فکر مي کنيد اگر از مشاهده گراني که جغرافياي سياسي ايران در سال 86 رصد کرده اند بخواهيم که حساس ترين ‏شهراورد هاي عرصه سياست داخلي جمهوري اسلامي در سالي که روزهاي پاياني آن را سپري مي کنيم را فهرست ‏وار بيان کنند، چه ليستي را تهيه خواهند کرد؟ شايد برخي چالش مجلس ودولت را مطرح کنند و بعضي ديگر انتخابات ‏مجلس هشتم را...اما با قاطعيت مي توان گفت که انتخاب رئيس جديد مجلس خبرگان رهبري جزو سه انتخاب ابتدايي ‏ليست هر يک ازآنها خواهد بود. از سويي به اين سبب که مجلس خبرگان ناظر بر عملکرد مقام رهبري به عنوان راس ‏هرم قدرت در نظام جمهوري اسلامي است واز سوي ديگر انتخاب جانشين براي فردي که تا مردادماه 86 نام وي و ‏رياست مجلس خبرگان رهبري با هم مترادف بوده است وشايد از همه مهمتر تماشاي رقابتي مدرن در سنتي ترين نهاد ‏انتخابي نظام جمهوري اسلامي ايران.‏

‎‎آغاز ماجرا‎‎

‏ هنگامي که در واپسين روزهاي سال 85 نخستين جلسه دوره چهارم مجلس خبرگان رهبري در ساختمان سابق مجلس ‏شوراي اسلامي برگزارشد هيچ يک از تحليل گران سياسي در ارزيابي هاي خود حتي احتمال اندکي را نيز براي ‏امکان تغيير ترکيب بخش ارشد هيات رئيسه مجلس خبرگان رهبري اختصاص نداده بودند. طبق روال معهود امسال ‏نيزآيت الله مشکيني بر کرسي رياست وآيت الله هاشمي رفسنجاني بر کرسي نايب رئيس اولي مجلس تکيه زده وانتخاب ‏بقيه افراد نيز تاحدود زيادي قابل پيش بيني بود وباز هم طبق روال جلسات دو سه سال اخير آيت الله مشکيني تنها در ‏جلسه افتتاحيه حضوريافت وعملا اداره جلسات به هاشمي رفسنجاني سپرده شد.درسال جديد وبه ويژه در ماه هاي خرداد ‏وتير اخبار متناقضي درباره وضعيت جسماني آيت الله مشکيني در برخي محافل سياسي کشور منتشر شد واز همان ‏زمان اندک اندک بحث جانشيني آيت الله مشکيني در برخي گفتگو هاي خصوصي مطرح شد. اما در عرصه عمومي ‏ومطبوعات اين گونه اخبار و تحليل ها کمتر مجال بروز پيدا کردند. اين گونه شايعات واخبار در بخش پنهان سياست ‏کشور جريان داشت تا اينکه در روز سي ام تيرماه روزنامه اعتماد صحبت هاي در گوشي فعالان سياسي را به عرصه ‏افکارعمومي كشاند ودر تيترنخست خود با عنوان "گمانه زني درباره رئيس جديد مجلس خبرگان " به اين مساله اشاره ‏کرد. اين روزنامه در گزارش تحليلي خود آورده بود: بيماري و وضعيت جسماني آيت الله "علي مشکيني" توجه ها را ‏به سمت صندلي رياست مجلس خبرگان رهبري و گمانه زني راجع به جايگزين احتمالي ايشان معطوف کرده است.آيت ‏الله مشکيني رئيس 86 ساله چهار دوره مجلس خبرگان رهبري هم اکنون به دليل مشکلات ريوي، بيماري مزمن خوني ‏و وخامت وضعيت عمومي در بيمارستان بقيه الله بستري است و خبرها حاکي از آن است که وي قادر به ادامه اداره ‏مجلس خبرگان نيست... با عود کردن بيماري ايشان، روحانيون ارشد عضو مجلس خبرگان رهبري شايد ناچار شوند ‏تغيير ترکيب هيات رئيسه را در دستور کار قرار دهند.در اين گمانه زني دو نام بيش از ساير گزينه ها براي جلوس بر ‏صندلي رياست جلوه نمايي مي کند، "اکبر هاشمي رفسنجاني" و "محمدتقي مصباح يزدي". اين دو روحاني عالي رتبه ‏که يکي از رسته روحانيون محافظه کار سنتي است و ديگري در جرگه روحانيون اصولگراي راديکال قرار دارد، از ‏نفوذ قابل توجهي در مجلس خبرگان و روحانيون برخوردار هستند، اما به همان نسبتي که دو طرف از سمپات هايي در ‏عرصه روحانيت برخوردار هستند، نسبت به مواضع و ايدئولوژي يکديگر انتقاد دارند....مي توان بيان داشت که انتشار ‏اين گزارش سبب شدکه تا حدودي افکار عمومي در زمينه اخبار مجلس خبرگان حساس شوند وتحليل هايي درباره ‏سرنوشت آن مطرح شود.‏

‎‎درگذشت آيت الله مشکيني‎‎

روز هشتم مردادماه رسانه هاي رسمي کشور خبر در گذشت آيت الله مشکيني را روي خروجي هاي خود قرار دادند. ‏مرحوم مشکيني در سن 86 سالگي وپس از سپري کردن دوره طولاني بيماري جان به جان آفرين تسليم کرد.فقدان ‏چهره اي چون مشکيني که به سبب سوابق سياسي مورد اتفاق اکثريت اعضاي مجلس خبرگان بود اين مجلس را با ‏تحولي جديد وناخواسته مواجه کرد وآن چالش انتخاب رئيس جديد بود. فرداي روز درگذشت مرحوم مشکيني روزنامه ‏هاي کشور بنا به ديدگاهها وخاستگاههاي فکري خود به پيش بيني تحولات آينده ميدان سياست کشور پرداختند.برخي ‏روزنامه‌هاي اصلاح‌طلب به همين مناسبت، گزارش‌هايي را درباره جانشيني مشكيني در مجلس خبرگان به چاپ ‏رساندند.اعتماد تيتر اول خود را به درگذشت آيت‌الله مشكيني و خالي ماندن صندلي رياست مجلس خبرگان اختصاص داد ‏و نوشت: درگذشت آيت‌الله مشکيني که از روحانيون نامدار نظام جمهوري اسلامي‌به شمار مي‌آيد، تمامي‌نگاه‌ها را ‏متوجه جايگاهي کرد که او رياست آن را برعهده داشت. مجلس خبرگان رهبري مهم‌ترين رکن اين نظام هم به شمار ‏مي‌آيد، چرا که اين مجلس مقام رهبري را از بين روحانيون برجسته حوزه‌هاي علميه انتخاب مي‌کند و بر عملکرد او ‏نيز نظارت قانوني دارد... مجلس خبرگان رهبري جايگاه ويژه‌اي دارد و به تبع آن رياست بر اين مجلس هم اولويت ‏خاص خود را دارد. تاکنون رياست هر 3 دوره مجلس خبرگان رهبري برعهده آيت‌الله مشکيني بوده است... تمام نگاه‌ها ‏به صندلي خالي رياست خبرگان معطوف شده است... گمانه‌زني‌ها درباره رييس جديد مجلس خبرگان از مدت‌ها پيش ‏آغاز شده بود، چرا که سال گذشته آيت‌الله علي مشکيني به علت بيماري حتي حاضر به کانديداتوري دوباره براي ‏انتخابات خبرگان نبود... اينک با درگذشت آيت‌الله مشکيني اين سوال پيش آمده است که جانشين احتمالي او چه کسي ‏است؟... سرمايه هم با اشاره به اين‌كه مجلس خبرگان رهبري تا شهريورماه به وسيله نواب رييس اداره مي‌شود، نوشت: ‏به دنبال فوت آيت‌الله مشكيني، رييس مجلس خبرگان رهبري، اين مجلس براي تعيين جانشين وي جلسه فوق‌العاده‌اي ‏تشكيل نمي‌دهد... علي‌اكبر‌هاشمي‌رفسنجاني در حال حاضر نايب رييس اول و آيت‌الله يزدي نايب رييس دوم مجلس ‏خبرگان رهبري هستند. به اين ترتيب نواب رييس تا اجلاسيه آتي اين مجلس كه در شهريورماه برگزار خواهد شد، اداره ‏جلسات را برعهده خواهند گرفت. در روزهاي بعد بعضي از چهره هاي سياسي نيز وارد اين گمانه زني ها شدند. ‏دري‌نجف‌آبادي در رابطه با تعيين رياست آينده مجلس خبرگان به صورت تلويحي با نفي شانس هاي مطرح براي تکيه ‏زدن بر کرسي رياست مجلس خبرگان خواستار انتخاب يکي از افراد خارج ازمجلس خبرگان براي تصدي اين پست ‏شد و به تهران امروز گفت: به نظر بنده، فقط شخصيتي مانند آيت‌الله جوادي‌آملي مي‌توانند جاي خالي آيت‌الله مشكيني را ‏پر كنند.(يازدهم مرداد ماه 86) ‏

همبستگي درباره تحولات پس از وفات مرحوم مشکيني نيزخبر داد: در حالي كه هنوز چند روز از درگذشت آيت‌الله ‏علي مشكيني رييس مجلس خبرگان رهبري نگذشته است، اطرافيان و هواداران آيت‌الله مصباح‌يزدي، تلاش‌ها و ‏رايزني‌هاي خود را براي جلب حمايت از رياست وي بر اين مجلس آغاز كرده‌اند. روحانيون جوان و شاگردان ‏مصباح‌يزدي از همين حالا رايزني‌هاي خود را براي رياست استاد بر خبرگان شروع كرده‌اند.(يازدهم مرداد ماه 86)‏
شايد در وهله نخست در ذهن خوانندگان اين مساله مطرح شود که محتمل ترين فرد براي تکيه بر کرسي رئيس، نايب ‏رئيس اول است. اما اگر با معادلات سياسي اين کهن ديار آشنا باشيد حتما دريافته ايد که در بسياري از موارد نزديک ‏ترين مسير بين دو نقطه خط مستقيمي که آن دو نقطه را به هم وصل مي کند نيست!‏

‎‎شهراورد 85؛ ليست منهاي هاشمي‎‎

به نظر مي رسد براي اينکه بتوان تحليلي قرين با واقعيت از چالش سال 86 داشته باشيم بايد به تحولات گذشته وبه ويژه ‏رقابت هيجان انگيز سال 85 نگاهي مجدد بياندازيم.بسياري از تحليلگران سال 85 را سال پايان هاشمي مي پنداشتند. ‏شکست سهمگين در انتخابات رياست جمهوري سال 84 به تنهايي براي چهره اي که هشت سال سکاندار کشتي اجرايي ‏کشور بوده و يک دهه بر مرتفع ترين کرسي قانونگذاري کشور تکيه زده بود مي توانست به معني مهر پايان باشد به ‏ويژه که دولتمردان جديد کمتر حرمت پيش کسوتان را رعايت کرده در ابتداي راه در هر سخنراني و اظهار نظري ‏حسابي از خجالت گذشتگان درمي آمدند...با اين حال هاشمي گام به سال 85 گذاشت. با وجود تبليغات دولتمردان تازه ‏کار وبه وجود آمدن فضاي سهمگين رسانه اي عليه دولت هاي گذشته از جمله دولت هاشمي بسياري از تحليلگران و ‏برخي از دوستان وياران هاشمي حضور وي در انتخابات مجلس خبرگان را به نوعي انتحار سياسي تعبير کرده خواهان ‏آن بودند که هاشمي از حضور در اين ميدان و قرار گرفتن مجدد در برابر راي وداوري توده ها خودداري کند. مي ‏توان با اطمينان بيان کرد که همه جريان هاي سياسي کشور براي تهيه برنامه هاي انتخاباتي خود در انتظار روشن شدن ‏تصميم هاشمي براي حضور در انتخابات بودند.سرانجام در 19 مهرماه سال 85 ودر حاليکه ساعتي چند تا پايان مهلت ‏قانوني باقي نمانده بود ايسنا خبر داد که نماينده‌آيت الله هاشمي رفسنجاني با حضور در ستاد انتخابات كشور از سوي وي ‏در اين انتخابات نام‌نويسي كرد. مي توان گفت تنها گروه ناراضي از حضور هاشمي در انتخابات طيف ياران مصباح ‏يزدي وحاميان دولت نهم بود.اين گروه ها پس از حضور هاشمي در عرصه رقابت تلاش کردند به هر صورت ممکن ‏ازاحتمال موفقيت وي بکاهند. در همين زمينه جلالي مسوول دفتر مصباح يزدي اعلام كرد كه ستادهاي خودجوش ‏طرفدار رييس موسسه آموزشي امام خميني(ره) در انتخابات خبرگان فعاليت خود را آغاز كرده‌اند... اين ستادها بيشتر ‏حول محور جامعتين (جامعه مدرسين و جامعه روحانيت) فعاليت و از فهرست منهاي هاشمي حمايت ‏مي‌كنند.(مردمسالاري-26 مهرماه85)‏

قاسم روانبخش يكي از شاگردان مصباح يزدي نيز تاکيد کرد: اين ستادهاي انتخاباتي در حال حاضر در شرف ‏سازماندهي شدن هستند... دبير سياسي نشريه پرتو ارگان مکتوب آيت الله مصباح قبلا در پاسخ به اين پرسش كه آيا اين ‏ستادها حول محور حمايت از آيت‌الله مصباح يزدي فعال خواهند بود؟ گفته بود: حاج آقا گفته‌اند كه ليست نمي‌دهند. ولي ‏خوب ستادهاي خودجوش شكل گرفته‌اند و فعاليت مي‌كنند ولي خود حاج آقا تاكيد كرده‌اند كه ليست نمي‌دهند. روانبخش ‏ادامه داد: اين ستادهاي خودجوش متشكل از دانشگاهيان و حوزويان است. آنها افراد اصلح را از ليست‌هاي مختلف ‏انتخاب و به عنوان يك فهرست منتشر و از آن حمايت مي‌كنند. مثلا ممكن است چند نفر را در ليست جامعه مدرسين به ‏عنوان اصلح يا صالح قبول نداشته باشند و چند نفر ديگر را كه به صورت مستقل كانديدا شده‌اند به عنوان افراد اصلح ‏انتخاب كنند و در ليست خود قرار دهند.(امروز-26 مهرماه85) ‏

روزنامه روزگار هم درهمان روز تاکيد کرد: ظاهرا نيازي نيست كه مصباح يزدي دراين دوره از انتخابات خبرگان ‏شخصا ليست جداگانه‌اي منتشر كند چرا كه ستادهاي حمايت از او كه به طور خودجوش شكل گرفته‌اند اين مسووليت را ‏برعهده دارند...به نظر مي‌رسد اختلاف سليقه هاشمي و مصباح در حدي است كه طرفدارانشان تاب قرار گرفتن نام آنها ‏در يك ليست را ندارند... روانبخش در دفاع از اقدام ستادهاي خودجوش حمايت از مصباح يزدي در انتشار ليست ‏جداگانه مي‌گويد: در حال حاضر كساني در استان تهران و شهرستان‌ها به صورت مستقل كانديدا شده‌اند كه لياقتشان از ‏برخي افرادي كه در ليست‌ها هستند بيشتر است...طرفداران آيت‌الله مصباح يزدي با توجه به نفوذي كه در جامعه ‏مدرسين دارند، سعي كردند تا اجازه ندهند نام "حسن روحاني" كه از نزديكان هاشمي است در فهرست جامعه مدرسين ‏قرار بگيرد تا جايي كه هنوز هم برخي اخبار حكايت از آن دارد كه هنوز نام حسن روحاني در ليست جامعه مدرسين ‏قرار ندارد. اين تبليغات ادامه داشت تا سرانجام حاميان مصباح يزدي به صراحت اعلام کردند که با در استان تهران ‏فهرستي جداگانه تحت خواهند تا يادآور تحليل آن دسته از فعالان سياسي باشند كه ظرف ماههاي گذشته از بروز يك ‏جريان سوم درانتخابات خبرگان با محوريت مصباح يزدي خبرداده ‌بودند. دبير سياسي هفته‌نامه‌ پرتو ارگان مصباح ‏سرانجام روزششم آبان ماه 85 به خبرنگار ايسنا گفت: "فهرست انتخاباتي ستادهاي خودجوش مردمي براي انتخابات ‏خبرگان با عنوان فهرست «نخبگان حوزه و دانشگاه» براي استان تهران تهيه شده است." وي هم‌چنين با بيان اين‌كه ‏‏"طبيعي است كه در انتخابات خبرگان ليست‌هاي مختلفي مطرح شود" ادامه داد: "ممكن است برخي از افرادي كه در ‏ليست جامعتين هستند، مورد تاييد مردم، نخبگان و افراد حوزه و دانشگاه نباشند، البته به قول آيت‌الله مصباح يزدي، ‏ليست انتخاباتي براي كسي حجت شرعي نمي‌آورد... در اين ليست قطعا آقايان هاشمي و حسن روحاني حضور نخواهند ‏داشت... به نظر مي رسيد که عمليات حاميان مصباح در انتخابات با اسم رمز ليست منهاي هاشمي آغاز شده بود. عصر ‏نو ارگان سازمان مجاهدين انقلاب به سناريوي پيچيده اي درباره عمليات حذف هاشمي اشاره مي کند اين نشريه در ‏تحليل انتخابات خبرگان چهارم مي نويسد: ماجرا از آنجا آغاز شد که کارگردانان ومجريان سريال يکدست سازي ‏حاکميت براي قسمت پاياني اين سريال از همه استعداد وتوان خويش بهره گرفتند وسناريويي پيچيده و آرام بخشي را ‏طراحي و آماده اجرا کردند. سناريويي که اگر سکانس به سکانس با موفقيت اجرا مي شد مي توانست آخرين ‏خاکريزهايي که هنوز تحت سيطره کامل...قرار نگرفته بود، نيز فتح کرده سريالي با پاياني خوش را براي سازندگانش ‏نويد دهد. بنا به اطلاعات واصله قسمت پاياني اين سريال اين گونه تنظيم شده بود که با توجه به بخش هاي پيشين اين ‏مجموعه...در سه انتخابات گذشته که به حذف گام به گام مخالفان پروژه يکدست سازي حاکميت از مصادر امور منجر ‏شده بود، نوبت به تصرف آخرين سنگر ودر عين حال مهمترين آنها رسيده است. سناريستها مي پنداشتند که ناکامي ‏هاشمي در انتخابات سوم تير نقطه پاياني بر حضور موثر وي در صحنه سياست کشور خواهد بود. اما مشاهده کردند که ‏برخلاف پيش بيني ها هاشمي در جايگاه رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام به مقابله با رفتارها وموضعگيري هاي ‏غير کارشناسانه وماجراجويانه برخي ازدولتمردان پرداخته است. همين امر نيز سبب شد که... عزم خود را جزم کرده ‏مترصد فرصتي باشند به قصد تصرف آخرين خاکريز...اين افراد ساعت صفر ضربه نهايي به هاشمي را هنگام اعلام ‏نتايج نهايي انتخابات چهارمين دوره مجلس خبرگان در24 آذرماه سال گذشته تعيين کردند. بنا بر تحليل عصر نو قرار ‏بر اين شد که با اعلام نتايج انتخابات مجلس خبرگان وشکست هاشمي [ناکامي هاشمي به معني قرار نگرفتن در صدر ‏فهرست منتخبين مردم بود] برخي اعضاي گروه هاي ‍]...[ با تحصن در برابر دفتر رياست مجمع تشخيص مصلحت با ‏استناد به عدم مقبوليت مردمي وي از هاشمي بخواهند که از رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام استعفا دهد. اين ‏تحصن تا زمان استعفاي هاشمي ادامه مي يافت(عصرنو شماره58) با اين اوصاف هاشمي وارد گود رقابت شد و نام ‏وي در صدرليست هاي مجمع مدرسين، جامعه مدرسين، ائتلاف اصلاح طلبان، حزب اعتمادملي و... قرار گرفت.در ‏روز راي گيري نيز سيدمحمد خاتمي به نشانه حمايت کامل از هاشمي در کنار وي قرار گرفت وراي خود را در ‏صندوق انداخت. اعلام نتايج براي تيم دولت وحاميان مصباح يزدي پيام آور شکستي ديگر با ابعادي بزرگتر بود. مي ‏توان 24 آذر85 را بدترين جمعه چهار سال اخير اين جريان سياسي به شمارآورد. شکست در هر سه انتخابات شوراها، ‏خبرگان ومياندوره اي مجلس هفتم...هاشمي با فاصله اي خيره کننده با نفرات بعدي در راس منتخبين مردم تهران در ‏مجلس خبرگان رهبري قرار گرفت وسناريوي حذف هاشمي براي مدتي به بايگاني سپرده شد".‏

‎‎انتخاب رياست مجلس خبرگان؛ اختلافات دوباره اوج مي گيرد‎‎

‏ با مرور حوادث گذشته حال به نظر مي رسد بهتر بتوانيم به ارزيابي چالش انتخاب جانشين مرحوم مشکيني بپردازيم. ‏با درگذشت آيت الله مشکيني بخش هايي از جريان اصولگرا که نسبت به افزايش نفوذ آيت الله هاشمي نگران بودند ‏سراسيمه وارد ميدان شده خواستار جلوگيري از تکيه زدن وي بر مسند رياست مجلس خبرگان شدند.اين جريان از ‏سويي به حمله مستقيم عليه هاشمي پرداخته واز سوي ديگر هر روز چهره اي را به عنوان منتخب اصلي نمايندگان ‏مطرح مي کردند.سپهرنيوز از سايت هاي حامي دولت نهم در روز 15 مردادماه در خبري با عنوان "پروژه مظلوم ‏نمايي‌ها‌شمي براي رياست خبرگان" نوشت:... حدس و گمان‌ها‌ از هم اکنون در مورد رياست مجلس خبرگان پس از آيت ‏الله مشکيني، در فضاي سياسي کشور به وجود آمده است... اين روزها گزينه‌ها‌ي از قبيل‌ها‌شمي رفسنجاني، آيت ‏الله‌ها‌شمي شاهرودي، آيت الله مصباح يزدي در برخي از رسانه‌ها‌ بخصوص جرايد دوم خردادي به عنوان چهره‌ها‌ي ‏احتمالي کسب اين جايگاه معرفي شده و در تحليل‌ها‌ و گزارشات خود سعي در مصادره و استفاده به مطلوب برخي از ‏اين افراد کرده اند. روزنامه‌ها‌ي دوم خرداد که از فرداي ارتحال آيت الله مشکيني، سوژه اي اصلي و تير خود را به اين ‏موضوع يعني جانشيني آيت الله مشکيني در مجلس خبرگان اختصاص دادند، در گزارشات خود، گمانه زني‌ها‌ را به ‏روي‌ها‌شمي رفسنجاني معطوف کرده و با قطعي دانستن انتخاب وي به عنوان جانشين آيت الله مشکيني، تلاش‌ها‌ي خود ‏ساخته حاميان ديگر کانديداها از جمله آيت الله مصباح را بي اثر و بي فايده قلمداد کردند که البته در اين ميان، ‏کارگزاران با توجه به سابقه وابستگي به‌ها‌شمي تلاش‌ها‌ي گسترده اي را در اين خصوص انجام دادند.اما بر اساس ‏شنيده‌ها‌، پروژه جديد اين گروه در اين خصوص کليد خورده و به احتمال فراوان بايد در روزهاي آتي منتظر شنيدن خبر ‏انصراف‌ها‌شمي از کانديداتوري براي رياست مجلس خبرگان باشيم.آنچه از ظواهر امر پيداست، حاميان و ‏اطرافيان‌ها‌شمي با آگاهي از عدم تمايل قاطبه ي اعضاي مجلس خبرگان براي رياست‌ها‌شمي رفسنجاني، اين پروژه ( ‏کانديدا نشدن‌ها‌شمي ) را طراحي کرده ضمن اينکه در تلاش براي انتخاب فردي جايگزين براي تصدي اين جايگاه ‏هستند....اين سايت در روز 31 مردادماه نيز به نقل از يک منبع آگاه تاکيد کرد: آيت الله يزدي به لحاظ ناراحتي جسمي ‏ايشان که به کناره گيري از امامت جمعه تهران نيز منجر گرديد تمايلي به تصدي پست رياست مجلس خبرگان ندارند اما ‏اصرارهاي بسياري به ايشان صورت مي گيرد... در ميان اين افراد سلايق سياسي مختلف ديده مي شود که گمان مي ‏کنند امکان ايجاد اجماع بر روي ايشان بيشتر از ديگر گزينه هاست...برخي از نشريات وسايت هاي خبري نيز بر ‏احتمال حضورچهره هاي ديگر در رقابت متمرکز شده بودند. سايت اصولگراي انتخاب را مي توان از جمله اين سايتها ‏دانست. اين سايت در خبري اعلام کرد: رايزني ها گسترده حکايت از قوت گرفتن رياست آيت الله طبسي بر مجلس ‏خبرگان دارد...پس از ارتحال مرحوم مشکيني رئيس مجلس خبرگان، و مشاوره هاي فشرده داخلي نمايندگان خبرگان و ‏رايزني هاي گسترده، اکثريت قريب به اتفاق نمايندگان مجلس خبرگان قصد دارند از آيت الله واعظ طبسي براي ‏کانديداتوري رياست مجلس خبرگان دعوت کنند...اين گزارش حاکي از آنست که، نمايندگان وجود شرايط و اوصاف ‏مهمي در وي را دليل اقدام خود براي نامزد کردن وي به تصدي رياست مجلس خبرگان دانستند....(11مرداد86)‏

درست درساعات ابتدايي بامداد روزي که قرار بود نمايندگان مجلس خبرگان جانشين مرحوم مشکيني را انتخاب کنند ‏همسر سخنگوي دولتي در يادداشتي با عنوان مسؤوليت خبرگان به معيارهاي انتخاب رئيس مجلس خبرگان پرداخت و ‏نکاتي را به آنها گوشزد کرد: "فقيه پارسا و وارسته حضرت آيت‌الله مشكيني"، "فقيه زاهد و پارسا آيت الله بني‌‌فضل"، ‏اين صفات وارستگي، پارسايي و زهد، ويژگي بارز فقهاي ارزشمند خبرگان رهبري، چه پيامي را اعلان مي‌دارد؟ ‏نخستين و برجسته‌ترين پيام را در دو نكته اساسي بايد ديد: مجلس خبرگان رهبري در شأن "فقها"يي است كه بينش ‏سياسي دارند، و نه سياسي‌كاراني كه به نحوي به آن راه يافته‌اند. وارستگي، زهد و پارسايي ملكه وجودي فقهاي ‏خبرگان است....بديهي است ويژگي‌هاي فقاهت و پارسايي و زيستن زاهدانه، براي انتخاب رئيس مجلس پر عظمت ‏خبرگان رهبري تعارف‌بردار نيست.... آيا حضرت آيت الله مشكيني در داشتن صفات فوق "سرآمد" و "زبانزد" نبودند؟ ‏چه كسي است كه زيست پارسايانه ايشان را حتي در "گذشتن از عواطف خانوادگي" به خاطر نداشته باشد؟ سربسته بايد ‏گفت آن فقيه زاهد، نمونه‌ي اعلاي "صلاحيت" براي رياست مجلس خبرگان بودند. آيا هيچ نمونه‌اي از وابستگي به مال ‏و منال، قدرت‌طلبي و سياسي‌كاري در زندگي پر بركت ايشان در خاطره‌ها مانده است؟ به اين ترتيب نمي‌توان از ‏خبرگان رهبري جز اين انتظار داشت كه به انتخاب فقيه توانمندي بپردازد كه وارستگي عملي و زندگي زاهدانه‌اش در ‏نسبت با ديگر اعضاي خبرگان قابل ملاحظه باشد. طبيعي است معدود افرادي كه در اين مجلس با شبهه سياسي و ‏فرهنگي و اقتصادي و خانوادگي حضور دارند، صلاحيت رسيدن به رياست مجلس را ندارند و ملت نيز اين توقع را از ‏خبرگان نخواهد داشت ! (انصارنيوز-13 شهريورماه86)‏

‎‎شهراورد 86؛ پيروزي هاشمي‎‎

سرانجام سيزدهم شهريور روز اتخاب سرنوشت ساز مجلس خبرگان فرا رسيد. هنوز ساعاتي از ظهر نگذشته بود که ‏خبرگزاري ها اعلام کردند در دومين نشست چهارمين دوره مجلس خبرگان رهبري نمايندگان مجلس خبرگان آيت الله ‏اکبرهاشمي را به رياست مجلس خبرگان برگزيدند.نکته قابل توجه دراخبار منتشره آن بود که برخلاف رسم معهود در ‏مجلس خبرگان دو کانديدا براي تصدي کرسي رياست به رقابت پرداختند و هاشمي رفسنجاني در رقابتي تنگاتنگ ونفس ‏گير با مجموع آراي 41 راي در برابر 34 راي احمدي جنتي دبيربا نفوذ شوراي نگهبان به پيروزي دست يافت.نتايج به ‏دست آمده حکايت از رقابتي جدي ودموکراتيک در مجلس خبرگان مي داد. اخباري که از گوشه وکنار ميرسيد نيز اين ‏امر را تاييد مي کرد. سايت خبري بازتاب دو روز پس از اعلام نتايج انتخابات هيات رئيسه مجلس خبرگان در اين ‏زمينه خبر داد اكبر هاشمي رفسنجاني در حالي با كسب 41 رأي به رياست مجلس خبرگان رهبري انتخاب شد كه ‏كارشناسان ارزش اين رأي را بيش از 70 رأي نايب رئيسي اول وي مي‌دانند... انتخاب هاشمي رفسنجاني به رياست ‏مجلس خبرگان، در حالي صورت گرفت كه از يك ماه پيش، تلاش‌هاي گسترده پنهان و آشكاري از سوي برخي محافل ‏براي جلوگيري از انتخاب وي ـ كه به عنوان نايب رئيس اول مجلس خبرگان، طبيعي‌ترين گزينه براي رياست اين ‏مجلس بود ـ آغاز شد؛ صدها نوشته مطبوعاتي و اينترنتي و انعكاس برخي از آنها در رسانه ملي در تخريب هاشمي ‏رفسنجاني، بخش آشكار تلاش اين محافل قدرت بود و به ويژه حملات پي‌درپي همسر سخنگوي دولت و مطالب ‏روزنامه "كيهان"، نقش مهمي در اين تخريب داشت...همچنين در بخش پنهان اين تلاش، رايزني‌هاي گسترده‌اي با ‏آيت‌الله محمد يزدي و آيت‌الله طبسي انجام شد كه با توجه به روابط نزديك اين دو چهره به هاشمي رفسنجاني، با ‏كانديداتوري آنان هاشمي از نامزدي براي رياست مجلس خبرگان رهبري منصرف مي‌شد كه در اين راه، هاشمي ‏رفسنجاني نيز تمايل نداشتن خود را براي رياست مجلس خبرگان رهبري در صورت كانديداتوري اين دو چهره، ابراز ‏كرده بود، اما آيت‌الله طبسي و آيت‌الله يزدي، انصراف قطعي خود از نامزدي براي رياست با وجود حضور هاشمي ‏رفسنجاني در مجلس خبرگان رهبري را به اطلاع وي رساندند....عصر نو نيز در اين باره با اشاره به تشکيل کميته ‏چهار نفره اي از جريان مخالف هاشمي که دو تن از آنها عضو يکي ازحساس ترين وتاثيرگذارترين نهادهاي نظام ‏هستند به بازگشايي سناريوي حذف هاشمي اشاره کرده مي نويسد:اين برنامه در دو سطح طراحي شده بود که اهداف آن ‏نشان دهنده سقف وکف خواست کارگردانان اين سريال بود. هدف سطح نخست ماموريت جلوگيري از رياست هاشمي ‏برمجلس خبرگان رهبري وتصاحب اين منصب توسط يکي ديگر از نمايندگان خبرگان بود. مي توان بيان داشت دستيابي ‏به اين مهم کف خواسته هاي گردانندگان به شمار مي آمد. اما سطح دوم ماموريت تکميل پروژه اي بود که در24 آذر ‏توسط مردم عقيم ماند. بنا به پيش بيني طراحان اين سکانس، در صورت ناکامي هاشمي در انتخابات هيات رئيسه مجلس ‏خبرگان وانتخاب يکي از اعضاي اصلي حلقه ائتلاف احمدي نژاد-مصباح، وي از حضور در اين مجلس امتناع خواهد ‏کرد وزمينه براي حذف وي از رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام نيزهموار مي شود. درصورت عدم استغفاي ‏هاشمي واصرار وي برماندن در مجلسي که رقيب وي در آن رئيس! است نيز قطعا هاشمي تضعيف شده و نفوذ وقدرت ‏گذشته خود را از کف خواهد داد...اين کميته براي انجام ماموريت خود طرحي چند مرحله اي را آماده اجرا کرد. در ‏نخستين مرحله پس از فوت آقاي مشکيني اعضاي اين کميته با اکثريت قريب به اتفاق نمايندگان مجلس خبرگان ديدار ‏کرده با شيوه هاي گوناگون آنها را از راي به هاشمي بر حذر داشتند...در مرحله بعد در راستاي استراتژي "هرکسي به ‏جز هاشمي" به سراغ برخي چهره هاي موجه وغير همفکر خود رفتند که شايد با حضور آنها هاشمي از رقابت دست ‏بکشد اما با امتناع همه چهره هاي شاخص اين بخش از طرح با شکست کامل همراه شد. در گام سوم اعضاي هيات ‏رئيسه مجلس خبرگان شب پيش از برگزاري اجلاس اخير به ملاقات هاشمي رفته ومدعي شدند که حوزه علميه [...]شما ‏را براي اين پست اصلح نمي داند. شما مرد سياست هستيد وآن مسند شايسته فقها است. اعضاي مجلس نيز تصميم گرفته ‏اند به آقاي جنتي راي دهند.بنابر اين بهتر است شما نامزد رياست خبرگان نشويد زيرا راي نخواهيد آورد و اين به سود ‏شما نيست.... انتخاب رقيب براي هاشمي نيزاستراتژيک بود. همه مي دانستند آقاي مصباح پتانسيل رقابت با هاشمي ‏رفسنجاني را ندارد[...] مرحله پاياني نيز سازماندهي نطق هاي پيش از دستور نمايندگان بود هر سه ناطق پيش از ‏دستور اجلاس خبرگان نمايندگان به مخالفان هشمي اختصاص يافت. کار به جايي رسيد که يکي از سخنرانان پشت ‏تريبون رفته رسما وبه صراحت هاشمي را مورد خطاب قرار مي دهد که نظر حوزه علميه براين قرار گرفته که فردي ‏فقيه رياست مجلس را به عهده بگيرند ونه فردي سياسي![...]نمايندگان فراکسيون حامي مصباح آقايان يزدي وجنتي را ‏نامزد پست رياست مجلس مي کنند وآيت الله نورمفيدي عضور اصلاح طلب مجلس خبرگان از آقاي هاشمي مي خواهد ‏که در انتخابات حضور پيدا کند. با انصراف آقاي يزدي به سود جناب جنتي آقاي هاشمي با اين استدلال که انتخابات يک ‏نفره در شان مجلس خبرگان نيست درخواست آيت الله نورمفيدي وبرخي ديگر از نمايندگان را اجابت کرده وارد رقابت ‏شد. سرانجام با همه تلاش ها از ردصلاحيت هاي گسترده در انتخابات مجلس خبرگان گرفته تا سيل شانتاژهاي ‏تبليغاتي، هاشمي در يک رقابت نفس گير وسرنوشت ساز بر مسند رياست مجلس خبرگان تکيه زد.(شماره58)‏

‎‎بازتاب پيروزي هاشمي‎‎

فرداي انتخاب هاشمي همه روزنامه هاي ايران مهمترين عناوين خود را به انتخاب هاشمي به رياست مجلس خبرگان ‏اختصاص دادند. جمهوري اسلامي درستون جهت اطلاع روز14 شهريور خود با اشاره تلويحي به همسر سخنگوي ‏دولت خبر داد يك خانم كه در سمپاشي عليه آقاي هاشمي رفسنجاني يد طولائي دارد، ديروز در سايت خود ضمن ‏حملات شديد به ايشان نوشت: نمي‌توان از خبرگان رهبري جز اين انتظار داشت كه به انتخاب فقيه توانمندي بپردازند ‏كه وارستگي عملي و زندگي زاهدانه‌اش نسبت به ديگر اعضاي خبرگان قابل ملاحظه باشد. جالب است كه بعد از ‏انتخاب آقاي هاشمي رفسنجاني به رياست مجلس خبرگان رهبري، يكي از كاربران يك سايت حامي اين خانم به طعنه ‏نوشت: "الحمدلله همانطور كه خانم... دعا كردند فقيه وارسته‌اي رئيس خبرگان گرديد". اعتماد در تيترنخست خود در ‏روز 14 شهريور در اين باره نوشت: اين نتيجه در پي رقابت سختي ميان دو جريان راديكال و مصلحت‌انديش در ‏مجلس خبرگان به دست آمد؛ رقابتي كه با درگذشت آيت‌الله مشكيني آغاز شد و به تدريج با ورود راديكال‌ها به ميدان، تا ‏حدودي رنگ تخريب به خود گرفت. كانديداي جريان معتدل نمايندگان عضو خبرگان، هاشمي بود و طيف مقابل نيز ‏‏«احمد جنتي» را به عنوان كانديدا معرفي كرد... با روند طي شده نتيجه‌اي كه به راحتي قابل پيش‌بيني بوده، به واسطه ‏نحوه رقابت حاميان محمدتقي مصباح يزدي و همفكران او در مجلس خبرگان رهبري تا حدودي مشكل شد.... بسياري ‏از مراجع تقليد وعلماي حوزه علميه نيز از اين رخداد استقبال کردند.در کنار مراجع تقليدي چون آيات عظام صانعي ‏وموسوي اردبيلي که پيش از انتخاب هاشمي از وي حمايت کرده بودند.آيت‌الله مكارم شيرازي نيز در ديدار با هاشمي از ‏استقبال هر دو جناح كشور از انتخاب وي به رياست مجلس خبرگان رهبري اظهار خرسندي كرد و گفت: اميدوارم شما ‏بتوانيد حلقه اتصال اين دو گروه باشيد.(ايسنا- 18 شهريورماه) آيت‌الله‌ صافي گلپايگاني نيز در گفتگو با هاشمي تاکيد ‏کرد که در شرايط حساس كنوني بايد مراقب متحجرين بوده و اجازه‌ عرض اندام به آن‌ها نداد؛ زيرا آنان به دنبال خدشه ‏وارد كردن به دين هستند. (ايسنا-18 شهريورماه) آيت‌الله اميني نيز در خطبه هاي نماز جمعه قم انتخاب آيت‌الله هاشمي ‏رفسنجاني به رياست مجلس خبرگان را کاري شايسته و هوشمندانه توصيف و اظهار اميدواري کرد كه مجلس خبرگان ‏بتواند با بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي ايجادشده، بهتر و بيشتر از گذشته به وظايف خود عمل کند.(ايسنا-23 شهريور) ‏

رسانه هاي جهاني نيز تحولات مجلس خبرگان را مورد توجه قرار دادند. ميدل ايست آنلاين در تحليلي تاکيد کردعلي ‏اکبر هاشمي رفسنجاني، رئيس جمهور اسبق، روز سه شنبه در راس آراي مجلس خبرگان ايستاد تا بعد از شکستي که ‏در انتخابات رياست جمهوري سال 2005 چشيده بود، به عرصه سياست باز گردد...راي گيري براي انتخاب رئيس ‏روحاني مجلس خبرگان درزمان دشواري انجام شد که در ادامه منتهي به انتخابات مجلس شورا در ماه مارس سال آينده ‏مي شود. و اين درحالي است که تندروهاي نزديک به رئيس جمهور، محمود احمدي نژاد، با رقابت چهره هاي ‏عملگراتري که از متحدان رفسنجاني هستند، مواجه خواهند شد......اين انتخابات يک قدم ديگر براي بازگشت به عرصه ‏سياست است... ايل جورناله نيزنوشت: رئيس جمهور پبشين ايران، علي اکبر هاشمي رفسنجاني، بار ديگر به اين ‏توانايي دست يافت که برخي از جريان هاي تندوري درون حاکميت ايران را کنترل کند... نيويورك تايمزنيزدر تحليلي ‏بيان داشت که انتخاب آيت الله اكبر هاشمي رفسنجاني به رياست مجلس خبرگان رهبري نشانه نوعي اعتراض و ‏نارضايتي در ايران است... هاشمي رفسنجاني پس از شكست در انتخابات رياست جمهوري گذشته به حاشيه رانده شده ‏بود، اما نمايدگان مجلس خبرگان به نشانه نارضايتي فزاينده داخلي نسبت به سياست‌هاي تندروانه در ايران، "اكبر ‏هاشمي رفسنجاني" رييس جمهوري سابق ايران به عنوان رييس مجلس خبرگان رهبري انتخاب کردند.اما در اين ميان ‏واکنش رسانه ها وچهره هاي نزديک به دولت از همه جالب تر به نظر مي رسيد.برخي رسانه ها از جمله روزنامه ‏کيهان که به صور مختلف عدم رضايت خود را جهت تصدي کرسي رياست مجلس خبرگان توسط هاشمي عنوان کرده ‏بود پس از پيروزي هاشمي، آن را هم به نفع خود مصادره کرد وتاکيد کردند: در اين وجيزه، سخني با برخي از مدعيان ‏اصلاحات در ميان است و آن، اينكه برخوردهاي زشت، اهانت‌آميز و كينه‌توزانه شما عليه آقاي هاشمي رفسنجاني ‏به‌عنوان نمادي از وفاداري به انقلاب از خاطر مردم نرفته و نخواهد رفت. بنابراين تلاش شما براي انتساب ايشان به ‏جبهه اصلاحات! و گروه‌ها و احزاب نظير آن، آب در هاون كوبيدن است... در جريان انتخابات اخير نمايندگان مجلس ‏خبرگان، شما مدعيان اصلاحات حضور ايشان در صدر ليست انتخاب‌شدگان را به آراي خود نسبت داديد!... سوال اين ‏است كه اگر آرا شما مدعيان اصلاحات، آقاي هاشمي رفسنجاني را به نفر اول خبرگان انتخاب شده تهران تبديل كرده ‏بود، چرا هيچ يك از نامزدهاي خودتان راي نياوردند... (14 شهريور86) مدير مسول روزنامه كيهان هم در نخستين ‏موضع گيري پس از پيروزي هاشمي با اشاره به انتخاب هاشمي براي رياست مجلس خبرگان اعلام کرد. ياران انقلاب ‏هرگز اين استوانه انقلاب را تنها نمي گذارند(فارس-16 شهريور86) ‏

‏ اما صادقانه ترين ودر عين حال صريح ترين موضع حاميان دولت در برابر كاميابي هاشمي توسط همسر سخنگوي ‏دولت ابراز شد. وي درشامگاه روز پيروزي هاشمي در مطلبي که در سايت انصار نيوز منتشر شد تاکيد کرد. انتخاب ‏رئيس جديد مجلس خبرگان مسايل متعددي را در بر دارد :... وجود دهها‌ راي حضرت آيت الله جنتي نشان دهنده دو ‏گرايش فكري در مجلس خبرگان است كه جنبه فقهي 34راي بر 41 راي برجستگي فراوان دارد...تمهيدات و تحريكات ‏گسترده اصلاح طلبان به سركردگي حزب تغيير ايدئولوژي داده ي "كارگزاران ليبرال" وتلاش مستمر روزنامه هاي ‏اصلاح طلب به سركردگي روزنامه ي "جمهوري"، به 41 راي يا به عبارت دقيقتر و واقعي تر به7 راي ‏انجاميد....آراي رئيس جديد، بي سابقه ترين و شكننده ترين انتخاب رئيس مجلس خبرگان را در عمر اين مجلس عظيم ‏ثبت كرد....رياست مجلس خبرگان آنگاه كه در وجود شخصي همانند حضرت آيت الله مشكيني با"ويژگي هاي بالا و ‏والاي فقاهت وپارسايي" خلاصه شود قطعا عظمت وقداست كامل را پيدا خواهد نمود....حضرت آيت الله مشكيني فقيه ‏وارسته و زاهد و رئيس فقيد مجلس خبرگان رهبري، در تمام دوره ها، اتفاق آراء را كسب مي كردند. آراي ايشان شان ‏والاي آن فقيه مجاهد را براي كسب جايگاه رياست خبرگان ترسيم مي نمود...بنابراين اصلاح طلبان دين سوز نمي ‏توانند با ساختن "قداست" و "خط قرمز" ازرياست مجلس خبرگان يك جايگاه مصونيت ساز خلق كنند بايد خاطر نشان ‏كرد كه اين اراذل سياسي حضرت آيت الله مشكيني را در جايگاه رفيع علمي و ديني، بارها مورد اهانت و تعرض قرار ‏دادند. از اين روي هيچ كس نمي تواند و نبايد امروز با "چماق رياست" دايره ي نقد و انتقاد به حق را در عرصه ي ‏انديشه و عمل فردي و خانوادگي تنگ نموده و از اين جايگاه مصونيت غير قانوني بسازد... پيام 34 راي حضرت آيت ‏الله جنتي فقيه مجاهد آن است كه بسياري از فقهاي برجسته و پارسا در ميان اين طيف قرار دارند. از سوي ديگر ‏وجود افرادي چون "حسن روحاني" در بين 41 راي قابل تامل و تدبر است. اما اينكه جايگاه رياست خبرگان يك جايگاه ‏‏"فقهي پارسايانه" است يا خير، به مرور مشخص خواهد شد...‏

‎‎پايان شهراورد‎‎

داربي حساس جمهوري اسلامي در سال 86 با همه فراز وفرودهاي آن با پيروزي هاشمي وحاميان وي به پايان سيد. ‏در اينجا اين نکته را نبايد به فراموشي سپرد که يکي از عوامل ياري دهنده هاشمي در اين رقابت نفس گيرعدم حضور ‏برخي چهره هاي شاخص در انتخابات چهارمين دوره خبرگان رهبري بود. شايد بتوان اين گونه تحليل کرد که افرادي ‏چون آيت الله جوادي آملي وآيت الله ابراهيم اميني با توجه به وخامت حال مرحوم مشکيني واحتمال وفات ايشان با غيبت ‏هوشمندانه در انتخابات عملا راه حضور هاشمي بر مسند رياست مجلس را هموار کردند. همانگونه که به نظر مي ‏رسد ترغيب آيت الله مهدوي کني براي حضور در انتخابات مجلس خبرگان بر اساس سناريوي تازه اي طراحي شده ‏است.با اين حال فارغ از نتيجه اين شهراورد اين رقابت واجد نتيجه ميمون ديگري نيز بود وآن دميدن روح نشاط ‏وتازگي ناشي از حس رقابت ومبارزه در مجلس خبرگان بود که اگر نتيجه اين چالش تنها همين هم باشد. باز هم بايد آن ‏را داربي بزرگ سال 86 جمهوري اسلامي بناميم. ‏