کتاب روز♦ کتاب
نسرين تبريزي - پنجشنبه 22 فروردین 1387 [2008.04.10]
هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.
P.O.Box 94000 creteil cedex
France10014
<strong>رضا شاه، از سقوط تا مرگ</strong>
نويسنده: رضا نيازمند
634 ص، تهران: انتشارات حكايت قلم نوين، 1386، چاپ اول
در اين كتاب، زندگي «رضا شاه» از شهريور سال 1320 و اشغال ايران به وسيله متقين، تا زمان مرگ او، با استفاده از اسناد و مدارك گوناگون به تصوير كشيده شده است. براي اين كه اين بخش از تاريخ ايران دقيقا بازگو شود، نويسنده وقايع را به صورت ماهيانه تقسيم بندي كرده و در مواقعي كه حوادث مهمي روي داده، آنها را به صورت روزانه بيان كرده است. «سيد رضا نيازمند» كه در سال هاي گذشته دو كتاب ارزشمند با عنوان هاي «رضا شاه از تولد تا سلطنت» و «شيعه در تاريخ ايران» از او منتشر شده، در پيشگفتاري كه بر اين كتاب نوشته است تصريح مي كند: [اين كتاب برگي بدون روتوش از تاريخ ايران زمين است؛ نه نوشته اي در طرفداري يا مخالفت با سلطنت رضا شاه و يا محمد رضا شاه يا رژيم قديم...] آن چه او از منابع مختلف نقل كرده، عيناً با همان جملات و لغات و القاب متداول در آن روزگار آورده شده و دخل وتصرفي در آن صورت نگرفته است.
<strong>آشوب: مطالعه اي در زندگي و شخصيت دكتر محمد مصدق</strong>
نويسنده: احمد بني جمال
396 ص، تهران: نشر ني، 1386، چاپ اول
زندگي، شخصيت و انديشه هاي «دكتر محمد مصدق» به عنوان يكي از مهم ترين چهره هاي تاريخ معاصر ايران، به رغم اين كه ساليان درازي از نهضت ملي شدن نفت مي گذرد، همچنان در محاق قرار دارد. صرف نظر از اين كه واقعيت تاريخي او وجه المصالحه صف بندي هاي سياسي قرار گرفته، نكته مهم ديگري نيز وجود دارد كه در خور توجه است: فشردگي رخدادهاي سياسي دوران نهضت ملي و نخست وزيري «مصدق» و اهميت اين دوره تاريخي، هرگز اجازه نداده است كه زندگي شخصي و سياسي طولاني او، پيش از ارديبهشت 1330 مورد توجه قرار گيرد. بيرون كشيدن «مصدق» از اين محاق و تاباندن نوري بر بخش هايي از تاريخ معاصر ايران از خلال آن، انگيزه اصلي پژوهشي بوده كه اين كتاب حاصل آن است. پرداختن به زندگي «مصدق»، در عين حال امكاني براي راه يافتن به احساسات، آرزوها و دغدغه هاي نسلي از سياست ورزان ايران هم هست.
<strong>به ياد محمد قزويني</strong>
به كوشش: ايرج افشار
406 ص، تهران: بنياد موقوفات دكتر محمود افشار، 1386، چاپ اول
اين كتاب كه براي اداي احترام به علامه «محمد قزويني» چاپ شده، مجموعه بيست و يك مقاله در زمينه تاريخ و ادبيات و فرهنگ ايران است. از اين مقالات، شانزده مقاله به وسيله پژوهشگران ايراني و پنج مقاله به وسيله ايران شناسان اروپايي و ترك نوشته شده است. در ميان مقالات فارسي، دو مقاله با «جهانگشاي جويني» مرتبط است. يكي از آنها دربرگيرنده حواشي دستخط «قزويني» است بر نسخه چاپي آن كتاب و طبعا زبده ملاحظاتي است كه او با وسواس مخصوص به خود در بازبيني متن، به آنها توجه كرده بوده است. ديگري، يازده نكته توضيحي و اصلاحي است كه نويسنده مقاله به مناسبت شناسانده شدن نسخه مورخ سال 698 ه.ق، توانسته است براي آن متن بيابد. «قزويني»، نخستين پردازنده و مصحح ديوان «حافظ» به اسلوب تصحيح متون است و هنوز هم تصحيح او از ديوان «حافظ»، ارزش علمي خود را حفظ كرده است. دو پژوهشگر به اين مناسبت، دو مقاله درباره ديوان «حافظ» نوشته اند. يكي ملاحظاتي است بر چاپ مشهور و ارزشمند «پرويز ناتل خانلري»؛ ديگري نكاتي است پيرامون اشعار «حافظ» با توجه به متن مضبوط «قزويني».
<strong>مشروطيت جنوب ايران: به گزارش باليوز بريتانيا در بوشهر</strong>
ترجمه و تدوين: حسن زنگنه
420 ص، ج تهران: موسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، 1386، چاپ اول
اين كتاب، مجموعه اي از گزارش هاي «سرپرسي كاكس»، سركنسول انگليس در بوشهر و دستيار و جانشين او كاپيتان «تره ور»، در فاصله سال هاي 1905 تا 1915 ميلادي (1323 تا 1333 ه.ق) است. اين گزارش ها يكي از مهم ترين منابع مطالعاتي تاريخ معاصر ايران در سال هاي آغازين انقلاب مشروطه در جنوب ايران و به ويژه در بوشهر است. «كاكس» كه يكي از بلندپايه ترين شخصيت هاي سياسي – نظامي انگلستان در اوايل قرن بيستم به شمار مي رفت و مدت ده سال به عنوان نماينده عالي رتبه انگليس در بوشهر خدمت كرد، در يادداشت هاي خود از حوادث آن دوره، اطلاعات ارزشمندي درباره شكل گيري مشروطيت در جنوب ايران و به ويژه بوشهر، لنگه، بندرعباس، لارستان و فارس، در اختيار علاقمندان قرار مي دهد.
<strong>سرزمين هاي شمالي پيرامون خليج فارس و درياي عمان در صد سال پيش</strong>
نويسنده: محمد علي سديد السلطنه
تصحيح: احمد اقتداري
420 ص، تهران: انتشارات اميركبير، 1386، چاپ اول
نام اصلي اين كتاب، «مغاص اللئالي و منار الليالي» است و عنوان «سرزمين هاي شمالي پيرامون خليج فارس و درياي عمان در صد سال پيش» از سوي مصحح كتاب بر بخش اول آن نهاده شده است. «مغاص اللئالي و منار الليالي» كه در فاصله سال هاي 1324 تا 1332 ه. ق نوشته و كتابت شده، شامل مجموعه اي از مطالب متفرقه درباره آداب و رسوم، تجارت، كشتيراني، وضع سياسي و حكومتي، مسائل جغرافيايي و اوضاع اجتماعي، راه ها و خطوط ارتباطي، اثرات انقلاب مشروطه در خليج فارس، مداخلات انگلستان و روسيه در اين منطقه، نرخ ارزاق و اجناس و ماليات ها و عوارض دولتي در سواحل و جزاير خليج فارس و در دو سوي شمالي و جنوبي آن است. طرح مسائلي چون نفت خوزستان، امتياز «دارسي» و تلگراف، بر ارزش كتاب مي افزايد.
<strong>هفت شهر نقش: گفتگو با حسين اسلاميان، پير نگارگري ايران</strong>
به اهتمام: محمد حسن حامدي
71 ص، تهران: انتشارات نزهت، 1386، چاپ اول
استاد «حسين اسلاميان» از برجسته ترين نگارگران معاصر ايران بود كه آثارش گه گاه با آثار نگارگران برجسته ايران در عهد صفوي قابل مقايسه است. كتاب حاضر، گفتگوي «علي اصغر معصومي»، از نقاشان پيشگام در هنر نوگراي معاصر ايران، با اين استاد فرهيخته اما گمنام نقاشي كلاسيك كشورماست. «اسلاميان» به استناد آثار و به شهادت بسياري از اهل نظر، آخرين حلقه از هنرمندان نگارگر ايراني بود كه هم چنان دل در گرو گذشته هنرهاي سنتي داشت و با كوششي پيگير به تداوم و حراست آن پرداخت.
<strong>دود مقدس</strong>
نويسنده: شيوا مقانلو
نشر: ققنوس، چاپ: 1385، قيمت: 10000 ريال
مجموعه داستان دود مقدس بيش از هر چيز ديگري بر روي مساله زنان و معضلات آنان تاکيد دارد. بر خلاف بسياري از داستان هايي که زنان درباره زنان مي نويسند دراين داستان ها، ما شاهد ظلم هايي هستيم که هم مردان به زنان مي کنند و هم زنان در حق مردان روا مي دارند. زن هاي اين داستان ها به دنبال تصاحب مردان هستند. خيانت مي کنند. از رنجي که در اين دوران مي برند راضي اند.احساس بدي ندارند و پارادوکس دوستي هاي پر خيانت در اين مجموعه ديده مي شود. نكته ديگر اينكه، نويسنده در هر هفت داستاني كه كل «دود مقدس» را تشكيل ميدهد، به سراغ مضموني مشترك رفته است و آن را در هر داستان آن، با درونمايهاي متفاوت بازگو كرده است؛ داستانهاي اين مجموعه هر كدام به نوعي حكايت عشق است، عشقي كه در داستان آخرين مردم مقاوم به شكل عشق به طبيعت بروز ميكند و در داستان «شب شيطان» در طرزي غير متعارف و بيراه نمايان ميشود و... و به اين شكل خط اتصال باريكي در ميان جدايي عميق داستانهاي «دود مقدس» برقرار ميشود و كليت منسجمي از آن ميسازد.
شيوا مقانلو نويسنده مجموعه داستان دود مقدس فوق ليسانس سينما دارد. او به جز اين کتاب چندين مجموعه داستان ترجمه کرده که مي توان به زن تسخير شده، زندگي شهري نوشته هايي از دونالد بارتلمي اشاره کرد. همچنين او مجموعه داستان کتاب هول را در سال 83 منتشر کرد.
<strong>گور به گور</strong>
نويسنده: ويليام فاکنر
ترجمه: نجف دريا بندري
نشر: نشر چشمه، چاپ: 1386، قيمت: 30000 ريال
رمان گور به گور اثر جاودانه ويليام فاکنر ماجراي سفري است كه قرار است اعضاي خانواده باندرن جهت عمل به آخرين وصيت ادي باندرن انجام دهند و جسد وي را به شهر زادگاهش جفرسن منتقل و دفن كنند. باندرن ها شامل چهار پسر (Vardaman, Jewel, Darl, Cash) و يك دختر (Dewey-Dell) و پدر خانواده Anse هستند.
مجموعه گور به گور، شامل داستان هايي از ويليام فاكنر - نويسنده آمريكايي رمان معروف «خشم و هياهو» - با ترجمه نجف دريابندري - مترجم پيشكسوت معاصر - در سال ۷۱ براي اولين بار توسط نشر چشمه و در سال ۸۳ در هفدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران براي بار دوم پس از ۱۲ سال منتشر شد.
<strong>نشريات رسيده</strong>
<strong>گلستان هنر: فصلنامه زمستان</strong>
دهمين شماره فصلنامه علمي – پژوهشي "گلستان هنر" ويژه فصل زمستان منتشر شد.
آداب صناعات بهقلم مهرداد قيومي، كتابتخانه و صورتخانه در مكتب هرات نوشته يعقوب آژند، كتيبههاي يادماني سدههاي نخست اسلامي در ايران و ماوراءالنهر به قلم محسن جاوري و خوشنويسي در اوايل دوره صفويه، ترجمه وليالله كاووسي از جمله مطالبي است كه در اين شماره از فصلنامه گلستان هنر آمده است.
گلستان هنر فصلنامهاي پژوهشي در زمينه تاريخ هنر و مطالعات تاريخي هنر و معماري حوزه تمدني ايران بزرگ است.
صاحب امتياز اين فصلنامه فرهنگستان هنر و مدير مسوول آن ميرحسين موسوي است كه به سردبيري مهرداد قيومي در پايان هر فصل منتشر ميشود.
