‏‏بعد از وقايع سال 1357 در ايران فرار، پناهندگي و مهاجرت گريبان بسياري از ايراني ها را گرفت. بسياري از هراس ‏جان جلاي وطن کردند و بسياري براي رهايي از خلايي که با تغييرات سياسي/مذهبي به وجود آمده بود. اکثريت دسته ‏دوم را هنرمندان و به خصوص اهالي موسيقي تشکيل مي دادند. نام هاي شناخته شده زيادي را از دست داديم و نام هاي ‏تازه اي نيز در ميان نسل دوم و سوم مهاجران متولد شدند. اکنون در آستانه آغاز سي امين سال تبعيد و مهاجرت نگاهي ‏انداخته ايم به پرونده مهاجرت اهالي موسيقي....‏

‏

موزيسين‌هاي ايراني که در خارج مشهور شدند‏
‎‎نُت هاي آن طرف رود‏‎‎

اين مطلب قرار است درباره آن موزيسين‌هاي ايراني باشد که در دنياي موسيقي شناخته شده‌اند. بديهي است خيلي از اين ‏هنرمندان را ما و خيلي‌هاي ديگر به درستي نمي‌شناسيم و يا حتي نام آن ها را هم نشنيده‌ايم. شايد اين گزارش مقدمه‌اي ‏شود براي شناسايي بيشتر اين افراد و تهيه ليست کامل تري از موزيسين‌هاي موفق ايراني در دنيا.‏

‎‎اعظم علي‎‎

‏"اعظم علي" خواننده و آهنگساز جوان، در ايران متولد شد و از 4 سالگي به هندوستان مهاجرت کرد. زندگي 11 ساله ‏در هند، بر افکار و موسيقي او تاثير زيادي گذاشته است. اعظم علي از 16 سالگي به آمريکا رفت و در اين مدت به ‏زبان هاي فارسي، هندي و انگليسي خوانده است.‏

اعظم علي با عضويت در گروه هايي چون ‏Vas، نياز و... به اجراي موسيقي ‏New Age‏ مي‌پرداخت و هم اکنون پس ‏از ازدواج با "رامين ترکيان" (آهنگساز و سرپرست گروه ‏Axiom of Choice‏) جانشين "مامک خادم" در اين گروه ‏شده است.‏

نام اعظم علي با خواندن در فيلم "300" بيش از پيش بر سر زبان ها افتاد و همين مساله خشم و اعتراض ايرانيان ‏سراسر جهان را به همراه داشت. اما او در پاسخ به اين اعتراضات گفت که از ماجراي فيلم خبر نداشته و صحنه‌هاي ‏ابتدايي فيلم که به او نشان داده‌اند توهين‌آميز نبوده و به نظرش مسخره مي‌رسيده است! او ضمن عذر‌خواهي از کليه ‏ايرانيان گفت: "براي معرفي فرهنگ مان به ديگران، بايد کارهاي عميق تري انجام بدهيم."‏

‎‎شهداد روحاني‎‎

‏"شهداد (يا آنطور که بعد از انقلاب مي گويند: شهرداد) روحاني" يک رهبر ارکستر ايراني است که عليرغم داشتن ‏نسبت نزديک با "انوشيروان روحاني"، تا پيش از همکاري‌اش با "ياني" (آهنگساز يوناني) در ايران آنقدرها شناخته ‏شده نبود؛ اما بعد از رهبري ارکستر ياني و نواختن ويولني جنجال برانگيز در پايان برنامه "آکروپليس" يونان بود که ‏در ايران بسيار مشهور شد.‏

او هر ساله به ايران مي آيد و برنامه اي را با ارکستر سمفونيک تهران اجرا مي کند. در نظرسنجي اينترنتي هم که سال ‏گذشته براي انتخاب پرطرفدارترين موسيقيدانان در ايران انجام شد، شهداد روحاني در رده پنجم بعد از مجيد انتظامي، ‏ناصر چشم آذر، انوشيروان روحاني و کارن همايونفر قرار گرفت.‏

روحاني ساکن آمريکاست و تاکنون فعاليت هاي زياد و البته پرافتخاري را در زمينه موسيقي انجام داده است که از جمله ‏آن ها مي توان به ساخت موسيقي بازي هاي آسيايي قطر اشاره کرد. او به تازگي رهبري ارکستر سمفونيک لندن را به ‏عهده گرفت تا آلبوم "نهان مکن" عليرضا عصار را در سبک پاپ- کلاسيک منتشر کند.‏

‎‎سامي يوسف‎‎

سال هاي سال بود که کسي نامي از خواننده مسلماني به جز "يوسف اسلام" يا همان "کت استيونس" سابق نمي‌برد. تا ‏اينکه بعد از سال ها نام خواننده ديگري که او نيز به زبان انگليسي و عربي به مضامين اسلامي توجه مي‌کرد، سر زبان ‏ها افتاد و اتفاقاً در نامش "يوسف" هم داشت! در ابتداي امر که سامي يوسف به ايراني ها معرفي شد، کسي نمي دانست ‏که ممکن است اين خواننده جوان - که تلويزيون هم کليپ هايش را نشان مي دهد- ايراني باشد، اما با انتشار بيوگرافي او ‏اين مساله عنوان شد.‏

دايره المعارف جهاني "ويکيپديا" در مورد او مي نويسد: "عده‌اي موفقيت سامي يوسف را در قبال چهره او و کليپ‌هايي ‏که از آهنگ‌هايش ساخته مي‌شود، مي‌دانند. اما بي شک مضامين اجتماعي، آرمان‌گرايانه و اعتراضي ترانه‌ها و ‏آهنگ‌هايش هم در اين موفقيت، به خصوص در موسيقي جهان اسلام، بي تاثير نيست."‏

‎‎اردشير فرح‎‎

‏"اردشير فرح" چهل سال است که دور از ايران به سر مي‌برد و در حال حاضر تبديل به يکي از نام هاي مشهور ‏موسيقي جوانان آمريکائي شده، اما در آثارش نشانه هايي از ايراني بودن او هست. اردشير نواختن گيتار را از 12 ‏سالگي در ايران شروع کرد. ابتدا در زمينه موسيقي راک کار مي کرد، بعد براي آشنايي بيشتر با موسيقي راک به ‏مرکز اين سبک يعني انگلستان، سرزمين بيتل ها رفت. چون تمام خانواده اش در رشته راه و ساختمان تحصيل کرده ‏بودند، او هم در آنجا به تحصيل در اين رشته پرداخت و در همان حين با گروه هاي راک انگليسي هم کار مي کرد. بعد ‏از 5 سال به آمريکا رفت، ابتدا در بوستون و سپس در کاليفرنيا ساکن شد تا اينکه دانشگاه تمام و دوران زندگي حرفه اي ‏فرح در زمينه موسيقي آغاز شد.‏

همراه با (‏Jorg Strunz‏ اهل کاستاريکا) گروه ‏Strunz & Farah‏ را تشکيل دادند که برگرفته از نام خانوادگي اين دو ‏موزيسين بود. حاصل کار اين گروه تاکنون انتشار 14 آلبوم و اجراي حدود 700 کنسرت در تمام آمريکا و اجراي ‏برنامه هاي متعدد با نوازندگان معروف دنيا در سبک هاي مختلف جاز، راک و پاپ است. 25 سال از تشکيل اين گروه ‏‏- که تعدادشان از 5 تا 8 نفر متغير است- مي گذرد و برنامه هاي آن ها همراه با خواننده هاي بزرگ آمريکا، براي همه ‏علاقمندان موسيقي آشناست.‏

اما نقطه اوج اين گروه در سال 1991 بود که به خاطر ‏CD‏ پنجم شان بهترين گروه سال آمريکا شناخته شدند و آلبوم ‏شان نيز حدود 14 هفته در صدر جدول فروش آمريکا بود و حدود 47 هفته در رده هاي دوم و سوم.‏

علاوه بر اين، آلبوم بعدي آن ها در سال 1993 به نام ‏American‏ نامزد دريافت جايزه گرمي شد. به هر حال اردشير ‏فرح همراه با همکار کاستاريکايي خودش در حال ضبط پانزدهمين آلبوم شان است. آلبوم هايي که به سختي در ايران ‏يافت مي شوند. خودش در مورد اين مساله مي گويد: "متاسفانه ما در ايران کسي را نمي‌شناسيم که بخواهد کارهاي ما را ‏پخش کند. در ضمن رابطه تجاري آمريکا هم با ايران زياد قوي نيست."‏

‎‎آرميک‎‎

‏"آرميک" يکي از آن گيتاريست هايي است که در ايران خودش و کارهايش شناخته شده اند. او علاوه بر نواختن گيتار، ‏در زمينه آهنگسازي هم با بسياري از خوانندگان پاپ ايراني فعاليت هايي انجام داده که ساخت اين قطعات به شهرت او ‏افزوده است.‏

آرميک سال هاست که در لس آنجلس زندگي مي کند و يکي از پرفروش‌ترين نوازندگان گيتار در بازار موسيقي آمريکا ‏محسوب مي‌شود. آرميک در تبريز در يک خانواده ارمني متولد شد. موسيقي در خانواده او ارثي بود، به طوري که پدر ‏و مادرش پيانو را به خوبي مي نواختند. بنابراين هميشه نواي جادويي آثار کلاسيک و گيتار آهنگسازان اسپانيايي او را ‏جادو مي کرد. او از ابتدا خود را شيفته موسيقي فلامنکو مي ديد! هنوز به هفت سالگي نرسيده بود که دائم درخواست ‏شنيدن آثار موسيقي فلامنکو را از والدينش مي کرد تا بالاخره در سن هفت سالگي ساعت زيبايي را که در تولد هفتمين ‏سال زندگي به او هديه داده بودند، با يک گيتار تعويض کرد و اين شروع کار نوازندگيش بود.‏

آرميک در کودکي با خانواده‌اش به تهران آمد و در محله دروازه ‌دولت و سپس خيابان گرگان (نامجوي فعلي) ساکن شد. ‏مادرش سرپرستار بيمارستان پارس بود. پدرش را در سه ماهگي در حادثه تصادف رانندگي از دست داد. بعدها برادر ‏او هم در حادثه رانندگي ديگري درگذشت. آرميک نواختن گيتار را از شش سالگي و نزد استاد بزرگ گيتار آن زمان ‏ايران "مجتبي ثابتي مقدم" آغاز کرد. در نوجواني به باشگاه‌هاي شبانه مي‌رفت و گيتار مي‌نواخت. در دهه پنجاه، ‏آرميک نواختن در ترانه‌هاي پاپ ايراني را آغاز کرد و با مشهورترين خوانندگان ايراني همکاري داشته است.‏

‏
‏

‎‎لي لي افشار‏‎‎

با توجه به کنسرت هاي کوچک و بزرگي که "لي لي افشار" در طول چند سال اخير در تهران و برخي شهرستان هاي ‏ايران برگزار کرده، کمتر علاقمند موسيقي است که او را نشناسد. او تازگي‌ها بيشتر از قبل به ايران سفر مي‌کند و هر ‏از گاهي ميهمان فرهنگسراي نياوران يا تالار وحدت مي شود و صداي گيتارش را به گوش طرفداران ايراني‌‌اش مي ‏رساند.‏

لي لي افشار متولد سال ۱۳۳۸ در تهران، از 9 سالگي فراگيري گيتار را نزد "داريوش افراسيابي" آغاز کرد. افشار با ‏درجه هاي ليسانس و فوق ليسانس در رشته نوازندگي گيتار از کنسرواتوار بوستون و کنسرواتوار موسيقي نيوانگلند، ‏فارغ التحصيل شد و نخستين زني در جهان است که موفق به اخذ درجه پرفسورا در نوازندگي گيتار شده. ليلي افشار ‏يکي از ۱۲ گيتارنواز بين المللي بود که براي نواختن در حضور "مائسترو آندرس سگوويا" در کلاس‌هاي پيشرفته او ‏در دانشگاه کاليفرنياي جنوبي انتخاب شدند. آن موقع بود که سگوويا پيش‌بيني کرد که او در آينده گيتاريست بزرگي ‏خواهد شد. علاقه او به موسيقي معاصر موجب شد که از نخستين اجرا کنندگان آثار مدرن "رضا والي" در کنسرت هاي ‏دور دنيايش باشد.‏

واشينگتن پست لي لي افشار را "قابل اعتنا" و "درخشان" توصيف کرده و او به عنوان بهترين گيتار کلاسيک نواز زن ‏برنده جايزه "ارويل اچ.گيبسن" شده است.‏

افشار در حال حاضر رئيس برنامه گيتار دانشگاه ممفيس بوده و تاکنون به دريافت چندين جايزه معتبر موسيقي درجهان ‏نائل آمده و آلبوم هاي متعددي منتشر کرده است.‏

‎‎عزيز ناصري‎‎

‏"عزيز ناصري" گيتاريستي است ايراني الاصل و عضو گروه موفق "هاگارد". او علاوه بر اينکه نوازندگي و ‏آهنگسازي گروه را انجام مي‌دهد، خواندن قطعات را هم بر عهده دارد. اعضاي اين گروه آلماني، ناصري را مغز متفکر ‏هاگارد مي دانند. اين گروه در ابتدا فعاليتش را با 16 نفر شروع کرد و حالا با 12 نفر ادامه مي دهد. سبک گروه هاگارد ‏متال سمفونيک است. اما سبک هايي چون نئو متال و دث متال را هم تجربه کرده است.‏

تا به حال سه آلبوم موفق از گروه هاگارد منتشر شده که آلبوم سوم به زندگي "گاليله" اختصاص داشت. آلبوم چهارم ‏هاگارد نيز به نام ‏Tales Of Ithiria‏ در راه است که موضوع آن از يک داستان تخيلي گرفته شده.‏

‎‎ديپ ديش‎‎

گروه "ديپ ديش" با حضور دو جوان ايراني به نام هاي "علي شيرازي نيا" و "شهرام طيبي"، نام آشنايي بين جوانان ‏ايراني است. هر دو اين دي جي ها ساکن واشنگتن آمريکا هستند.‏

آن ها از سال 1992 با استفاده از آهنگ هاي خوانندگان معروفي همچون مدونا، شر و دايدو، بيشتر روي ريتم هاي ‏رقص قطعاتي را اقتباس و اجرا مي‌کنند. ديپ ديش به تازگي قطعه‌اي را هم به افتخار "انوشه انصاري" اولين توريست ‏فضايي ايراني ساخته، که بسيار مورد توجه قرار گرفت.‏

بزرگ ترين موفقيت ديپ ديش کسب جايزه گرمي براي ريميکس آهنگ "‏Thank You‏" دايدو است.‏

‎‎دي جي علي گيتور‎‎

‏"علي مواساط" در دهم مارس 1975 در "گوهردشت" کرج متولد شد. در 13 سالگي به دانمارک مهاجرت کرد و در ‏آنجا پيگير کار موسيقي شد و توانست در اين رشته به کسب درجه دکترا نائل شود. پس از فارغ‌التحصيلي از کالج، از ‏طريق يکي- دو دستگاه ميکسي که داشت زندگي خود را مي‌گذراند. اما از درامدش راضي نبود. تا اينکه از سوي يکي ‏از دوستانش به کلوپي در کپنهاگ معرفي شد تا بتواند درامد بيشتري کسب کند. همين ماجرا سرآغاز علاقه بيشتر او به ‏سبک هاي هاوس و... شد. علي گيتور پارسال به عنوان بهترين آهنگساز دانمارک و بهترين دي جي اروپا انتخاب شد. ‏او شهرت خود را مديون هيت ‏Whistle‏ است که آخرين بار آن را در انگلستان به همراه خوانندگاني چون پينک، بريتني ‏اسپيرز، انريکه و... اجرا کرد. اين پرو‍‍ژه تا کنون بيش از 6 ميليون نسخه در سراسر جهان فروش داشته است.‏

‎‎سرژ تنکيان‎‎

خواننده گروه مطرح "‏System Of A Down‏"، "سرژ تنکيان" يک ارمني است که سال هاست در لس آنجلس زندگي ‏مي کند و همواره شايعه ايراني بودن او و گروهش شنيده شده. برخي حتي پا را فراتر از اين گذاشته و مي‌گويند او تا ‏همين چند سال قبل در خيابان "جلفا" زندگي مي‌کرده است.‏

‎‎بهرام تاج آبادي‎‎

‏"بهرام تاج آبادي" متولد 1355 در تهران است. او سال هاست که در زمينه موسيقي فعاليت مي کند و اين روزها فعاليت ‏خود را صرف اپرا کرده و در اين زمينه هم يکي از موفق ترين خواننده هاي ايراني اپرا بوده است؛ تا آنجا که با ‏درگذشت پاواروتي، مسئولين موسيقي کشور ايتاليا از تاج آبادي خواستند تا در بزرگداشت او در ماه نوامبر در شهر ‏فلورانس قطعاتي از اپراي "دون کارلو" وردي را بخواند.‏

تاج آبادي سال هاست که در کشور فرانسه زندگي مي کند و پيش از سفرش به اين کشور، در گروه «سوسن اصلاني» ‏آواز مي خواند. او در زمينه اپرا جوايز بسيار زيادي را کسب کرده و دائماً در حال کنسرت دادن است.‏

‎‎سارا دانشپور‎‎

‏"سارا دانشپور" نوازنده پيانو است. او همان دختري ست که به تازگي دانشگاه برکلي به او دکتراي افتخاري موسيقي ‏هديه کرده. سارا 18 سالش تمام نشده و چند سال پيش "لوريس چکناواريان" براي اولين بار او را به موسيقي ايران ‏معرفي کرد؛ براي او مراسمي را در سال 82 در تالار وحدت ترتيب داد که در آن "حسين عليزاده"، "کيهان کلهر" و ‏‏"شهرام ناظري" نيز حضور داشتند و در آن مراسم سارا قطعاتي از موسيقي کلاسيک را به خوبي اجرا کرد.‏

او که سال هاست در آمريکا زندگي مي کند، بسياري از جوايز مهم نوازندگي پيانو را در دنيا از آن خود کرده است.‏