اتلاف منابع صد میلیارد دلاری
محسن صفايي فراهاني - سه شنبه 20 فروردین 1387 [2008.04.08]

هدفمند كردن يارانه ها و واقعي كردن قيمت حامل هاي انرژي باتوجه به حجم 100 ميليارد دلاري يارانه انرژي، يك ضرورت اساسي براي اقتصاد كشور است. در بخش انرژي 25 درصد جامعه 85 درصد يارانه برق، بنزين و نفت سفيد و گازوييل را مصرف مي كنند. در حالي كه اين 100 ميليارد دلار بايد صرف كمك مستقيم به مردم كم درآمد شود و دولت با اين پول مي تواند ساخت و ساز مسكن را براي خانوارهاي فاقد مسكن انجام دهد، براي اين كار يك عزم ملي نياز داريم تا از بالاترين مقام كشور تا دولت و مجلس و مردم اين منابع را صرف امور ضروري و زيربنايي كشور كنند.
باوجود درآمد سرشار نفتي، سرمايه گذاري و توليد در صنعت نفت و گاز محدود است. توليد گاز حتي براي تامين نياز داخلي در فصل سرما و توليد پالايشگاهي نيز محدود است و واردات بنزين و گازوييل رقم قابل توجهي را به خود اختصاص داده است.
ايران با داشتن دومين ذخاير گاز مي توانست براي افزايش توليد گاز براي تامين نيازهاي داخلي، خانه ها و صنايع كشور، تزريق كافي به چاه هاي نفت براي افزايش توليد نفت، حفظ ظرفيت توليد نفت، افزايش صادرات گاز به تركيه، آسيا و اروپا و ... برنامه ريزي كند اما از فرصت تاريخي ايجاد شده براي كشور در منطقه و افزايش درآمد نفت براي سرمايه گذاري در صنايع گاز و نفت بهره نبرده ايم. اين در حالي است كه در كشورهاي نفت و گازخيز منطقه برنامه هاي افزايش توليد و صدور نفت و گاز با سرمايه گذاري هاي عظيم همراه است و ما به كندي در اين زمينه حركت مي كنيم. اين منابع عظيم نفت و گاز مي توانست در افزايش توليد و صدور برق به پاكستان، افغانستان، تركيه و عراق بسيار موثر باشد و علاوه بر درآمدزايي و توسعه انرژي در منطقه، ارتباط بهتري را بين ايران و كشورهاي همسايه فراهم كند.
از نظر قيمت حامل هاي انرژي از قبيل بنزين، گازوييل، نفت سفيد، برق و ساير فرآورده هاي انرژي، هنوز در حد نرخ پايه سال 83 هستيم و اين موضوع باعث شد كه با وجود، افزايش قيمت نفت و مصرف داخلي كشور، قيمت ها در حد پايين باقي بماند و ميزان يارانه پيدا و پنهان انرژي به 100 ميليارد دلار در سال برسد. روزانه 7/1 ميليون بشكه نفت خام به صورت مجاني تحويل پالايشگاه هاي داخلي مي شود و علاوه بر حجم عظيم اين ميزان مصرف در داخل كشور مقادير قابل توجهي بنزين و گازوييل وارد كشور مي شود كه سالانه چند ميليارد دلار از منابع را به صورت يارانه از منابع دولت مصرف مي كند. اين ميزان يارانه عظيم انرژي 30 درصد توليد ناخالص داخلي است و اگر قيمت حامل هاي انرژي در حد متناسبي، هر سال افزايش پيدا مي كرد و اين جراحي ضروري اقتصاد انجام مي شد مي توانست سالي 100 ميليارد دلار انرژي را به جاي مصرف كردن و اتلاف منابع به صورت ترافيك، آلودگي هوا و اتلاف ميليون ها ساعت وقت مردم و ... در زمينه توليد و سرمايه گذاري، كارهاي عمراني و زيربنايي و صادرات نفت و فرآورده هاي نفتي به كار بگيرد و توليد و منافع ملي را افزايش دهد.
نتيجه اين ارزان فروشي انرژي و اتلاف منابع، گسترش فقر و تورم بوده است و به جاي هدفمند كردن انرژي و كمك به گروه هاي فقير جامعه، انرژي به صورت ارزان در اختيار گروه هاي پردرآمد و پرمصرف جامعه قرار مي گيرد و هر يك از افراد دهك پردرآمد جامعه 15 تا 25 برابر افراد فقير و كم درآمد از اين يارانه انرژي بهره مند مي شوند. به دليل پايين ماندن ظرفيت توليد گاز و بالا رفتن مصرف گاز داخلي، هم امكان صادرات گاز بيش تر فراهم نشده و حتي در مواردي صادرات گاز به تركيه در فصل سرما قطع شده و هم تزريق گاز به چاه هاي نفت كم شده است و به عقيده كارشناسان همين امر باعث افت 10 درصدي توليد نفت شد.
منبع: سرمایه، بیستم فروردین
