مبادلات با دوبي، باز هم بیش تر
تفسير لوموند از تاثير تحريم ها بر ايران - چهارشنبه 14 فروردین 1387 [2008.04.02]

چنين به نظر مي رسد که تحريم هاي بين المللي عليه ايران کمترين تأثيري بر مبادلات تجاري اين کشور با دومين دولت امارات متحده عربي يعني دوبي نگذاشته است. به گفته ناصر هاشم پور، معاون هيئت تجاري ايران در اتاق بازرگاني دوبي معاملات تجاري ايران با دوبي سير صعودي طي مي کند: "مبادلات ما از 8/7 ميليارد دلار درسال 2005 به بيش از 11 ميليارد دلار در سال 2006 رسيد و براي سال مالي 2007 انتظار 25 درصد افزايش مبادلات را داريم". اکثر اين مبادلات شامل واردات از امارات مي شود که بخش اعظم آن را کالاهاي مصرفي وارداتي از آسيا و نيز آمريکا و اروپا تشکيل مي دهد."
آقاي هاشم پور مي گويد: "تحريم ها بيشتر باعث گران شدن کالاهائي شده است که گردش پيچيده تري دارند. با ورود اين کالاها به ايران، پرداخت مابه التفاوت قيمت به دوش مصرف کننده مي افتد".
حضور 450000 ايراني و خانواده هاي تاجر شيعه و سني ايراني تبار در دوبي گواه روابط ديرينه اين دوکشور است. از همين رو دوبي هميشه انتخاب اوّل ايراني ها به عنوان کشور واسطه بوده است. شاهد اين مدعا کشتي هاي الوان عربي است که با محموله کالاهايشان در بندر دوبي، در انتظار حرکت به سوي کيش و بندر عباس در ايران، لنگر انداخته اند و هواپيما هائي که هرهفته باهزاران مسافر ايراني درباند فرودگاه بين المللي دوبي به زمين مي نشينند.
تحريم هاي جهاني عليه ايران به سود دوبي و بخش تجاري آن تمام شده است امّا مبادلات تجاري تنها يک وجه از رابطه اين کشور با ايران است. بيش از 8000 شرکت ايراني بدون دغدغه خاطر در دوبي به عنوان شرکت هاي اماراتي فعّاليت مي کنند، زيرا مطابق قانون 51% سرمايه آن ها متعلق به سرمايه گزاران محلّي است که مي توانند ايراني تبار هم باشند.
امّا مسئله در مورد شعبه بانک هاي ايراني در دوبي فرق مي کند. بعضي از آن ها مانند بانک ملّي و صادرات را آمريکا از سال 2007 تحريم کرده است و بانک ديگر يعني سپه مشمول تحريم هاي شوراي امنيت سازمان ملل قرار گرفته است. اين فشارها برروي نظام بانکي ايران بي تأثير نبوده است. به گفته آقاي هاشم پور: "بانک هاي بزرگ جهان مسلماً از معامله با بانک هاي ايراني چه از نزديک و چه از راه دور اجتناب مي کنند امّا بانک هاي کم اهميت تر اين کار را مي کنند".
هرچند واردات کالاهاي مصرفي از دوبي نشان مي دهد که ايران هنوز مي تواند با درآمدهاي نفتي حداقل گردش را به اقتصاد ملّي بدهد امّا به نظر مي آيد که منزوي شدن بانک هاي ايراني مانع اجراي طرح هاي بزرگ که احتياج به عمليات مالي پيچيده دارند خواهد شد.
ايالات متحده آمريکا در دوبي دفتري مخصوص ايران تأسيس کرده است هرچند دوبي تلاش مي کند آمريکا را مطمئن سازد که تحريم هاي شوراي امنيت را به طور کامل اجرا مي کند. يکي از بانکداران دوبي که مايل است ناشناس بماند با نشان دادن نامه هاي رد وبدل شده با مرکز سرمايه گذاري بين المللي دوبي مي گويد: "ما ناچارشده ايم تعهد بدهيم که با اشخاص و مؤسساتي که در قطعنامه هدف تحريم ها قرار گرفته اند معامله نکنيم. امّا اين آن بخش از کوه يخ است که از آب بيرون مانده. همه مي دانند که در اينجا شفافيت در روابط مالي حد و حدودي دارد". امّا يکي از کارشناسان غربي مي گويد: "بعد از تصويب تحريم ها شرکت هاي غربي طرف معامله با ايران دنبال آن بودند که از طريق دوبي کاري بکنند امّا مثل اينکه همه دست خالي برگشتند. دوبي با ورود به ميدان بازي جهاني شدن، ناچار است استاندارد هاي بين المللي را رعايت کند والا اعتبارش را ازدست مي دهد".
امارات پس از امريکا دومين کشوري است که سرمايه هاي ايراني به طرفش سرازير مي شود. به باور عمومي حدود يک سوم بخش ساختمان سازي ، که نيروي محرک توسعه دوبي است، در دست ايراني هاست. يکي ازاهالي امارات مي گويد:"ايراني ها با مسئله ساختمان سازي برخورد خاصي دارند. ساختماني را که خريده اند مي فروشند و يکي ديگر مي خرند...".
امّابه گفته کارشناس غربي فوق الذکر، سرمايه گزاري ايراني ها در"بخش هاي پراکنده در واقع پوششي است براي انتقال سرمايه به کشورهاي ديگرازجمله آمريکا از جانب تجاري که از جوّ اقتصادي حاکم بر ايران مأيوس شده اند و نيز وابستگان حکومت که براي آنکه ردي از خود به جا نگذارند و شناخته نشوند مي توانند با نام مستعار سرمايه گزاري کنند".
رابطه ايران با دولت دوبي رابطه منحصربه فردي است زيرا اختلاف حقوقي برسر مالکيت سه جزيره نزديک به تنگه هرمز که از زمان حکومت شاه وجود داشته است، روابط ايران و امارات متحده عربي را آسيب پذير ساخته است. سفر محمدبن رشيد المختوم، امير امارات به تهران در ماه فوريه، به گفته منابع
ديپلماتيک، به اين منظور صورت گرفت که امارات مي خواست نگراني هاي خود در مورد کوتاه نيامدن ايران در زمينه پرونده هسته اي را به تهران انتقال دهد.
منبع: لوموند
