کتاب روز♦ کتاب
نسرين تبريزي - پنجشنبه 15 فروردین 1387 [2008.04.03]
هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.
P.O.Box 94000 creteil cedex
France10014
وزن شعر كردي
نويسنده: عبدالخالق پرهيزي
253 ص، تهران: انتشارات زمان، 1386، چاپ اول
موضوع اين كتاب كه پايان نامه فوق ليسانس نويسنده در رشته زبان و ادبيات فارسي است، وزن شعر كردي است. در بخش مقدمات، منشاء و تاريخ زبان كردي، پراكندگي جغرافيايي و ارزش ادبي لهجه هاي زبان كردي، تاريخ ادبيات كردي، آواشناسي تطبيقي لهجه هاي زبان كردي با زبان فارسي و سرانجام خط كردي و چگونگي تكوين و تحول آن، به اختصار بررسي مي شود. براي بررسي انواع وزن در شعر كردي، نخست اين انواع دسته بندي مي شود. سپس وزن هجايي و عروضي در اشعار سنتي و نو مورد توجه قرار مي گيرد.
بته جقه چيست؟
(مصور، رنگي)
نويسنده: طاهره عطروش
160 ص، تهران: موسسه فرهنگي – هنري سي بال هنر، 1386، چاپ اول
در اين پژوهش، پيدايش «بته جقه» در هنرايران و سير تحول آن بررسي شده است. نويسنده نشان مي دهد كه «بته جقه» از جمله آرايه هايي است كه از دوران باستان تا به امروز در بسياري از آثار هنري ايران خودنمايي مي كند؛ آرايه اي كه در طول تاريخ اشكال گوناگوني از جمله شكل گلابي، آتش مقدس و يا شكل بادام را براي آن در نظر گرفته اند. او سرانجام نتيجه مي گيرد كه نقش مايه زيباي «بته جقه»، از شكل درخت سرو كه به عقيده «مزدك» و پيروانش سمبل آزادي بوده، گرفته شده و هنر ايران را تحت تاثير افسون كننده خود قرار داده است.
حرفي از هزاران كه اندر حكايت آمد: خاطرات حاج محمد تقي جورابچي
به كوشش: علي قيصري
365 ص، تهران: نشر تاريخ ايران، 1386، چاپ اول
اين كتاب، خلاصه اي از خاطرات يك بازرگان تبريزي به نام «حاج محمد تقي جورابچي» در دوره انقلاب مشروطه است. زمان نگارش اين خاطرات، فاصله زماني ميان سال هاي 1325 تا 1330 ه. ق (1907 تا 1911 ميلادي) است. اين خاطرات نه تنها از نقطه نظر روابط خانوادگي، وضعيت اجتماعي و سياسي شمال ايران در دوره انقلاب مشروطه و حضور قواي روس در ولايت آذربايجان و در شمال غرب ايران آگاهي بخش است، بلكه اطلاعات مفيدي درباره بازرگاني و تجارت فرامنطقه اي در اين دوره به دست مي دهد. «خاطرات حاج محمد تقي جورابچي» هم چنين شامل مشاهدات ارزشمندي در زمينه زندگي شخصي و اجتماعي، در تبريز و رشت و به طور كلي در شمال آذربايجان و گيلان است؛ يعني دو منطقه عمده فعاليت هاي انقلابي در آن زمان. از خلال اين خاطرات آشكار مي شود كه اگر چه انقلاب مشروطيت رخدادي مهم بوده، اما تنها عامل دغدغه بازرگانان نبوده و كليت زندگي روزمره ايشان را در بر نمي گرفته و تحت الشعاع قرار نمي داده است.
نمايشنامه نويسي در ايران (جلد اول: از آغاز تا سال 1370)
نويسنده: حسين فرخي
464 ص، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر، 1386، چاپ اول
اين كتاب، جلد اول از مجموعه اي است كه به بررسي و تحليل نمايشنامه نويسي در ايران و هم چنين نمايشنامه هايي كه تاكنون به چاپ رسيده است مي پردازد. براي تمامي نمايشنامه ها، تا حد امكان، شناسنامه كاملي از اثر (نام نمايشنامه، نويسنده، تاريخ نگارش، سال چاپ، ناشر، تيراژ و تعداد صفحات) ارائه شده و سپس مشخصات متن، شامل تعداد پرده ها يا تابلوها و صحنه ها و اسامي شخصيت هاي نمايشنامه و گاه مشخصات و تاريخ اجرا ذكر گرديده است. سرانجام، خلاصه هر نمايشنامه همراه با تحليل آن آمده است. نويسنده در اين مجموعه نشان مي دهد كه چگونه نمايشنامه نويسان ايران در چند دهه اخير، بيش از انتقال تكنيك هاي نمايشنامه نويسي غربي، به انتقال مفاهيم و آداب و سنن و در مجموعه روح حاكم بر فرهنگ غربي پرداخته و از آداب و سنن و فرهنگ پررمز و راز ايران در امر نمايشنامه نويسي غفلت كرده اند. او سعي كرده است با رجوع به آثار نمايشنامه نويسان ايران و تحليل آنها با نگاهي نقادانه، به بررسي علل ركود نمايشنامه نويسي در كشور ما و فقدان چهره هاي ممتاز وشاخص در اين هنر بپردازد.
شوروي و جنبش جنگل
(يادداشت هاي يك شاهد عيني)
نويسنده: گريگور يقيكيان
به كوشش: برزويه دهگان
584 ص، تهران: نشر اختران، 1386، چاپ اول
يادداشت هاي «گريگور يقيكيان» از جمله نوشته هاي با ارزش درباره وقايع جنبش جنگل، از هنگام ورود قواي ارتش سرخ به گيلان (28 ارديبهشت 1299 خورشيدي) است. حضور نويسنده در گرماگرم وقايع و ارتباط او با رهبران نهضت جنگل و قواي شوروي، به مطالب او، اعتبار و سنديت مي بخشد. بخش نخست اين يادداشت ها، اولين بار در سال 1300 خورشيدي، با عنوان «هفده ماه انقلاب در گيلان»، در ده شماره روزنامه «ستاره ايران» منتشر شد. سپس نويسنده تمامي نوشته خود را بازنويسي كرد و با تغييراتي، در سال هاي 1322 تا 1324 خورشيدي، در روزنامه «ايران كنوني»، مجددا منتشر كرد. اين مجموعه يادداشت ها، شامل سه پيوست است. پيوست اول، ترجمه يادداشت هاي «گائوك»، يكي از ياران وفادار «ميرزا كوچك خان» است. «گائوك» همراه «ميرصالح مظفرزاده» از جانب «ميرزا كوچك خان» به شوروي رفته بود تا شكايت رهبر نهضت جنگل از كمونيست ها و نيروهاي شوروي مقيم جنگل را به گوش زمامداران شوروي برساند. «يقيكيان» اين يادداشت ها را به دست آورد و در روزنامه «ايران كنوني» منتشر كرد. پيوست دوم، شرح ملاقات «احسان الله خان» با يكي از بارزسان ارتش سرخ است. گوشه هايي از خاطرات شخصي «يقيكيان» از بلشويك هايي كه در وقايع جنگل نقش داشتند در پيوست سوم آمده است.
تدبير قانوني در سن ازدواج
مروري بر سن بلوغ و ازدواج در فقه و قوانين موضوعه ايران
نويسنده: ليلي بروجردي
220 ص، تهران: انتشارات اطلاعات، 1386، چاپ اول
از منظر حقوقي، مقوله بلوغ عمدتا در حقوق مدني و به ويژه در بحث از حقوق خانواده عنوان مي شود. اين مقوله با شروع قانونگذاري مدرن در ايران و در جريان تدوين قانون مدني در مباحث قواعد عمومي قراردادها و نكاح مطرح شد. از سوي ديگر، در فقه اماميه، فتواي مشهور كه فقهاي بزرگ قديم و جديد برآنند و حتي ادعاي اجماع نموده اند، اين است كه دختر در نه سالگي و پسر در پانزده سالگي بالغ مي شود. با پيروزي انقلاب اسلام و تحول در نظام حقوقي و قضايي ايران، سن بلوغ و ازدواج بر اساس حكم فقه تعيين شد. اين مسئله بحث هاي گوناكوني را با توجه به واقعيت هاي موجود در جامعه كنوني ايران و مشكلات ناشي از آن در عمل، دامن زد. در كتاب حاضر، نويسنده ضمن پرداختن به جوانب و ابعاد اين موضوع، مراحل گوناگون بازنگري در سن ازدواج در نظام قانونگذاري كنوني ايران را بررسي كرده است.
دانشنامه زبان و ادب فارسي: جلد دوم (برندق خجندي- حيرتي توني)
به سرپرستي: اسماعيل سعادت
766 ص، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 1386، چاپ اول
اين كتاب، جلد دوم از مجموعه «دانشنامه زبان و ادب فارسي» است كه با مدخل «برندق خجندي» آغاز مي شود و با مدخل «حيرتي توني» به پايان مي رسد. اين مجموعه، مهم ترين اطلاعات ادبي فارسي را به صورت مقالاتي در موضوعات رجال و كتب ادبي، دستور زبان، اصطلاحات عرفاني، معاني و بيان، عروض و قافيه، قالب هاي شعري، سبك هاي ادبي، زبان هاي ايراني، انواع ادبيات، ادبيات پيش از اسلام، اسطوره هاي ايراني، ادبيات معاصر و ... در اختيار خوانندگان قرار مي دهد.
اسنادي از روابط ايران وتركيه: 1937-1922
گردآورنده: نظام دهنوي
367 ص، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه، 1386، چاپ اول
اين مجموعه، شامل 329 سند ارزشمند از روابط ميان ايران و تركيه در فاصله سال هاي 1922 تا 1937 ميلادي است. اين اسناد در سه فصل تدوين شده است. فصل اول، اسناد روابط سياسي را در بر مي گيرد. از ميان اين اسناد، 48 سند مربوط به فعاليت هاي «اسماعيل آقا سميتقو» در سال هاي 1302 تا 1309 خورشيدي است. 46 سند در اين فصل، به قيام آرارات (آگري داغ) مي پردازد. 21 سند درباره قيام «شيخ سعيد» است. 6 سند به پيوند كميته «خون بون» و قيام آرارات و 4 سند به قيام «درسيم» مربوط است. در مجموع در فصل اول، 131 سند به مسائل ايلات و عشاير و حوادث مرزي مي پردازد. موضوع 6 سند نيز پان تركسيم و تبليغات ناسيوناليستي تركيه در ايران است. در فصل دوم، 36 سند در زمينه روابط اقتصادي ايران و تركيه گردآوري شده است. فصل سوم كتاب، شامل 29 سند درباره روابط فرهنگي ايران و تركيه است.
عشق و جنايت در سيسيل
نويسنده : لوئيجي کاپوآنا
مترجم : بهمن فرزانه
تاريخ چاپ : ۱۳۸، ناشر: ققنوس، قيمت : ۳۹۰۰۰ ريال
عشق و جنايت در سيسيل مشهورترين اثر لوئيجي کاپوآنا نويسنده ايتاليايي است که در سال گذشته با ترجمه بهمن فرزانه- مترجم اثر مشهور صد سال تنهايي- ورد بازار کتاب ايران شد. داستان “عشق و جنايت در سيسيل” همانگونه كه از نامش پيداست در محدوده سيسيل ميگذرد. ناحيهاي كه حالا ديگر نامش با جرم و جنايت و مافيا يكي شده و نام بردن از هر كدام ديگري را در ذهن تداعي ميكند.
لوئيجي كاپوانا كه رمان “عشق و جنايت در سيسيل” شاهكار ادبياش محسوب ميشود، براي ورود به تار و پود ماجرا و عمق وجودي شخصيت ها نهايت تلاشش را به كار گرفته و تصويري ارايه داده است كه ناخودآگاه تاثير عجيبش را ميگذارد و نام او را بيش از پيش در ذهن ثبت ميكند. نام نويسنده و مترجمي توانا چون بهمن فرزانه به خودي خود اعتماد مخاطب را در پي دارد. مترجمي كه بخش عظيمي از شناخت ادبيات جهان را مديون او هستيم.
دارند در ميزنند
نويسنده : منيرالدين بيروتي
تاريخ چاپ : ۱۳۸۶، ناشر: ققنوس، قيمت : ۱۷۰۰۰ ريال
“دارند در ميزنند” عنوان مجموعه داستاني از منيرالدين بيروتي است كه در سال گذشته توسط انتشارات ققنوس به بازار كتاب عرضه شده است. بيروتي كه سال پيش موفق به كسب جايزه ادبي گلشيري به خاطر رمان “چهار درد” شد، در اين مجموعه داستان هم رگههايي از حال هواي آن كتاب را به مخاطب آثارش ارائه ميدهد. حضور نويسندهاي كه در جستوجوي كشف حقيقت موقعيتها و لحظات است يا نويسندهاي كه به دنبال كامل كردن روايت خود از روايتهاي كوچك و به هم ريخته ديگران است، از جمله ويژگيهاي بارز اين مجموعه است.
“دارند در ميزنند” مجموعهاي است كه بيشتر دغدغه واكاوي انسانها و بررسي كنشهاي آنها در موقعيتهاي متفاوت را دارد و انسان پديدهاي است كه در مركز جهان داستاني منيرالدين بيروتي قرار دارد. “دارند در ميزنند” مجموعهاي است از تلاشها و دغدغههاي انسانهايي درگير انتخاب، چه کرده و چه ناکرده! منيرالدين بيروتي متولد 1349 با مجموعه داستان “تک خشت” جايزه بهترين مجموعه داستان اول سال 83 بنياد گلشيري را از آن خود کرد. او سالها پيش داستانهايش را در مطبوعات منتشر ميکرد. رمان “چهار درد” او برنده بهترين رمان سال 85 بنياد گلشيري شد.
بعد از مرگ هنوز ميميرم
نويسنده: فتح الله بي نياز
تاريخ چاپ : ۱۳۸۶، ناشر: آواي کلار، قيمت : 20000 ريال
فتحالله بينياز كه پيش از اين داستانهاي حلقه نفوذ ناپذير گرگهاي خاكستري، عليا حضرت فرنگيس، عطش ماندگار، افعيها خودكشي نميكنند، ملاقات با مسيح و... را در كارنامه خود دارد، داستان “بعد از مرگ هنوز ميميرم” را به چاپ رسانده است.
در اين كتاب نيز چون آثار ديگر بينياز، سعي شده تا داستان به مجملترين شكل ممكن و با استفاده از كمترين كلمات، منظور خود را به خواننده برساند، در حالي كه از فضاسازي، شخصيتپردازي و فراز و فرود و پايان نيز غافل نباشد .شيوه روايي داستان اول شخص است و موضوعي اجتماعي با درونمايههاي عاطفي دارد.
نشريات
آناهيد؛ ويژهي شعر امروز ايران
نخستين شماره دورهي جديد "آناهيد" ويژه شعر امروز ايران منتشر شد.
در يادداشت سردبير به قلم محمدحسين دهقان آمده است: "آناهيد" تولد خويش را (دوره جديد) با حضور شاعران زنده سه نسل جشن ميگيرد و اگر عمري باقي بود، اهداف نهايي و خواست جمعي خود را كه همانا پرداختن به واژه و ادبيات، به ويژه شعر باشد، متمركز خواهيم كرد.
بخش نخست شعرهاي نشريه با آثاري از: جواد مجابي، كيومرث منشيزاده، شمس لنگرودي، حافظ موسوي و شهاب مقربين همراه است.
پس از نوشتههايي با عنوان "وداع با منصور برمكي" و "شعرهاي بيژن جلالي و روزي از روزهاي ديماه بيدوست"، ترجمه چند شعر از كژال احمد - شاعر زن كرد - به قلم سيدعلي صالحي ارايه شده است.
در بخش الفباي چهرهها نيز شعرهايي از: محمد آشور، اكبر اكسير، عليرضا بهنام، منصور بنيمجيدي، ابوالفضل پاشا، رضا حيراني، آفاق شوهاني، فرياد شيري، آيدا عميدي، ناهيد كبيري، داوود ملكزاده، لادن نيكنام، كوروش همهخاني و... به چاپ رسيدهاند.
فراخواندن تاريخ به متن قرائت امروزين دربارهي مجموعهي شعر "به وقت البرز" سروده مهرنوش غلامعلي به قلم پگاه احمدي و دو يادداشت از قربانعلي و روجا چمنكار درباره مجموعه شعر"فقط همين نيست" سروده منيره پرورش، از ديگر بخشهاي اين نشريهاند، كه با شعرهايي در بخش الفباي روزنه پي گرفته شده است.
"آناهيد" (شمارهي اول دوره جديد و شمارهي 14 پياپي) با صاحبامتيازي و مديرمسؤولي فريبا ميرزامحمدنيا در 71 صفحه منتشر شده است.
پاياب ؛ ويژهي اكبر رادي
شمارهي جديد فصلنامهي "پاياب" ويژه اكبر رادي منتشر شد. در بخش يك چهره اين نشريه، نمايشنامهاي منتشرنشده از اين نويسنده، گفتوگويي با او در پاسخ به پرسشنامه گروه پژوهشي دانشگاه گيلان، كه به نوعي شناختنامه اوست، و همچنين يادداشتي از رادي به چاپ رسيدهاند.
در ادامه نيز به همراه تقديم چند شعر به اكبر رادي از: سهند آقايي، محمدرضا مديحي و فؤاد نظيري، يادداشتهايي از: يدالله آقاعباسي، حسن اصغري، ميهن بهرامي، مجيد دانشآراسته، محمود راجي، رضا شيرمرز، فرامرز طالبي، محمود طياري، ناصح كامكاري، محمود معتقدي و محمد يعقوبي درباره اين نمايشنامهنويس كه ديماه سال گذشته از دنيا رفت، به چاپ رسيده است. فصلنامه فرهنگ، هنر و ادبيات "پاياب" (دوره جديد، شمارهي 17 پي در پي) با مديرمسؤولي صبا خسروي و زير نظر محمدرضا مديحي در 130 صفحه انتشار يافته است.
شماره جديد نشريه ادبي شوكران
شماره جديد دوماهنامهي ادبي "شوكران" ويژه اسفند 86 و فروردين 87 در آستانه نوروز منتشر شد. شماره سيام اين نشريه با طنزهاي منتشرنشدهاي از عمران صلاحي و خاطرات منتشرنشده زندان احمد عاشورپور به قلم سيدفريد قاسمي همراه است.
گذري در تاريخچه نوروز، يادداشتي درباره فروغ فرخزاد، ناشران ايراني و كپيرايت، بانوي ايراني فراتر از خودباوري، گزارشي از رونمايي مجموعه “هفت رخ فرخ ايران” و همچنين گزارشي از خانه چارلز ديكنز در لندن، از ديگر بخشهاي نشريهاند.
همچنين شعرهايي از: پوران فرخزاد، بهاءالدين خرمشاهي، كريم رجبزاده، هايده حسينزاده (بهرامي)، چيستا يثربي، سيدرضا علوي، سيروس نيرو، داوود ملكزاده، كيوان مهرگان، رسول يونان، واهه آرمن، ياسين نمكچيان، ساعد مشكي، علي عبداللهي، عليرضا بهرامي، فاضل تركمن، اكبر اكسير، صلصال گيلاني، مختار شكريپور و حسن همايون در اين شماره به چاپ رسيدهاند.
در بخش شعر جهان نيز تانكا با ترجمه احمد پوري، شعر كردستان عراق با ترجمه شكريپور، شعرهايي از روزه آوسلندر با ترجمه علي عبداللهي و همچنين شعرهايي از جفري گريگسون با ترجمه پوران كاوه منتشر شدهاند.
"شوكران" با صاحبامتيازي، مديرمسؤولي و سردبيري پونه ندائي منتشر ميشود، كه سرمقاله اين شماره را به شعرهايش اختصاص داده است.
