رسا قاضي نژاد

رييس جمهور اندونزي كه در پي يك سفر دوره اي ده روزه به كشورهاي آفريقاي جنوبي، امارات، سنگال و ايران سفر ‏كرده بود، به نوشته "فارس" مورد استقبال "گرم" رييس جمهور ايران و همچنين آيت الله خامنه اي قرار گرفت تا به اين ‏ترتيب جمهوري اسلامي "تشكر" خود را از اين كشور براي يک "راي ممتنع" به قطعنامه عليه ايران در جلسه شوراي ‏امنيت ابراز كند. ‏

اين ديدار پس از آن صورت مي گيرد كه ده روز پيش، دوشنبه 13 اسفند شوراي امنيت سازمان ملل با اكثريت قاطع، ‏سومين قطعنامه عليه ايران را تصويب كرد. در اين راي گيري همه كشورها به تحريم ايران راي مثبت دادند مگر كشور ‏اندونزي كه البته اين كشورهم "راي ممتنع" داد.با اين حال اين راي ممتنع براي حكومت ايران چنان قابل توجه بوده كه اينك ‏با حضور رييس جمهور اندونزي در ايران رسما از وي "تقدير" مي شود. ‏

محمود احمدي نژاد، رييس جمهوري ايران موضع اندونزي در قبال قطعنامه اخير شوراي امنيت را "عادلانه و قانونمند" ‏دانسته و اظهار اميدواري كرده است که: "انشاءالله اين موضع منشاء يك حركت براي اصلاح ساختارهاي بين‌المللي كه به ‏جاي تعهد صرف به برخي از قدرت‌ها، بايد متعهد به ايجاد امنيت كشورها باشد، خواهد بود. مطمئنا نتايج اين مناسبات به ‏نفع دو ملت، صلح و امنيت جهاني خواهد بود و در جهت حفظ منافع دو ملت و جهان اسلام مي‌باشد."‏

آيت الله خامنه اي نيز در ديدار با "يودهويونو" رئيس جمهور اندونزي، اقدام اندونزي را در قبال قطعنامه اخير شوراي ‏امنيت، حركتي "خوب و شجاعانه" توصيف كرد و افزود: "به طور يقين اين نوع تصميم گيري بر اعتبار يك ملت و دولت ‏مي افزايد."‏

در اين ديدارها همچنين "سوسيلوبامبانگ‌يودهويويونو"، رييس جمهوري اندونزي با تأكيد بر اينكه اندونزي از فعاليت‌هاي ‏صلح‌آميز هسته‌اي ايران هميشه حمايت مي‌كند، گفت: "جاكارتا در خصوص قطعنامه اخير شوراي امنيت عليه ايران ‏موضعي مغاير با 14 كشور ديگر اتخاذ كرد كه دليل اين تصميم همكاري‌هاي گسترده ايران با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي ‏بوده است."‏

اين مقام عاليرتبه اندونزي البته نگفت چرا عليرغم حمايت از ايران، حاضر نشده راي منفي به قطعنامه بدهد و به راي ممتنع ‏قناعت كرده است.‏

‎‎پشت پرده يك راي ممتنع‎‎

قطعنامه سوم براي تحريم دولت ايران در شرايطي تصويب شد كه اكثريت قاطع كشورها با آن موافق بودند و تنها اندونزي ‏با راي ممتنع، مخالفت ضمني خود را اعلام كرد. اما آيا اين مخالفت ضمني دليلي داشته است ؟ به عقيده "مارتي ناتالگاوا" ‏نماينده اندونزي در سازمان ملل متحد راي ممتنع اندونزي به اين قطعنامه از آن جهت بوده كه كشورش معتقد است: "آژانس ‏بين‌المللي انرژي هسته‌اي توان حل مشکلات موجود در پرونده هسته‌اي ايران را دارد و نيازي به دخالت شوراي امنيت در ‏اين ميان نيست."‏

با اينكه نماينده اندونزي دليل را اينچنين بيان كرده اما حواشي ديگري نيز در اين راي تاثير داشته است. رييس جمهور ‏اندونزي پس از سفر سال گذشته احمدي نژاد، قرار بود در ميانه هاي اسفند به ايران بيايد بنابراين طبيعي بود كه اين ‏موضوع را در صدور راي خود در شوراي امنيت لحاظ كند. به اين ترتيب به عقيده كارشناسان، اندونزي با راي ممتنع هم ‏منافع ايران را در جيب خود گذاشت، هم فرمولي براي پاسخ دهي به احزاب اسلامي داخلي اندونزي يافت و هم همسويي ‏نسبي با شوراي امنيت را به نمايش گذاشت. ‏

اين تئوري وقتي تقويت مي شود كه بدانيم در دوره هاي گذشته صدور قطعنامه عليه ايران، اندونزي جزو دهندگان راي ‏مثبت به تصويب قطعنامه بوده است؛ موضوعي که مورد اعتراض احزاب مخالف دولت مثل حزب "توسعه متحد" واقع شد ‏به ترتيبي كه اين حزب اسلامگرا كه 59 كرسي را در مجلس در اختيار دارد، ‌وزير امور خارجه اندونزي را تا حد ‏استيضاح در مجلس پيش برد. ‏

در همين ارتباط روزنامه اعتماد هم روابط اقتصادي بين دو كشور را در اين راي بي تاثير ندانسته و نوشته است: "در واقع ‏بايد سفر سوسيلو بامبانگ يودويونو را ادامه سفر محمود احمدي‌نژاد به جاکارتا در سال 2006 ميلادي تلقي کرد که ‏قراردادي به ارزش 4 ميليارد دلار را در زمينه همکاريهاي نفت و گاز براي اندونزي به ارمغان آورد. روابط و ‏همکاري‌هاي گسترده اقتصادي ايران و اندونزي از سال 1998 آغاز شده است و چشم‌انداز همکاري‌هاي پر سود آينده ممکن ‏است از جمله عوامل بازدارند جاکارتا از صدور راي موافق در تصويب قطعنامه عليه ايران بوده باشد. اما پذيرش اين ‏مساله پرسشي را درباره چين و روسيه به عنوان اعضاي دائم شوراي امنيت پديد مي‌آورد."‏

براساس تحليل اين روزنامه، از عوامل بازدارنده سطح سوم يا سطح بين‌المللي که مانع موافقت اندونزي با قطعنامه شده است ‏مي‌توان يه همکاري‌هاي بين‌المللي دو کشور در قالب سازمان‌هايي نظير اجلاس عدم تعهد و بخصوص سازمان کنفرانس ‏کشورهاي اسلامي اشاره کرد که رييس‌جمهور ايران و اندونزي بلافاصله پس از ديدار در تهران مشترکاً در جلسه ‏اضطراري کنفرانس سران اين سازمان که در سنگال برگزار مي‌شود شرکت خواهند کرد. موضوع اين جلسه اضطراري ‏رسيدگي به مشکلات غزه وصلح در فلسطين است. سازمان کنفرانس اسلامي که در سال 1969 با عضويت کشورهايي ‏نظير عربستان سعودي، مصر، ترکيه، و البته ايران و اندونزي تشکيل شد در حقيقت نسخه‌اي اسلامي از جنبش عدم تعهد ‏بود که به طور عمده از کشورهاي سطح دوم و سوم در تعاملات جهاني تشکيل مي‌شد و هويت آن بيشتر در معادلات حاکم ‏بر جهان در دوران جنگ سرد و دنياي دو قطبي معنا مي‌يافت که ايدئولوژي اسلامي محور اصلي آن به شمار مي‌رفت. به ‏اين ترتيب پس از سقوط اتحاد جماهير شوروي در حالي که اين شورا رفته رفته در معرض خطر استحاله هويتي قرار ‏مي‌گرفت، همکاري تعداد اندکي از اعضاي اصلي و فعال توانست مانع شود که اين کنفرانس نقشي حاشيه‌اي پيدا کند و در ‏همين حال روابط بين اين کشورها گسترده‌تر و مستحکم‌تر شد که ايران و اندونزي دو نمونه از آن‌ها بودند. ‏

‎‎ليبي و مخالفت با ايران‎‎

در اين ميان سايت انتخاب در مطلبي‌ از راي موافق ليبي به قطعنامه عليه ايران انتقاد كرده است. پيش از اين جمهوري ‏اسلامي، ليبي را جزو موافقان خود مي دانست.‏

انتخاب در اين مورد نوشته است: "تاکنون توجيه دولتمردان و ديپلمات‌هاي باتجربه‏‎ ! ‎وزارت امور خارجه در ديدارهاي ‏خصوصي اين بوده است که ليبي، عضو شوراي امنيت است و‎ ‎ما به رأي ليبي نيازمنديم. اصولاً به نظر مي رسد سفر اخير ‏معاون اول رئيس جمهور به‎ ‎ليبي و انعقاد يازده معاهده به اين اميد بود که ليبي در شوراي امنيت به نفع ايران‎ ‎رأي دهد. اما ‏همانگونه که بسياري از کارشناسان پيش بيني کرده بودند، ليبي تنها به‏‎ ‎دنبال گرفتن امتيازات خود از آمريکاست‎.‎‏"‏
همچنين اين سايت با نقد بي تفاوتي سياستمداران ايراني به سرنوشت "امام موسي صدر" يادآور شده است: "با تاسف بايد ‏گفت عده اي سرنوشت امام موسي صدر را به چند موشک‏‎ ‎اسکاد ليبي فروختند. تاريخ در اين باره به خوبي قضاوت کرده و ‏خواهد کرد. چرا که‎ ‎همواره دلسوختگاني بوده اند که هشدار دهند اما عده اي منافع و مصالح و روابط‎ ‎خانوادگي و شخصي ‏خود را با معمر قذافي بر پيگيري جدي قضيه امام موسي صدر ترجيح داده‎ ‎اند و هرگاه در برابر خبرنگاران يا مردمي قرار ‏گرفته اند که ناچار به ارائه پاسخ‎ ‎شده اند اين جواب کليشه و تکراري را داده اند که: «پيگيري قضيه امام موسي صدر‏‎ ‎همواره در دستور کار ما بوده است‎.‎‏"‏

به نوشته انتخاب، "خيال قذافي از سوي ايران آسوده است. وي نيک مي داند دولتي که از‏‎ ‎سي سال پيش تاکنون حتي يک بار ‏سفيرش را براي ربودن امام موسي صدر احضار نکرده، هم‎ ‎اکنون نيز سکوت اختيار مي کند و نه تنها اعتراضي نخواهد ‏کرد که مي کوشد راي منفي‎ ‎ليبي را توجيه کند‎.‎قذافي به خوبي مي داند که سياست ايران در برابر ليبي «رافت‎ ‎اسلامي!» ‏است و بس؛ و عزت و حکمت و مصلحت در اينجا راهي ندارد! به همين علت است که‎ ‎نماينده‌ ليبي در شوراي امنيت ‏صراحتاً در جلسه راي گيري اعلام مي کند که «براي حفظ‏‎ ‎وحدت! شوراي امنيت» عليه ايران رأي مي دهد‏‎.‎‏"‏