کمک مي کند که لحظاتي کميک را هم منجر مي شود. ‏اين جنس کمدي در دو فيلم اجاره نشين ها و آپارتمان شماره 13 نيز وجود داشت. همسايگان در اين فيلم ها نه تنها هيچ ‏نقطه مشترک فرهنگي با هم ندارند بلکه تقابل هايشان را نيز به رخ يکديگر مي کشند و دائم راه نزاع پيش مي گيرند. هر ‏يک در صدد اصلاح ديگري است، با اين تفاوت که در زندگي شخصي خود هزاران مشکل حل ناشده دارد. در دايره ‏زنگي شعله ترانه سرايي است که براي خوانندگان لس آنجلسي ترانه مي گويد، اما خود زماني که شيرين را مي بيند ‏هوس مي کند از روي دلسوزي خانواده شيرين را متوجه اين نکته کند که او با پسري غريبه رابطه دارد. يا زماني که ‏عبدالله زاده همسايگان را از تماشاي برنامه هاي ماهواره به دلايل مذهبي منع مي کند، دخترش در خارج از منزل با پسر ‏ها ارتباط دارد و زماني که عبدالله زاده اين نکته را در مي يابد نصيحت به ديگران را فراموش مي کند.‏

در انتها هم شيرين که مخاطب هم به همراه او به اين کارزار آمده از اين تغافل اهالي استفاده مي کند و از هريک شيئي ‏را به سرقت مي برد تا نشان دهد پشت همه اين چهره هاي ظاهر الصلاح آدم هايي نادان و ساده لوح خوابيده اند. آدم ‏هايي که هم مي توان برآنها حکم راند و هم اموالشان را به يغما برد.‏

‏