کتاب روز♦ کتاب
نسرين تبريزي - شنبه 3 فروردین 1387 [2008.03.22]
يک سال ديگر با معرفي کتب و نشريات فارسي زبان گذشت. سالي که افت تيراژ کتاب ها و فشار مميزي در آن رشد چشمگيري يافت. هنرمندان و انديشه ورزان با محدوديت هاي تازه اي در زمينه چاپخش آثار خود روبرو شدند، اما کم نبودند کتاب هايي که در اين آشفته بازار با اقبال خواننده ايراني روبرو شدند. در آستانه آغاز فصلي تازه نگاهي به پر فروش ترين کتاب هاي سال گذشته انداخته ايم به اميد آن که بهار پيش رو، فصلي تازه در شکفتن و باليدن آثار مکتوب شود...
<strong>پرفروش ترين کتاب هاي سال</strong>
<strong>سرخي تو از من</strong>
نويسنده: سپيده شاملو
375 ص، تهران: نشرمركز، 1386، چاپ چهارم
كتاب «سرخي تو از من»، از معدود رمان هاي فارسي است كه به داستان زندگي چند شخصيت روان پريش و روان نجور مي پردازد. در واقع اگر چه پيش از اين نيز به ندرت شخصيت هايي از اين دست در آثار نويسندگان معاصر و به ويژه «صادق هدايت» ظاهر مي شوند، اما اين بار «سپيده شاملو» به صورتي پخته تر، نمايان تر و در قالب رمان به اين موضوع توجه مي كند. نويسنده در اين رمان با نگاهي فمينيستي و زنانه و از زاويه ديد راوي سوم شخص كه به ذهنيات و درونيات شخصيت هايش آگاه است، واگويه هاي ذهني سه زن روان پريش را با خوانندگانش در ميان مي گذارد. به اين ترتيب، رمان به داستان زندگي «نگار»، «ليلا» و «فرزانه» مي پردازد و در خلال ارتباط اين زنان با يكديگر و جامعه اطرافشان، داستان به پيش مي رود.«سرخي من از تو» كه در سال گذشته جايزه بخش رمان «روزي، روزگاري» را از آن خود كرد، به خاطر اقبال مخاطبان در بهار 1386 به چاپ چهارم رسيد.
<strong>ناصر و فردين: گفت و گوي رضا كيانيان با ناصر ملك مطيعي و محمد علي فردين</strong>
64 ص، تهران: نشر مشكي، 1386، چاپ دوم
اين كتاب گفت و گوي «رضا كيانيان» با دو بازيگر خوب و مردمي سينماي ايران در سال هاي گذشته، يعني «ناصر ملك مطيعي» و «محمد علي فردين» است. اين دو بازيگر كه در ميان مردم ايران شهرت و محبوبيت بزرگي داشته و دارند، در اين گفت و گو ها از زندگي خود، راه يابي به سينما و حوادث تلخ و شيرين دوران بازيگري خود سخن مي گويند. گفتني است كه مصاحبه با «فردين» هنگامي منتشر مي شود كه چند سالي است اين بازيگر به يادماندني سينماي ايران، روي در نقاب خاك كشيده است.
<strong>آقاجان شازده</strong>
نويسنده: شهلا سلطاني
264 ص، تهران: انتشارات فرزان روز، 1386، چاپ دوم
اين كتاب، نوعي خاطره گويي در قالب اتوبيوگرافي است. بازآفريني گذشته خانوادگي بدون پيش داوري، نمايش دقيق آداب و رسوم و باورها و اخلاقيات اشراف ايران، روايت دلنشين و تا حدي برخوردار از زيبايي شناسي ادبي، و گرايش هاي بازگشت به زادبوم از طرف زني فرهيخته و پرورش يافته در فرهنگ غرب، از ويژگي هاي كتاب «آقاجان شازده» است. نويسنده اين خاطرات كه از يك خانواده معروف و قديمي است، با پيگيري هاي پدربزرگش، «آقاجان شازده»، در نوجواني (دهه 50 ميلادي) به انگلستان و بعدها به سويس مي رود تا زير نظر نويسنده نامدار «سيد محمد علي جمالزاده» به «تحصيلات عاليه» بپردازد. و اما «آقاجان شازده» يا «معتمدالدوله»، پسر دردانه «ظل السلطان»، فرزند ارشد «ناصرالدين شاه» بود. «آقاجان شازده» به تحصيل فرزندان و نوه هاي خود توجه زيادي نشان مي داد و تا حد استبداد راي، آنها را به اجراي فرامين آموزشي خود وا مي داشت. نكته هاي طنزآميز و شوخ طبعي راوي كتاب، آن را خواندني كرده است. نقل خاطره كتك خوردن پدر نويسنده از دست زنان برهنه درون حمام و يا تغيير شكل پيشخدمت و راننده «آقاجان شازده» پس از مرگ، نمونه هايي از توانايي داستان پردازي نويسنده است.
<strong>كيميا خاتون، دختر رومي</strong>
نويسنده: موريل مائو فروي
ترجمه: مهران قاسمي
مقدمه: سعيده قدس، غلامرضا خاكي
320 ص، تهران: نشر ثالث، 1386، چاپ اول
اين كتاب، سرگذشت زندگي «كيميا خاتون»، دختر «مولانا جلال الدين بلخي»، شاعر و عارف بزرگ ايران است. «كيميا» كه پرورش يافته محيط و خانه «مولانا» است، در جواني و به خواسته «شمس تبريزي»، مرشد و معلم «مولانا» و به خواست پدر، همسر «شمس» مي شود. عليرغم جواني و اختلاف سن زياد با «شمس»، او به اين پير آگاه دل مي سپارد و بانوي خانه «شمس» مي گردد. افسوس كه «شمس» دير نمي پايد... نويسنده اين كتاب، با تفحص در متون و مدارك تاريخي، داستان شگفت آور زندگي «كيميا خاتون» را از كودكي به تصوير كشيده است.
<strong>زناني كه با گرگ ها مي دوند</strong>
نويسنده: كلاريسا پينكولا استس
مترجم: سيمين موحد
649 ص، تهران: انتشارات پيكان، 1386، چاپ دوم
در درون هر زني، نيروي قدرتمندي زندگي مي كند؛ سرشار از بصيرت، شور، خلاقيت و دانش بي زمان. او همان «زن وحشي» است كه طبيعت غريزي زنان را نمايندگي مي كند. اما اين موجود در حال انقراض است. دكتر كلاريسا پينكولا استس، در كتاب «زناني كه با گرگ ها مي دوند»، با استفاده از گنجينه غني داستان هاي اساطيري، كهن الگوها، افسانه هاي پريان و قصه هاي ملل، راه اتصال مجدد به اين نيروي قدرتمند و سالم طبيعت غريزي زنان را نشان مي دهد. دكتر استس در اين كتاب، براي توصيف روح و روان زنان، ادبيات جديدي خلق كرده است.
<strong>تيمسار شاهنشاهي در خدمت كا. گ. ب</strong>
نويسنده: خسرو معتضد
872 ص، جلد تهران: نشر البرز، 1386، چاپ اول
سرلشكر «احمد مقربي»، از اميران برجسته ارتش شاهنشاهي بود كه از سال هاي دهه بيست تا سال 1356 خورشيدي، به جاسوسي براي «كا. گ. ب» در ايران پرداخت و اطلاعات محرمانه و طبقه بندي شده مهمي را در اختيار روس ها گذاشت. او سرانجام در پاييز 1356 به جرم جاسوسي دستگير و تيرباران شد. كتاب حاضر، شرح زندگي و فعاليت هاي چند جانبه اين افسر ارتش شاهنشاهي است.
<strong>قلندريه در تاريخ (دگرديسي هاي يك ايدئولوژي)</strong>
نويسنده: محمد رضا شفيعي كدكني
656 ص، تهران: انتشارات سخن، 1386، چاپ اول
جنبش «قلندريه»، چنان كه در اين كتاب خواهيم ديد، يك جنبش چند ساحتي است. با يك نگاه منشوري مي توان در آن رنگ هاي بيشماري ديد: از مزدك گرايي و آيين هاي ايراني كهن گرفته تا راه و رسم جوانمردي و عياري و فتوت، تا عناصري از آيين خرم دينان تا انديشه هايي از گنوستيسيسم و عرفان اسلامي در صورت مكتب ملامتيان نيشابور تا گرايش هاي قرمطيانه و شيعي و حروفي و اهل حق.«قلندريه» از يك سو با ثروت هاي بزرگ و تعدد زوجات و نظام برده داري و قتل نفس و تباه كردن طبيعت مخالف بودند و از سويي ديگر، و در دوراني ديگر، جز به دريوزه و گدايي، به كار نمي پرداختند. ما نمي دانيم كه مفهوم «قلندر» و «قلندري» در تاريخ چند هزار مصداق داشته و هر كدام از اين مصاديق در درونشان چه مي گذشته و در پهنه بيكران جغرافياي ايران بزرگ، و از قرن هفتم به بعد در جهان اسلام، اينان به چه آرماني دعوت مي كرده اند. ما تنها از سخناني كه دشمنان ايشان درباره ايشان گفته اند آگاهي داريم كه مجموعه اي از دشنام ها و تهمت ها است: خرمي گري، مزدكي گري، الحاد، كفر، زندقه و... بي گمان در بعضي از ادوار تاريخي، اينان مردمي در يوزه گر و بي آبرو و منكر تمام ارزش هاي اخلاقي بوده اند و در ادواري، صاحبان اصول و قواعدي در انديشه و نگاه به هستي. مرز ميان اين دو عالم را چگونه بايد ترسيم كرد؟ اسناد موجود براي اين چنين پژوهشي بسندگي ندارد. با اينهمه كتاب «قلندريه در تاريخ» حركتي است براي جستجو در اين راه دراز آهنگ.
<strong>عشق در زمان وبا</strong>
نويسنده: گابريل گارسيا ماركز
مترجم: بهمن فرزانه
542 ص، تهران: انتشارات ققنوس، 1385، چاپ دوم
اين كتاب، يكي از درخشان ترين آثار «گابريل گارسيا ماركز» است؛ رماني جذاب و تامل برانگيز كه با ترجمه زيبا و روان «بهمن فرزانه»، راز جاودانگي آثار نويسنده را بار ديگر هويدا مي كند.
<strong>هستي و زمان</strong>
نويسنده: مارتين هايدگر
ترجمه: سياوش جمادي
942 ص، تهران: انتشارات ققنوس، 1386، چاپ اول
گفته اند كه «هستي و زمان»، مهم ترين شاهكار فلسفي قرن بيستم است. آن را به بمبي در عالم فلسفه مانند كرده اند. گفته اند كه حتي منتقدانش از تاثيرش در امان نمانده اند. گفته اند كه اين كتاب استوارترين ستون هاي سنت متافيزيك غرب را به لرزه در آورده است... مرجع اصلي ترجمه حاضر از اين اثر دوران ساز فلسفي، چاپ هجدهم متن آلماني «هستي و زمان» است كه در سال 2001 ميلادي به وسيله انتشارات Max Niemeyer در شهر توبينگن آلمان منتشر شده است. چه در پانوشت ها و چه در واژه نامه، در برابر اصل آلماني واژه ها، معادل انگليسي آن ها نيز آمده است. ترجمه«هستي و زمان» از متن آلماني، با دو ترجمه انگليسي آن مقابله شده است: يكي ترجمه مشترك «جان مك كواري» و «ادوارد رابينسون» و ديگري ترجمه «جون استمبو». اين دو ترجمه هر دو بر اساس چاپ هفتم «هستي و زمان» انجام گرفته اند.
<strong>تاملي درباره ايران، جلد دوم: نظريه حكومت قانون در ايران</strong>
نويسنده: سيد جواد طباطبايي
729 ص، تبريز: انتشارات ستوده، 1386، چاپ اول
اين كتاب، بخش دوم از جلد دوم مجموعه «تاملي درباره ايران» است كه بخش نخست آن پيش تر با عنوان فرعي «مكتب تبريز و مباني تجدد خواهي» منتشر شده بود. در اين بخش نيز، نويسنده توجه ويژه اي به آشكار شدن نشانه هاي بحران در نظام خودكامه، تكوين نطفه آگاهي ملي و تاريخ پديدار شدن مفاهيم نوآيين و تحول آن ها كرده و كوشيده است اين وجه مهم از تاريخ معاصر ايران را كه با اصلاحات «عباس ميرزا» در دارالسلطنه تبريز آغاز شده بود دنبال كند. كتاب شامل نه فصل با اين عناوين است:1- بحران خودكامگي و بسط آگاهي نوآيين، 2- بحران آگاهي و پديدار شدن مفاهيم نوآيين، 3- نظريه اصلاح ديني، 4- نخستين رساله در اصلاح نظام حقوقي، 5- ديدگاه هاي نو در انديشه سياسي، 6- ديدگاه هاي نو در انديشه اقتصادي، 7- نظريه مشروعه خواهي اهل ديانت، 8- نظريه مشروطه خواهي اهل ديانت، 9- ميرزاي نائيني و نظريه مشروطيت ايران.
<strong>آراء و عقايد سيد احمد فرديد (مفردات فرديدي)</strong>
نويسنده: سيد موسي ديباج
460ص، تهران: نشر علم، 1386، چاپ اول
در اين كتاب، مجموعه اي از انديشه ها و عقايد «سيد احمد فرديد»، به وسيله يكي از شاگردان قديمي او كه اكنون استاد فلسفه در دانشگاه تهران است، گردآوري و تدوين شده. «فرديد» اگر چه از تاثيرگذارترين و بحث انگيزترين متفكران ايران معاصر بود و شخصيت هاي بسياري را در دوره هاي گوناگون تحت تاثير انديشه هاي خود قرار داد، اما كتاب و نوشته اي در باب عقايدش، از خود به جاي نگذاشت؛ تا آنجا كه منتقدينش او را «فيلسوف شفاهي» خواندند. درباره كتاب «آراء و عقايد سيد احمد فرديد» و انگيزه نگارش آن، نويسنده در مقدمه اين اثر، اشارتي دارد كه خواندني است:[در جواني توفيق مرا يار بود تا به مدت ده سال پيوسته در محضر سخن ايشان (فرديد) باشم و از ايشان بسيار فرآموزم. اين نوشته كه عصير مايه سخنان اوست حاصل مصاحبت ها و مراودات و محاضرات آن زمان است… اين سخنان از زبان او به نحو ارتجالي بيان شده است و پراكندگي در اظهارات وي كم نيست، بي نظم و نسق و بي هيچ هماهنگي پيشيني بيان شده است و من سعي در پاسخ خواسته دانشوران و دوستان بر آن نموده ام تا اين گفتارهاي پراكنده را در ضمن مقولات مجامعي فراهم آورم…]
<strong>و ديگران</strong>
نويسنده: محبوبه ميرقديري
216 ص، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، 1386، چاپ چهارم
اين رمان زيبا و خواندني، برنده جايزه «مهرگان ادب»، به عنوان رمان برگزيده سال 1385 است. راوي آن زني است كه براي انجام عمل جراحي زنانه در بيمارستاني بستري است. او سال ها پيش، مخفيانه با مردي متاهل دوستي و رابطه مي گيرد؛ مردي كه اكنون سال ها از مرگش مي گذرد. راوي به طور اتفاقي، «زينت»، همسر مرد محبوب در گذشته اش را در بيمارستان مي بيند و با پرس و جو از پرستاران و خدمه بيمارستان در مي يابد كه «بهار»، دختر «زينت»، آبستن است. ديدن «بهار» و «زينت» كه راوي را نمي شناسند، براي زن، يادآور «آن مرد» و شيريني ها و بيشتر تلخي هاي گذشته است. سرتاسر رمان به صورت تك گويي دروني روايت مي شود؛ تك گويي كه از لحاظ بازده زماني، يك روز پيش و چند روز پس از عمل جراحي راوي را در بر مي گيرد. زن در درون خود، گاه «آن مرد» و گاه «ريحانه» دوست دوران كودكي اش و بيش از همه «زينت» را مخاطب قرار مي دهد و از اين طريق، روابط پنهاني خود با شوهر «زينت»، شادي هاي زودگذر، دلهره هاي طولاني، حسادت ها، عقده ها و گاه خاطرات دوران كودكي اش را باز مي گويد.
