Rooz

كدام راه، كدام چاره

عيسي سحرخيز Aftab_iran@yahoo.com - دوشنبه 27 اسفند 1386 [2008.03.17]

saharkhiz.jpg

در خبرها آمده بود كه "در پي تعلل وزارت کشور در اعلام نتايج شمارش آرا در تهران و شايعه دخل و ‏تصرف در انتخابات به نفع يک جريان سياسي خاص نامزدهاي ائتلاف اصلاح طلبان در تهران شنبه شب با ‏حضور در ستاد انتخابات کشور خواهان اطلاع از نتايج واقعي شمارش آرا شدند". فشاري كه به انتشار ‏ديرهنگام، اما مهندسي شده نتايج انتخابات حوزه تهران، ري، اسلامشهر و شميرانات انجاميد.‏

‏ اين اقدام اعتراض آميز پس از آن صورت گرفت كه خبرها و گزارش هاي متعدد حاكي از بود كه "ميزان ‏آرا"ي نامزدهاي انتخاباتي تهران و "رديف برندگان" آن دستخوش تغيير و تحول شده است و با برآوردها و ‏ارزيابي هاي روزنامه نگاران، ناظران مستقل و حزبي در خصوص ميزان استقبال مردم از نامزدهاي اصلاح ‏طلب، و حتي آمار و ارقام رسمي اوليه تفاوت اساسي دارد.‏

اين شايعات در سطح جامعه در شرايطي پخش مي شد و به نگراني مردم، به ويژه نامزدهاي تهران دامن مي ‏زد كه مسئولان ستادهاي انتخاباتي اصلاح طلبان، نگاه خوش بينانه تري در مورد نامزدهاي پيروز پايتخت ‏داشتند. ‏

حسين مرعشي رئيس ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان تهران بزرگ بعدازظهر روز شنبه خبر داد : "طبق گزارشاتي ‏كه تا اين لحظه به ما رسيده است 17 نفر از كانديداهاي اصلاح‌طلب از رقيب پيشي گرفته و شانس پيروزي ‏در انتخابات را دارند". اين خبر، در پي گزارش هاي اوليه مبتني بر ورود 20 تن از نامزدهاي تهران به ‏مجلس در دور اول انتخابات و تعلق نيمي از صندلي ها به نامزدهاي ائتلاف اصلاح طلبان انتشار يافت كه ‏خبرگزاري فارس براي خنثي كردن آن به خبرسازي و جعل آمار دست زد تا زمينه ساز گسترش "مهندسي ‏انتخابات" به مرحله ي شمارش و اعلام نتايج نيز باشد.‏

حضور نسبتا مناسب حاميان جريان هاي اصلاح طلبان، عمدتا در حوزه هاي غرب، شمال غرب و شمال ‏تهران، و حتي مناطقي چون اسلام شهر و نازي آباد و در مقابل، خالي بودن نسبي حوزه هاي سنتي محافظه ‏كاران به گونه اي بود كه از جمعه شب اين خبر در محافل سياسي پيچيد كه حادثه اي در حال روي دادن است. ‏تحولي كه ظاهرا مسئولان برگزاري انتخابات را بر آن داشت كه چاره اي بينديشند و از همان ابتدا تكليف خود ‏را با ناظران ستاد "ائتلاف اصلاح طلبان" و احزاب "اعتماد ملي" و "اعتدال و توسعه" روشن كنند. اين ‏راهكار و چاره انديشي چيزي نبود جز اخراج ناظران احزاب و گروه هاي سياسي و روزنامه نگاران مستقل و ‏غيرحكومتي از حوزه هاي راي گيري و محل شمارش آرا. اقدامي كه با اعتراض سريع اصلاح طلبان مواجه ‏شد، اما در عمل حاصلي در بر نداشت و مسير طراحي شده را برنگرداند.‏

رسول منتجب نيا شب انتخابات در گفت و گو با سايت خبري "روزنا" با انتقاد از عملكرد وزارت كشور و ‏هيأت نظارت شوراي نگهبان در شعب اخذ رأي تهران، جزئيات اين رويداد و واكنش ها نسبت به آن را چنين ‏برشمرد: " ساعات پاياني اخذ رأي بسياري از ناظران حزب اعتماد ملي را از شعب اخذ رأي بيرون كرده و ‏به برخي ديگر گفته اند مي‌‌توانيد در حوزه بمانيد اما نبايد نزديك محل شمارش آرا شده و از ميزان اراء نبايد ‏مطلع شويد".‏

قائم مقام دبيركل حزب اعتماد ملي با انتقاد از سنت شكني وزير كشور در شمارش آراي تهران تصريح كرد: ‏‏"جاي تعجب است بر خلاف رويه 30 ساله پس از انقلاب، وزارت كشور از اعلام نتايج شمارش آراي تهران ‏به صورت تدريجي خودداري مي‌كند و وزير كشور اعلام مي‌كند كه نتايج يكباره به اطلاع مردم مي‌رسد".‏

اين در شرايطي بود كه فرداي روز انتخابات سايت خبري ستاد اصلاح طلبان، بهارستان هشتم، جزئيات ‏بيشتري از چگونگي "مهندسي انتخابات و قرار دادن نام برخي افراد به جاي نامزدهاي ائتلاف اصلاح‌طلبان" ‏بر اساس اطلاعات و شايعات موجود فاش ساخت. اقدامي كه بيانگر "نگراني‌هاي جدي" در ميان محافل ‏اصلاح‌طلب بود. بر مبناي اين شايعات، وزارت كشور با توجه به شمارش رايانه‌اي آرا تا صبح شنبه از نتايج ‏كلي انتخابات تهران برآورد روشني در دست داشته، اما مانع اطلاع‌رساني لازم از جانب ستاد انتخابات شده و ‏تنها زمينه را براي دسترسي افراد خاص و انگشت‌شمار در ستاد انتخابات به اين اطلاعات فراهم آورده و مانع ‏انتشار نتايج شمارش آرا شده است. شايعاتي از اين دست كه " برخي‌ها در تداركند تا برخي نامزدها از ‏فهرست‌هاي ديگر را جايگزين نامزدهاي ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان نمايند" نيز بر ميزان "دغدغه ها" و ‏‏"نگراني ها" افزود. ‏

حادثه اي كه گويا در عمل اتفاق افتاد و كليه نامزدهاي اصلاح طلب را به رتبه اي زير 30 تنزل داد و موجب ‏ورود 14 نامزد اقتدارگرا گرديد، تا تكليف 16 كرسي تهران، از جمله وضعيت14 نامزد اصلاح طلب در ‏دور دوم روشن شود.‏

تا اينجاي بحث شايد وقوع چنين رويدادي امري عادي و قابل پيش بيني تلقي شود، اما وقتي پاي طرح ‏راهكارهاي مناسب براي مقابله با چنين "مهندسي انتخاباتي" به ميان آمد و مي آيد، جاي اما و اگر خواهد بود. ‏به ويژه، وقتي كه عده اي از چهره هاي اصلاح طلب نه تنها با چنين مواردي همراهي و هم رائي نشان ندادند، ‏بلكه به سمت استفاده از گزينه ي "لعن و نفرين" هم رفتند. آنان با توجه به شرايط پيش آمده و ناديده گرفته ‏شدن تجربه گذشته ي انتخابات ايران و راهكارهاي امتحان شده ي ديگر كشورها در نحوه ي برخورد با چنين ‏مسائلي، با اين سوال اساسي مواجهند كه "سادگي تا چه حد؟"، "انفعال تا كي؟".‏

اگر به مردم عادي مراجعه شود و ضرب المثل هايي كه در ميان آنان دهان به دهان مي گردد، تا گفته شود ‏ماجرا چيست؟ به خنده و طعنه خواهند پرسيد كه " آدم عاقل چند بار از يك سوراخ گزيده مي شود؟"، يا "مار ‏گزيده از ريسمان سياه سفيد مي ترسد، شما چرا نترسيديد؟". اگر اندك اعتمادي هم در ميان باشد، سرشان را ‏كنار گوش انسان مي آورند و مي گويند كه "ماهي را هر وقت از آب بگيري تازه ست!".‏

اگر به مردان سياسي كهنه كار و سرد و گرم روزگار چشيده مراجعه شود، خواهند گفت كه "در جهان، ‏معمولا ناظران بي طرف و بين المللي را براي جلوگيري از بروز چنين حوادث و شرايطي دعوت مي كنند. ‏وقتي كه نمايندگان پارلمان كشورهاي مختلف، از جمله حاضران در نشست بين المجالس چنين ضرورتي ديده ‏و با مصوبه اي چنين درخواستي را لباس قانون پوشانده اند، لابد ضرورتي در ميان بوده است". باز اگر ‏رفاقتي باشد و اطمينان خاطري آهسته خواهند پرسيد "در كشور شما نبودند پيران دنيا ديده اي كه ضرورت ‏اين كار را به شما گوشزد كنند؟"‏

نكته ي جالب اينجاست كه چنين بازي و روش مشابهي در انتخابات سال گذشته ي شوراي شهر تهران هم رخ ‏داد. آن هنگامي بود كه از ميان نامزدهاي اصلاح طلب، در نهايت تنها چهار نفر برگه ي ورود گرفتند و پنج ‏شش نفر ديگر نامشان خط خورد تا نامزدهاي مردود شده ي جناح ديگر با خيال راحت بر صندلي شان تكيه ‏كنند و اكثريت شوراي پانزده نفره تهران از آن اصلاح طلبان نباشد. ‏

رويدادي كه در اندك كشورهاي غيردموكراتيك و نيمه دموكراتيك هم گاه و بي گاه روي مي دهد. اما واكنش ها ‏در پايتخت آن كشورها در مقايسه با تهران، زمين تا آسمان است. در آنجا واكنش نسبت به مخدوش شدن ‏انتخابات، حق و ناحق شدن آرا و جايگزين شدن نام افراد به جاي يكديگر تنها اين نيست كه نامزدها يا ‏نمايندگان احزاب به ستاد برگزاري انتخابات مراجعه كنند. آنان اغلب دست به دامن ملت مي زنند، مردم را ‏خطاب قرار مي دهند و از راي دهندگان استمداد مي طلبند. آن گاه تجمع مي شود، اعتراضي و اعتصابي ‏صورت مي گيرد و نماد و پرچمي به اهتزاز در مي آيد تا و حقي ناحق نگردد و حقوق نمايندگان واقعي ملت ‏اعاده شود. ‏

شايد به اين دليل است كه پيران با تجربه همواره ورد زبانشان اين است: "عزيزم، ماهي را هر وقت از آب ‏بگيري تازه ست."‏

بازگشت به صفحه اول

ad_vertical.jpg
استفاده‌ غیر تجاری از مطالب «روز»‌ تنها بر اساس پروانه‌ کریتیو لایسنس و به‌ طور مشروط آزاد است.