‏

نادر ايراني

‏"مبارزه سياسي براي يك نيروي داخل حاكميتي، برنامه است زيرا آن نظام را پذيرفته ودرچارچوب آن حركت ‏پذيرفته شده است ولذا قانوني است، ولي وقتي شركت درانتخابات تبديل به تكليف مي شود طبيعتا از فاز ‏مبارزه سياسي خارج شده وشكل اعتقادي خاصي پيدامي كند. من مخالف ايدئولوژي نيستم ولي اينكه بگوييم ‏شركت درانتخابات وظيفه ملي است، به نظر من دوره اش گذشته است."‏

تقي رحماني ازفعالان ملي ـ مذهبي كه در دفتر جنبش مسلمانان مبارز سخنراني مي كرد ضمن اظهار مطلب ‏بالا افزود : " اين موضوع با آمدن جمهوري اسلامي ديگر جواب نمي دهد، زيرا تدوين قوانين انتخاباتي ‏جمهوري اسلامي منجربه ايجاد محدوديت هايي شده كه لااقل در گذشته نبوده است. بين سالهاي 1320 تا ‏سالهاي 1340 افراد خود را كانديدا مي كردند، اين افراد نه رد صلاحيت ونه احراز صلاحيت مي شدند. البته ‏اين امكان وجود داشت كه آراء ريخته شده در صندوق ها خوانده نشود، حتي بعد از كودتاي 28 مرداد 1332 ‏هم افراد مي توانستند كانديدا شوند ولي نامشان از صندوق بيرون نمي آمد".‏

وي سپس با اشاره به اينكه رويه هاي غيردموكراتيك امروزكه تبديل به قانون شده، اساسا آن زمان خلاف ‏قانون بوده گفت: "از اين رو شركت درانتخابات از شكل تكليف ويك وظيفه ملي درآمده و به راهبرد وبرنامه ‏نزديك شده است".‏
‏ ‏
رحماني با اشاره به اينكه وي در سال 1377 معتقد بود برخي گروه ها هنوز اپوزيسيون هستند [برخلاف حميد ‏رضا جلايي پوركه در دانشگاه اميركبير گفت: از اين پس در ايران اقليت ـ اكثريت داريم] تاكيد كرد: "از آن ‏جا كه حكومت همه نحله هاي فكري وسياسي را درچارچوب يك نظام فراگير نپذيرفته بود، از اين رو امكان ‏پذيرنبود تا اقليت واكثريت ايجاد شود و حتي امروز نيز جريان اصلاح طلب اگر بخواهد روي اصول خود ‏بايستد بايد به اپوزيسيون تبديل شود".‏

وي در ادامه سخنان خود با تاکيد بر اينکه قوي ترين جناح حاكميت، انتخابات را در راستاي سياست آمريكا به ‏منظور تغيير رفتار ودرنهايت تغيير نظام جمهوري اسلامي مي بيند، گفت: "به نظر من سال ها است كه ‏سياست داخلي ايران تحت تاثير سياست خارجي شكل گرفته كه داراي تعريف بلندپروازانه اي بوده است. ‏براساس اين تعريف جمهوري اسلامي معتقد است كه به يك قدرت منطقه اي تبديل شده كه قادر است ‏برمعادلات جهاني تاثيرگذار بوده به نحوي كه مي تواند با آمريكا طرف شده و به مقابله بپردازد."‏

‏ وي سرمقاله هاي روزنامه كيهان را نشان دهنده اين سياست دانست وگفت: "اگر به سرمقاله هاي كيهان توجه ‏كنيد، مي بينيد، جمهوري اسلامي به عنوان قدرت بديل درنظام جهاني معرفي شده و به دليل سياست هاي ‏آمريكا كه خواهان تنش محدود وبه رسميت نشناختن تهران و گفت وگو با ايران از سرناگزير است، اين جناح ‏نيز استراتژي منازعه محدود با آمريكا درمنطقه براي واداركردن آمريكا به گفت وگو را انتخاب كرده، چون ‏نه آمريكا ايران را به رسميت مي شناسد، و نه حاكميت ايران مي تواند آمريكا را به رسميت بشناسد، مگر آنكه ‏آمريكا پا پيش بگذارد.از اين رو با يك قفل شدگي اوضاع مواجه هستيم."‏

تقي رحماني با اشاره به اينكه كشمكش ايران با آمريكا درداخل ايران نيست، بلكه اين كشمكش در داخل منطقه ‏بوده وايران مايل است از موضوع هسته اي به گونه اي بيرون بيايد كه اصول گراها مجبور به واگذاري بازي ‏به اصلاح طلبان نشوند گفت: "اينكه ايران بخواهد خود را بديل آمريكا مطرح كند اين امر به نسبت نابرابر ‏است و اين ديدگاه دربخشي از حاكميت به نام راست افراطي وجود دارد ومي خواهد از اين طريق به نوعي ‏توسط آمريكا به رسميت شناخته شود. وي افزود: "در حقيقت اين راست افراطي است كه درايران داراي ‏راهبردشورانگيز است كه هرچند خيلي زود به عرق مي افتد اما جذابيت داشته و مي تواند به بسيج نيرو ‏بپردازد". ‏
تقي رحماني اصلي ترين هدف درمجلس ششم را اين دانست كه« سكوت محض» برآن حكم فرما باشد. وي ‏افزود: "از اين رو 190و حتي بيش از 200 كرسي از قبل بسته شده و حتي كساني كه حاضر نيستند اين ‏سياست را بپذيرند مانند مشاركت، به هيچ وجه پذيرفته نخواهند شد."‏

وي درادامه گفت: "اقليتي كه درمجلس پذيرفته خواهند شد، اقليتي خواهند بود كه از نظر اصول گرايان نبايد ‏صداي موثري داشته باشند. ضمن آنكه براي راست كلاسيك، مجلس هشتم جايي است كه راست افراطي را ‏كنترل كرده ودر عين حال بتوانند از يك اكثريت نسبي يا يك اقليت قوي برخوردار باشند تا بتواند درانتخابات ‏رياست جمهوري، رييس جمهوري فعلي را عوض كنند." ‏

وي با ذكر اينكه راست كلاسيك به هيچ وجه حاضر نيست اصلاح طلبان تعيين كننده شرايط انتخابات بشوند ‏گفت: "اين استراتژي راه ورود بسياري از كانديداهاي اصلاح طلبان را به انتخابات بسته به نحوي كه رد ‏صلاحيت ها تا آن جا پيش رفته كه صداي احمد توكلي وآيت الله هاي قم را نيز درآورده است". ‏

تقي رحماني دربخش ديگري از سخنان خود گفت: "بزرگترين مشكل هاشمي رفسنجاني اين است كه نمي ‏خواهد تبديل به اپوزيسيون نظام شود، ضمن آنكه او با سياست هاي دهه 60 خود بسياري را تبديل به ‏اپوزيسيون كرده است. درعين حال هاشمي رفسنجاني مي داند كه دراين بافت نيز يك اقليت قابل ملاحظه اي ‏درمجلس طرفدار او خواهند بود". ‏

تقي رحماني انتخابات مجلس را چشم اندازي براي انتخابات رياست جمهوري براي كروبي ذكر كرد وگفت: ‏‏"كروبي بايد چند نفر نيرو در مجلس داشته باشدتا بتواند در انتخابات رياست جمهوري شركت كند."‏

‏ وي افزود: "به نظر من در بازي انتخابات مجلس هشتم، بازنده بزرگ خاتمي بود چون اگر تركيب درستي از ‏كانديداها را درمجلس نداشته باشد، عملا نمي تواند اميدي درانتخابات رياست جمهوري داشته باشد." ‏

رحماني مواضع مشاركت را درانتخابات مجلس تعيين كننده ندانست وگفت: "در اين شرايط بايد به دنبال ‏نيروهاي اصلاح طلب برود كه با اين دنباله روي، مشكل رهبري وبدنه براي او به وجود مي آيد. زيرا بدنه ‏مشاركت اين سياست ها را نمي پذيرد". ‏

‎‎انتخابات و اپوزيسيون داخلي‏‎‎

تقي رحماني انتخابات را براي نيروهاي اپوزيسيون داخلي همچون ملي- مذهبي ها، نيروهاي ملي و... وابسته ‏به ميزان تعيين كنندگي آنان با توجه به حفظ اصول ذكر كرد وبا اشاره به اينكه جبهه ملي موضع عدم مشاركت ‏ونهضت آزادي موضع نظارت بين المللي برانتخابات را مطرح كرده، گفت: "طرح نظارت بين المللي موضع ‏خوبي بود كه به درستي مطرح نشد و متاسفانه برخي از اصلاح طلبان نيز به اين موضع به نحو بدي حمله ‏كردند كه نمي بايد چنين مي كردند، چون بعدها مشخص شد كه اين ايده قابل تاملي است".‏

رحماني با اشاره به اينكه جريان ملي ـ مذهبي يك برخورد سه مرحله اي براي انتخابات درنظرگرفت و اينكه ‏اگر 200 كرسي ازقبل بسته شده باشد، شركت درانتخابات به چه بهايي بايد صورت بپذيرد گفت: "اين مجلس ‏بايد چيزهايي را به تصويب برساند كه دفاع ازآن براي آدم ها درآينده شايد امكان پذير نباشد. ضمن آنكه ما ‏نمي دانيم فضاي چهارسال آينده ايران به چه سمتي رفته ونسبت سياست خارجي كه درجامعه ايران تعيين كننده ‏شده است چه سرنوشتي براي ما رقم خواهد زد؟"‏

‏ وي افزود: "برخي از دوستان اين مجلس را تريبوني براي اعتراض دانسته و برخي نيز آن را براي عدم ‏حذف از صحنه سياسي كشور مي دانند". ‏

وي درادامه با اشاره به اينكه درمجلس چهارم اصلاح طلبان داراي قدرت نبودند ولي حذف نشدند گفت: "در ‏شوراي سوم و همچنين مجلس هفتم با حضور70 نماينده به عنوان اصلاح طلب، چه اقدام موثري انجام شد؟ ‏يكي از نمايندگان جناح اصلاح طلب اخيرا در گفت وگويي اعلام كرده بود كه دوستان ما درمجلس آن قدر از ‏روحيه نظامي برخوردارند كه ما جرات نمي كنيم كوچكترين انتقادي از آنان به عمل بياوريم. از اين منظرگاه ‏شركت نكردن به عنوان يك كنش سياسي نسبت به شركت كردن مهمتر مي شود". ‏

وي در ادامه با اشاره به اينكه اگر اصلاح طلبان با شروط مشخصي وارد انتخابات مي شدند و در 180 حوزه ‏مي توانستند لااقل رقابت كنند افزود: "در اين شرايط دو اتفاق مي افتاد : 1- يا همگي رد صلاحيت مي شدند ‏وبه عنوان يك نيروي منتقد باقي مي ماندند ومي توانستند مفيد واقع شوند، ضمن آنكه معتقدم حذف اصلاح ‏طلبان در جمهوري اسلامي غير ممكن است 2- كساني كه بلند اعتراض مي كنند هيچگاه نسبت به آنان ‏اعتمادي به وجود نمي آيد، مانندبي اعتمادي كه ميان جناح راست و حزب مشاركت ايجاد شده است.اصلاحات ‏زماني رخ مي دهد كه حاكميت، مردم و اپوزيسيون حاضر به تعامل باشند و در ايران اصلاح طلبان مي ‏خواستند با جرياني تعامل برقراركنند كه به آنان اعتمادي نداشتند." ‏

تقي رحماني دربخش ديگري از سخنان خود با اشاره به همه آنچه كه مطرح كرده گفت: "آيا دلايل مطرح شده ‏به اين معني است كه ما بايد به سوي تحريم برويم؟"‏

وي با اشاره به اينكه درانتخابات شهرستان ها معمولا كانديدا ها براساس وظايف ملي مورد انتخاب قرار نمي ‏گيرند گفت: "در پرتو يك استراتژي پيش برنده مانند ملي شدن صنعت نفت، تحقق دموكراسي وتحقق ‏اصلاحات مي توانيم به پارلمان معني بدهيم، ودرغير اين صورت افراد تنها وارد پارلمان مي شوند. به عبارت ‏ديگر شما اگر يك راهبرد پيش برنده نداشته باشيد نمي توانيد درانتخابات پارلماني تاثيرگذارباشيد، بخصوص ‏به عنوان يك اپوزيسيون بيرون ازحاكميت." ‏

وي درادامه با اشاره به اينكه "اصلاحات در خرداد 76 داراي سازمان راي در دانشجويان و درنهايت داراي ‏استراتژي پيش برنده بود و درحال حاضر مافاقد چنين استراتژي هستيم" گفت: "ضربه اي كه جريان ‏دانشجويي متحمل شد و فراز ونشيبي كه پيدا كرد باعث شده اصلاحات آنان را ازدست بدهد. همچنين تشكلات ‏معلمان، پزشكان، وكلا و كارگران نيز دچارهمين ضربه ها شه اند. به عبارتي استراتژي به يك سازمان ‏مناسب نياز دارد كه درحال حاضر اين سازمان از دست رفته است و به همين دليل نمي توانيم نقش بسيج كننده ‏درانتخابات داشته باشيم و اين ها محدوديت هاي ما هستند. دراين چارچوب كسي نمي تواند انتخابات را عطف ‏به تكليف ملي كند به اين معنا كه من امروز تكليف دارم ازپيشروي راست افراطي جلوگيري به عمل بياورم. ‏به شكل ديگري نيز مي توان جلوي راست افراطي را گرفت اما با شركت درانتخابات، به نظرمن جلوي راست ‏افراطي گرفته نمي شود."‏

رحماني فضاي به وجود آمده را مخالف اتخاذ راهبرد براي شركت درانتخابات ذكر كرد و درادامه با اشاره به ‏اينكه با اين فضا شما ديگر امكان هرگونه مشاركت را از دست مي دهيد گفت: "در چنين شرايطي انتخابات از ‏وجه تكليفي اش خارج شده، از اين رو يا برنامه است كه اصلاح طلبان داخل حاكميت دارند، يا راهبرد است ‏كه مافاقد آن راهبردي هستيم كه انتخابات را براي ما موثر سازد. ماحتي فاقد راهبردي هستيم كه قادرباشيم در ‏حوزه تحريم انتخابات نيز موثرباشد، زيرا اين موضوع درشرايطي واقع خواهد شد كه ما نيز داراي رسانه ‏بوده وبتوانيم به مخاطبان خود موضع تحريم را اعلام كنيم." ‏

رحماني با تاكيدبراينكه مطمئنا 20 تا 25 ميليون نفر درانتخابات شركت نخواهند كرد گفت: "ولي راست ‏افراطي تصميم خود را گرفته و اصلاح طلبان زماني مي توانند شرايط را تغيير بدهند كه آن 20 درصدي كه ‏در انتخابات شركت نمي كند را وارد ميدان كرده و به پاي صندوق هاي راي بياورند. اگر اين 20 درصد ‏واردانتخابات بشوند، چهره هايي را انتخاب خواهند كرد كه 100 درصدبه نفع جناح راست نخواهد بود. ولي ‏ازآن جا كه جامعه مدني و ارتباطي دراين حوزه وجود ندارد بنا براين تحقق اين موضوع امكان ناپذير است."‏
‏ وي براين اساس، گزينه عدم شركت را به عنوان يك گزينه خوب رد كرد و گفت: "اين گزينه يك گزينه ‏تحميلي بوده كه وقتي استراتژي به بن بست مي رسد بايد مقاومت اعتقادي انجام داد تا شرايطي مهيا شود كه ‏انتخابات منجر به تغيير مثبت درشرايط كلي كشور شود. به همين دليل ما درانتخابات كنوني شاهد چنين ‏شرايطي نيستيم." ‏

‎‎مجلس هشتم‎‎

رحماني دربخش ديگري از سخنان خود به خصيصه اصلي دولت هاي شبه مدرن كه وجود بحران درآن است ‏اشاره كرد و گفت: " مشكل ما اين است كه تا ما يك راهبرد پيش برنده براي تحقق دموكراسي درايران پيش ‏بيني نكنيم وبراي آن سازماني تدارك نبينيم، نمي توانيم پيش برويم. ضمن آنكه مشاهده مي كنيد كه تا جلسه اي ‏در يك شهرستان برگزار مي شود، صاحبخانه و... فرداي آن روز به وزارت اطلاعات احضار مي شوند."‏
‏ وي بارد هرگونه رفتارخشونت طلبانه و زيرزميني همگان را به تامل در انتخابات سال 1384 فراخواند ‏وگفت: "ما نسبت به نيروي مقابل ارزيابي درستي نداريم اين درحالي است كه او با دقت تمام همه نيروها از ‏جمله نيروهاي روحانيون را نيز درمعرض رد صلاحيت قرار داده است". ‏

رحماني مجلس هشتم را داراي سه طيف ذكر كرد وگفت: "به نظر من در مجلس آينده اصلاح طلبان ميانه رو ‏يا مستقل، يك طيف از راست هاي كلاسيك و يك طيف از راست هاي افراطي تشكيل خواهد شد و درعمل ‏مجلس هيچ كاره خواهد بود."‏

وي مهمترين چالش جمهوري اسلامي ايران را درچند سال آينده موضوع هسته اي ذكر كرد وگفت: "هرچند ما ‏از اين حق بايد برخوردارباشيم و آمريكايي ها در اين باره گاهي زور مي گويند، ولي اين موضوع با تدبير ‏قابل حل بوده كه متاسفانه اين هوشياري وتدبير وجود ندارد." ‏

‎‎چشم اندازآينده‎‎

‏ رحماني چشم اندازآينده را بيش از اندازه باز دانست وگفت: "هنگامي كه راه هاي پيش رو متعدد مي شود بايد ‏آن را درچند راه جمع بندي كنيم تا بتوانيم به عمل مناسب برسيم و امكان نتيجه گرفتن فراهم شود. اگر جامعه ‏مدني يا دموكراسي مي خواهيم، بايد با گفت وگوي تفاهم انگيز، راه ها را محدود كرده تا به نتيجه برسيم."‏

‏ رحماني در بخش ديگري از سخنان خود با تاكيد براينكه اين بسيار مهم بود كه خاتمي را در سال76 انتخاب ‏كنيد ودر سال78 از او عبور كنيد گفت: "دراين مرحله هم آقاي خاتمي مشكل داشت وهم آن كساني كه اورا ‏برروي دوش خود گذاشته بود مشكل داشتند."‏

وي سپس با تاکيد بر اينكه براي اپوزيسيون بسيار مهم است يك شماي راهبردي به دست بياورد، درغير اين ‏صورت، چنين نيرويي در تندبادها از بين مي رود، ضعيف شده يا به بازي گرفته مي شود، با طرح اين سوال ‏گفت: "چرا آيت الله منتظري به خارج از كشور نرفت؟ براي اينكه حوزه، يك نهاد سنتي مدني بود و آقاي ‏منتظري احتياج نداشت به خارج ازكشور برود. ولي چرا رهبران گروه هاي سياسي به خارج از كشور رفتند ‏؟ براي اينكه بدون حضور جامعه مدني حزب سياسي درست كرده بودند كه پس از عدم پذيرش دولت، مجبور ‏به خروج از كشور شدند."‏

‏ وي با اشاره به اينكه رفتن به خارج از كشور درحالي درست خواهد بود كه پايگاهي نيز دركشور وجودداشته ‏باشد گفت: "بايد درجامعه مدني ايستادگي كرد تا معيارهاي دموكراتيك اجراشود.زيرا قدرت درجامعه مدني و ‏درخيابان است و گروه هاي ايراني فاقد اين قدرت هستند. "‏

رحماني نگاه خود را به سوي آينده دانست وگفت: "ما براي آينده بايد راهبردي بدهيم كه به مجاب كردن ‏نيروهاي سياسي واجتماعي با همه اختلافات منجر شود. اين مجاب شدن به نحوي درانتخابات مجلس ششم ‏كاملا به چشم مي خورد."‏

وي در پايان با اشاره به ياس حاكم برجامعه عنوان كرد كه: "ما در100 ساله اخير راهبرد كامياب نداشتيم و ‏درحال حاضر نيازمند راهبرد كامياب براي ازميان برداشتن ياس عمومي هستيم."‏

‏ ‏