يوسف محمدي

رويدادهاي مهم سياسي در هر کشور، موقعيت هايي طلايي هستند براي کارتونيست هاي مطبوعاتي تا انديشه و نکته سنجي ‏را با درک عميق خود از احوالات سياسي و اجتماعي گره زنند و آثاري تأثيرگذار و ماندني پديد آورند. بسياري از ما وقايع ‏مهمي چون يازده سپتامبر، واترگيت يا جنگ خليج فارس را از خلال کارتون هاي مربوطه به خاطر مي آوريم.‏
در شرايطي که تب انتخابات رياست جمهوري در آمريکا بالا گرفته، هشتمين انتخابات مجلس ايران، مهمترين رويداد ‏سياسي کشور ما به شمار مي رود. مقايسه برخورد کارتونيست هاي ايراني و آمريکايي در قبال موضوعي واحد - انتخابات- ‏در کشورهايشان، خالي از لطف نخواهد بود.‏

آمريکا: در حالي که سناتور جان مک کين با آرامش تمام آراء ايالت هاي مختلف را در صندوق خود جمع کرده و ميخ خود ‏را به عنوان نامزد قطعي جمهوريخواهان محکم کوبيده است، باراک اوباما و هيلاري کلينتون در اردوگاه دموکرات ها به هم ‏پيچيده اند و از هيچ تلاشي براي لجن مال کردن هم، فروگذار نمي کنند. ‏

با نگاهي به کارتون هاي دو سه ماه اخير مطبوعات آمريکا مي توان مجموعه اين وقايع را در آثار کارتونيست هايي چون ‏مايک راميرز، کيگل و اري يل مشاهده کرد. نيش تيز طنازانه کارتونيست ها، فارغ از تمايلات سياسي شان، کوچکترين ‏کلام و رفتار نابه هنجار انتخاباتي را نشانه گرفته و سياستمداران را نواخته است. مطبوعات پرتيراژ در آمريکا بر افکار ‏عمومي تأثير مي گذارند و کارتون ها با توجه به ارتباط قدرتمندشان با مخاطب، نقش عمده اي در اين تأثيرگذاري بازي مي ‏کنند. سال ها بعد مجموعه آثار پديد آمده را مي توان به عنوان گواهي بر يک دوران تاريخي، مورد استناد قرار داد و تحليل ‏و بررسي کرد.‏

ايران: چند ماه مانده به انتخابات، اصولگرايان چند پاره شده اند در حالي که حال و روز اصلاح طلبان چندان خوش تر ‏نيست و هر از گاهي، سران احزاب مشارکت، همبستگي و اعتماد ملي سخنراني هايي در رد و نفي هم مي کنند. زمان تأييد ‏صلاحيت ها فرا مي رسد، نود در صد نامزدهاي اصلاح طلب رد مي شوند. بعضي سعي در حل مشکل از طريق رهبري ‏دارند، مقامي از وزارت کشور تأييد صلاحيت ردشدگان را امکان ناپذير اعلام مي کند، قرار مي شود صلاحيت بعضي از ‏نمايندگان شرکت کننده در تحصن مجلس ششم به شرط اعلام تبري از آن ماجرا، مجدداً تأييد شود. نوه امام خميني ابتدا رد و ‏بعد تأييد مي شود. نهضت آزادي انتخابات را تحريم مي کند. اکثريت خاموش همچنان خاموش اند و نماينده اي در اين ‏جريانات ندارند. آقاي خاتمي بر شرکت در اين انتخابات، حتي به اين شکل ناعادلانه، تأکيد مي کند.‏

مجموعه اين وقايع ريز و درشت که تنها گزيده اي از آنها را آوردم، چه جلوه اي در کارتون مطبوعاتي ايران داشته است؟ ‏مروري اجمالي بر آثار منتشره در نشريات اصلاح طلب، نشان مي دهد که تقريباً هيچ اشاره مستقيمي به بازيگران اين بازي ‏سياسي نشده است.‏

‏ تنها در دوران رد صلاحيت هاي گسترده، صندوقهاي رأي در بسته و آراء به هدف ننشسته، جايي در آثار کارتونيست ها ‏پيدا کرده و نارضايتي بخشي از افکار عمومي را به نمايش گذاشته اند. در يک دو هفته اخير هم اگر کارتوني، انتخابات را ‏موضوع قرار داده، حتماً با مولفه هاي مانند خورشيد، پرنده و درخت همراه بوده تا بر نگاه مثبت سفارش دهندگان کارتون- ‏و نه خود کارتونيست- نسبت به انتخابات پيش رو تأکيد کرده باشد. انگار هيچ نارضايتي از روند انتخابات جاري در کار ‏نيست يا لااقل بررسي کارتون هاي منتشره ما را به چنين نتيجه اي مي رساند!‏

آثار منتشره درباره انتخابات مجلس هشتم ايران هم روزگاري نمونه هايي مناسب، براي تحليل و بررسي آيندگان خواهند شد ‏البته نه به عنوان گواهي بر تاريخ و سياست، که به عنوان نشانه هاي بيماري سانسور و استبداد زدگي کارتون مطبوعاتي ‏در اين دوران حساس تاريخ ايران. ‏

‏ ‏