ايران: 46 درصد، تهران: 27 درصد
نرخ مشارکت انتخاباتي مطابق انتشارات مرکز آمار ايران - سه شنبه 3 اردیبهشت 1387 [2008.04.22]

كاوه برزگر
جبهه مشاركت در آستانه دور دوم انتخابات مجلس هشتم با صدور بيانيهاي به شرايط برگزاري انتخابات اعتراض كرد و با اشاره به اينكه بسياري از صاحبان اكثر كرسيهاي مجلس هشتم از پيش تعيين شده و اصلاح طلبان نيز با دست و پاي بسته وارد ميدان انتخابات شده بودند، ناكامي محافظهكاران در كسب حدود نيمي از كرسيهاي نمايندگي با وجود تخلفات گسترده انتخاباتي را نشانه "شكست طراحيها و برنامهريزيهاي جناح حاكم براي مجلس هشتم" ارزيابي كرد.
اين حزب اصلاح طلب همچنين بدون اينكه مستقيما مردم را به شركت در دور دوم انتخابات دعوت كند، خاطرنشان كرد: "جبهه مشاركت ايران اسلامي در مرحله دوم انتخابات همانند مرحله اول با تصميمات ستاد ائتلاف اصلاح طلبان همراهي خواهد كرد و اميدوار است كه حركت جمعي اصلاحطلبان كماكان ادامه يابد و در مرحله دوم انتخابات به ويژه در شهرستانهايي كه اصلاحطلبان يك پاي انتخابات هستند با اين حضور دستاوردهاي مرحله اول براي اصلاحطلبان تكميل گردد."
اين بيانيه در حالي صادر شده است كه در ابتداي هفته جاري "سعيد حجاريان" عضو ارشد حزب مشاركت در گفتوگويي با روزنامه اعتماد، شركت در انتخابات در شرايط كنوني را بيفايده دانسته بود و با اشاره به نرخ بسيار پايين مشاركت در شهرهاي بزرگ، تصريح كرده بود كه: "دليل مشارکت اندک مردم اين است که آنان احساس مي کنند راي شان در بهبود امور موثر نيست و به همين دليل پاي صندوق نمي آيند." وي البته در عين حال خود را از جمله مخالفان شركت در انتخابات ندانسته بود، با اين توجيه كه بايد هميشه براي شرايطي كه جنبشهاي اجتماعي قوي پديد ميآيند آماده بود و در آن شرايط در انتخابات شركت كرد.
مشاركت پايين، بهرغم دخالتهاي غيرقانوني
اكنون حزب متبوع حجاريان نيز با تفصيل بيشتري به آمارهاي ناظر به ميزان شركت مردم در انتخابات اشاره كرده است: "از 49 ميليون واجد شرايط بالاي 18 سال اعلام شده از شوي مركز آمار ايران چيزي حدود 23 ميليون نفر يعني حدود 47 درصد در انتخابات شركت كردند كه اين ميزان مشاركت كمترين حد مشاركت در انتخابات مجلس در هشت دوره گذشته است. اين رقم در شهرهاي بزرگ و مراكز استان به چيزي حدود 30 درصد تقليل مييابد و در تهران به عنوان مركز سياست كشور كه همواره سياسي ترين رفتارها را از سوي شهروندان آن شاهد بودهايم به رقم 27 درصد ميرسد. اين كاهش تأسفانگيز مشاركت مردم عليرغم حضور همه گروههاي سياسي مؤثر نشان از دلزدگي مردم از غير رقابتي كردن انتخابات بوسيله دست اندركاران آن و نااميدي مردم از اثربخشي رأي آنها و اعتراض شديد به وضعيت موجود در دولت نهم و مجلس هفتم دارد."
جبهه مشاركت در همين حال دستگاههاي حاكم را به طور واضح و با ذكر موارد، به تخلف گسترده در رقابتهاي انتخاباتي متهم كرده است: "به طور آشكارا امكانات لشكري و كشوري و رسانههاي عمومي و دولتي و نيز رسانه ملي از مدتها پيش به طور كامل در جهت تبليغ جريان حاكم و تخريب رقباي آن در گستردهترين صورت ممكن به كار گرفته شد تا فهرستي انتخاباتي خاصي را جا بيندازد و حتي در اين جهت با بهرهبرداري تبليغاتي گسترده از مواضع انتخاباتي مقام رهبري به سود حاميان دولت نهم از دو روز مانده به انتخابات و حتي در روز اخذ رأي با استفاده از شبكههاي مختلف صدا و سيما و شبكه ارسال پيام كوتاه دولتي تلاش در جهت القاي جهتگيري خاص به آراء عمومي پي گرفته شد."
حزب مشاركت همچنين به تدارك گستردهتر محافظهكاران حاكم بر دستگاههاي عمومي و حكومتي براي دخالت غيرقانوني در انتخابات اشاره كرده كه به دلايلي ناكام ماندهاند: "در اين انتخابات علاوه بر دستگاههاي دولتي و نهادهاي عمومي وابسته به حاكميت، فرماندهان و نيروهاي نظامي به طور عريان و آشكار به سود جريان حاكم و حاميان دولت نهم به صحنه آمدند و اگر نبود اعتراضات گسترده بر مبناي وصاياي حضرت امام(ره) خصوصاً از سوي يادگار آن عزيز جناب حجت الاسلام حاج سيد حسن خميني و مرحوم حضرت آيت الله توسلي و رخدادهايي كه پيرامون فوت آن مرحوم پيشآمد، احتمالا دايره مداخلات نظامي در انتخابات آشكارتر و عريانتر و اثرگزارتر پيگرفته ميشد."
شكست جناح حاكم در انتخابات ناسالم و غير عادلانه
اين بيانيه در اين حال به ذكر نمونههايي دخالتهاي نهادهاي مختلف حكومتي تحت نفوذ محافظهكاران در انتخابات پرداخته است كه باعث ناسالم و ناعادلانه شدن روند انتخابات شده بود: "بايد اذعان كرد انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي در غيرعادلانهترين وجه ممكن برگزار شد و عملاً تبعيضات و تضييقات گسترده امكان فعاليت انتخاباتي و رقابت سالم و تأثيرگذار را از جريانهاي رقيب جناح حاكم سلب نمود... مسأله سلامت انتخابات نيز در روز برگزاري و روند شمارش و اعلام نتايج و تأييد انتخابات مورد خدشه جدي است. در تهران حذف بيش از دو سوم ناظران نامزدهاي جريان رقيب از امر نظارت بر صندوق ها، كنار گذاشتن بسياري از باقي مانده آنان در روند شمارش آراء، عدم اعلام نتايج صندوقها و اعلام پر مسأله و پر ابهام سر جمع نهايي آراء بدون آنكه معياري براي راستيآزمايي آن ارائه، بي توجهي به اعتراضات و شكايات نامزدهاي انتخابات و گروهها و شخصيتهاي سياسي و كنارگذاشتن تقاضاهاي مكرر بازشماري و ارائه نتايج تكتك صندوق هاي رأي و تأييد عجولانه نتايج انتخابات از سوي شوراي نگهبان، نشانههاي روشني از ايجاد ابهام و سؤال ودغدغه در مورد سلامت انتخابات و زير سؤال رفتن صحت نتايج خصوصا در شهر تهران از سوي اكثر جريانهاي سياسي حتي رقباي درون جناحي حاميان دولت نهم شد."
حزب مشاركت در ادامه بيانيه خود، كاهش مشاركت مردم بهرغم حضور همه گروههاي سياسي مؤثر را نشاندهنده "دلزدگي مردم از غير رقابتي كردن انتخابات به وسيله دست اندركاران آن و نااميدي مردم از اثربخشي رأي آنها و اعتراض شديد به وضعيت موجود در دولت نهم و مجلس هفتم" دانسته و تصريح كرده است كه: "نتيجه برگزاري چنين انتخاباتي علاوه بر كاهش مشاركت مردمي آنست كه بجاي قرار گرفتن مجلس در راس امور كه مورد تاكيد بنيان گذار جمهوري اسلامي بود مجلسي ضعيف و ناكارآمد شكل خواهد گرقت كه هرگز قادر به حل مشكلات ملي نخواهد بود و حتي منتخبان آن اميد چنداني به ايجاد بهبود در شرايط بغرنج كشورنمي توانند داشته باشند."
اين بيانيه همچنين بر اين نكته تاكيد دارد كه با وجود همه تداركات، از پيش تعيين كردن كرسيها و دخالتهاي غيرقانوني، جناح حاكم موفق به پيروزي مطلق در اين رقابت نابرابر نشد: "حتي بنا بر برآوردها و ارزيابيهاي اصولگرايان نه تنها مجلس هشتم تكصدايي نشد بلكه ميتوان اكنون كه هنوز نتايج دور دوم انتخابات در 81 كرسي نمايندگي مشخص نشده است از پيش مدعي بود كه هيچ يك از جريانهاي موجود نتوانستهاند اكثريت مطلق را در مجلس به دست آورند و به رغم تداركي كه جبهه متحد اصولگرايان براي تشكيل فراكسيوني با بيش از 200 نماينده تشكيلاتي و از پيش تعيين شده براي خود ديده بودند واكنون در 209 كرسي تعيين شده در مرحله اول بدين صورت تقسيم شده است كه تعداد راه يافتگان اصولگرا به مجلس از گرايش هاي مختلف آنها 105 تفر بوده كه تعداد قابل توجهي از آنها از منتقدين و مخالفين جدي دولت فعلي مي باشند و بقيه منتخبين از نيروهاي اصلاح طلب يا از نامزدهاي منفرد وخارج از گرايشهاي شناخته شده سياسي هستند و اين جز شكست طراحيها و برنامهريزيهاي جناح حاكم براي مجلس هشتم معنايي نخواهد داشت و اين همه در شرايطي به دست آمده است كه اصلاحطلبان دست و پا بسته وارد ميدان انتخابات شده بودند و اكثريت مردم نيز به دلايل مختلف از جمله دلزدگي از ناكارآمديها در عين حال تماميتطلبي جريان حاكم و بي نتيجه دانستن رأي خود در تغيير شرايط موجود عليرغم دعوت همه گروهاي سياسي به شركت انتخابات حاضر به شركت در انتخابات نشدند."
با اين وجود، اين حزب اصلاح طلب همچنان ابراز اميدواري كرده كه نتيجه انتخابات در دور دوم "دستاوردهاي مرحله اول" را براي اصلاح طلبان تكميل كند و حركت جمعي اين ائتلاف ادامه يابد.
