‏

شهرام رفيع زاده

با گذشت چهار روز از اعلام کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران، هادی قائمی سخنگوی مشترک این کمپین در ‏گفتگوئی با روز تاکید کرد که این کمپین در ماه هاي آينده توجه اصلی خود را بر اعدام نوجوان معطوف خواهد ‏کرد و در مجموع فعالیت های خود را بر مجمع عمومی سازمان ملل متمرکز خواهد نمود. آقای قائمي، فعال بين ‏المللي حقوق بشر، در کنار "ارون رودز" يکي ديگر از فعالان شناخته شده حقوق بشر در دنيا، دو سخنگوي کمپين ‏حقوق بشر در ايران هستند. وی در سازمان دیده بان حقوق بشر بر روی کشورهای ایران،‎ ‎امارات متحده و کویت ‏پژوهش کرده است و پس از حمله نیروهای تحت رهبری آمریکا به افغانستان و عراق در مورد افشای نقض ‏حقوق بین المللی از سوی‎ ‎امریکا فعال بوده است. از جمله دیگر فعالیت های قائمي‎ ‎تحقیق در زمینه حقوق ‏کارگران مهاجر در امارات بوده که‎ ‎نتایج آن موجب تغییرات قابل توجهي شده است‏‎.‎

‎‎در بيانيه مطبوعاتي که همزمان با آغاز فعاليت کمپين بين المللي حقوق بشر انتشار يافت، تاکيد شده که ‏اين کمپين براي مقابله با نقض فاحش حقوق بشر و سرکوب پر دامنه فعالان حقوق بشر و جنبش هاي اجتماعي در ‏ايران بوجود آمده است، روش هايي که براي مقابله با نقض حقوق بشر در کمپين از آن ها استفاده خواهيد کرد، ‏کدام هاست؟‎ ‎

از مهم ترين اولويت هاي ما بسيج جامعه جهاني براي لغو حکم اعدام نوجوانان خواهد بود که در تضاد با قوانين ‏بين المللي و تعهدات ايران است. در طي چند ماه آينده کمپين روي اين مساله توجه ويژه اي خواهد کرد. همچنين ‏فعاليت هاي کمپين شامل خبر رساني، تجزيه و تحليل وضعيت حقوق بشر، و جذب حمايت هاي جهاني در اين ‏زمينه است که نمونه هاي آن در سايت کمپين موجود است. ‏

بعد ديگر فعاليت هاي ما، تلاش در مجامع بين المللي از جمله سازمان ملل است. در حال حاضر ايران کشوري ‏است که دبير کل سازمان ملل موظف به تهيه گزارش در زمينه حقوق بشر در آن، طي سال جاري ميلادي شده ‏است. ما براي مستند سازي و جامع بودن اين گزارش تلاش خواهيم کرد. روش ديگر در مورد کالبد شکافي عدم ‏وجود حداقلي ترين مباني حقوق بين الملل در صدور احکام، بخصوص احکام اعدام در ايران است. وقتي کيفيت، ‏جزئيات، و چگونگي صدور حکم در اين موارد براي جامعه بين المللي آشکار شود، آنگاه وخامت مسائل ايران در ‏اين زمينه بسيار ملموس تر خواهد بود. ‏

‎‎يکي ديگر از نکاتي که در بيانيه کمپين مطرح شده، اين است که حکومت ايران فعالانه براي بسيج ‏جامعه بين المللي عليه عقايد و موازين حقوق بشري تلاش مي کند. فعاليت هاي حکومت ايران بر عليه موازين ‏حقوق بشر از نظر شما کدام است؟‎ ‎

فعاليت هاي نمايندگان دولت ايران در محافل جهاني شامل زير سئوال بردن بنيادي ترين موازين حقوق بشري و ‏حقوق برابر مي شود. براي مثال دفاع نمايندگان ايران از اجراي سنگسار است که آنها مي گويند مصداق شکنجه ‏نيست و حتي مي گويند تضادي با تعهدات ايران در قبال ميثاق هاي بين المللي ندارد. نمونه ديگرش اعدام نوجوانان ‏است که ايران سردمدار اجراي اين احکام بيش از هر کشور ديگري است. کلا بايد متوجه بود که در حال حاضر ‏اجماع جهاني براي لغو کلي حکم اعدام به عنوان مجازات وجود دارد و در اين زمينه تحولات چشمگيري، از جمله ‏قبول اين اصل از سوي مجمع عمومي سازمان ملل در قالب قطعنامه اي در دسامبر 2007، روي داده است. اما ‏ايران کاملا در خلاف اين حرکت جهاني عمل مي کند و تعداد اعدام ها طي سه سال گذشته بيش از 360 درصد ‏افزايش داشته است. ‏

‎‎جمهوري اسلامي به دليل در دست داشتن قدرت سياسي و رسمي به عنوان يک حکومت دست به چنين ‏اقداماتي مي زند، فکر مي کنيد بشود جلوي چنين حملاتي را با فعاليت هاي غير دولتي گرفت؟‏‎ ‎

ببينيد نه تنها دولت ايران بلکه هيچ دولتي در خلاء و حباب مخصوص خود وجود خارجي ندارد. امروز ايران در ‏محور تبادلات بين المللي است و تمام کساني که خواستار امنيت و ثبات در اين منطقه هستند به مقوله حقوق بشر ‏هم توجه دارند. براي مثال در همين مناقشه هسته اي، ايران مي گويد براي اهداف صلح آميز پژوهش مي کند، ولي ‏شوراي امنيت مي گويد از دسترسي به سلاح اتمي نگران است. خب وقتي ناظرين بين المللي در اين مورد تجزيه ‏و تحليل مي کنند يکي از سئوالات شان در زمينه اعتماد سازي از سوي دولت ايران است. اين دولت آيا براي ‏شهروندان خود حداقل حقوق را قائل مي شود؟ آيا براي جان شهروندان ارزشي قائل است؟ وقتي اين همه اعدام ‏انجام مي شود آيا هيچ روند عادلانه اي وجود دارد؟ چرا به تعداد بسيار کثيري نوجوانان را اعدام مي کند؟در نتيجه ‏هم سازمان ملل و هم اجماع جهاني براي درخواست بهبودي حقوق بشر مي تواند موثر باشد و اين هدف کمپين ‏است. ‏

‎‎کمپين بين المللي حقوق بشر در ايران به دو حوزه از سرکوب آزادي ها و نقض حقوق بشر در ايران ‏اشاره کرده است؛‏‎ ‎اول نهادهاي صنفي و تشکل هاي مدني که حقوق آنان نقض مي شود و فعالان اين بخش ها از ‏قربانيان شناخته شده نقض حقوق بشر در ايران به شمار مي روند. حوزه دوم عرصه عمومي است، شامل مواردي ‏چون آزادي بيان، تبعيض جنسيتي، عدم برگزاري انتخابات عادلانه، سرکوب آزادي اجتماعات و تشکل هاي ‏مستقل. به نظر برخي، فعاليت هايي از قبيل کمپين بيشتر مي تواند در مورد بخش اول راهگشا باشد و تاثير قابل ‏ملاحظه اي بر روند نقض حقوق بشر در حوزه عمومي ندارد…‏‎ ‎

همه اين موارد مهم هستند و اين وظيفه ماست که تا حد امکان در تمامي موارد فعاليت کنيم و صداي جامعه جهاني ‏را در محکوم کردن اين موارد به گوش دولت ايران برسانيم. اميدوارم که در تمامي اين موارد تاثير گذار باشيم. ‏ولي شکي نيست که مسئله اعدام به طور کلي، و اعدام نوجوانان به ويژه، و عدم وجود ابتدايي ترين مراحل قضائي ‏و استاندارد هاي بين المللي در صدور اين حکم ها از اولويت هاي مهم است، و براين اعتقاد هستم که امکان ‏تاثيرگذاري وجود دارد. ‏

‎‎شما در کمپين براي اين دو حوزه که بهتر است از آن به عنوان "حوزه نخبگان" و "عرصه عمومي" ‏نام ببريم چه برنامه هايي داريد؟ آيا کمپين براي اين دو حوزه از يک برنامه و روش استفاده خواهد برد يا براي هر ‏يک روش ها و برنامه هاي جداگانه اي دارد؟‏‎ ‎

در حوزه نهادهاي صنفي و مدني، بسيج جامعه جهاني خود در حال شکل گيري است و ما براي کمک به اين روند ‏تلاش خواهيم کرد. دو نمونه اخير آن حمايت گسترده تشکل هاي کارگري جامعه جهاني از کارگران دربند ايران ‏است که توسط عفو بين الملل و سنديکاهاي جهاني انجام شد. ديگري حمايت گسترده گروه هاي زنان از سراسر ‏دنيا از زنان ايراني در 8 مارس بود. اين گونه اجماع بين المللي در حال شکل گيري است و در موارد ديگر هم ‏چشمگير خواهد شد. ‏

در حوزه هاي ديگر هم که اشاره کرديد، گزارش دبيرکل سازمان ملل بسيار مهم است. هم چنين تکيه بر اين مساله ‏که ايران از جمله اندک کشور هايي است که به پژوهش سازمان هاي مستقل حقوق بشري و کارشناسان حقوق بشر ‏سازمان ملل اجازه نمي دهد. ترکمنستان و کره شمالي و برمه نمونه هاي ديگري در اين مورد هستند. ما مصرانه ‏براي تغيير اين شرايط و درخواست براي اين گونه تحقيقات تلاش خواهيم کرد. حتي عربستان سعودي و ليبي هم ‏به سازمان هاي مستقل اين اجازه را مي دهند. هيچ دليل قانع کننده اي براي امتناع ايران در اين زمينه وجود ندارد. ‏

‎‎آقاي قائمي در بيانيه کمپين تاکيد شده که مناقشه هسته اي در مورد جمهوري اسلامي مانع از اولويت ‏يافتن نقض حقوق بشر از سوي حکومت ايران در جامعه جهاني شده. در عين حال هرنوع تهديد نظامي نيز مردود ‏شمرده شده. فکر مي کنيد براي رفع نقض گسترده حقوق بشر در رژيمي که از اين نظر "خطرناک" توصيف مي ‏شود چه بايد کرد؟‎ ‎

تهديد و حمله نظامي به بهبود حقوق بشر کمک نخواهد کرد. تجربه عراق و افغانستان گوياي اين نکته است. دقيقا ‏هدف اين کمپين براي بهبود اوضاع حقوق بشر است، چرا که وقتي اجماع جهاني به وجود آيد، اين دولت که در ‏خلاء وجود ندارد، براي ادامه ارتباطات خود با جامعه جهاني بايد بداند که مساله حقوق بشر درخواست عمده ‏جامعه جهاني است. ‏

‎‎يکي از انتقاداتي که الان در ايران مطرح شده "تبعيض" يا شايد "بي توجهي" به برخي از موارد نقض ‏حقوق بشر است. مثلا نقض حقوق بشر در استان سيستان و بلوچستان. يعني حساسيت ها در مواردي در تهران به ‏حدي است که بازداشت چند ساعته يک فعال مدني ممکن است اعتراض نهادهاي بين المللي را برانگيزد. اول اينکه ‏آيا شما به وجود چنين تبعيضي قائل هستيد؟ و دوم اينکه کمپين بين المللي حقوق بشر در ايران براي چنين موقعيتي ‏چه تدبيري انديشيده؟‎ ‎

دليل عمده آنچه شما "تبعيض" مي گوييد ولي من آن را "خلاء اطلاع رساني موثق" مي خوانم، اين است که ‏سازمان هاي بين المللي از حضور در ايران محروم اند. به هر حال تهران هم پايتخت است و اخبار را سريع تر ‏مي شود تائيد کرد. ولي اين گونه تاخير به دليل محدوديت هاي به وجود آمده از سوي دولت ايران است. در اين ‏کمپين ما تلاش بسيار خواهيم کرد که توجه فقط به تهران نباشد و اگر در سايت کمپين هم ببينيد يکي از مهم ترين ‏عملکرد هاي ما درخواست دفاع از جان يعقوب مهرنهاد، فعال اجتماعي سيستان و بلوچستان است. اميدوارم که در ‏تمامي مناطق بتوانيم با گزارش هاي مستند، خبر رساني کنيم. تاکيد بر اجازه تحقيق از سوي سازمان هاي بين ‏المللي هم در اين مورد مي تواند موثر باشد. ‏

‎‎با گذشت چند روز از اعلام آغاز فعاليت کمپين بين المللي حقوق بشر در ايران، اين مسئله در رسانه ‏هاي ايرانيان بازتاب بسياري داشته، شما در مورد بازتاب هاي بين المللي آغاز کمپين براي ما بگوئيد. ‏‎‎

اين کمپين بسيار نوپاست. تاکنون از کمپين استقبال بسيار مثبتي شده و بسياري از دست اندرکاران بين المللي با ‏تاکيد بر نياز به چنين حرکتي از آن حمايت کرده اند. در تداوم اين حمايت ها کارهاي گروهي بسياري در سطح بين ‏المللي اجرا خواهد شد. ‏

‎‎آقاي قائمي شما پيش از اين از محققان سازمان ديده بان حقوق بشر بوديد، فکر راه اندازي کمپين بين ‏المللي حقوق بشر در ايران از کجا پيدا شد؟‎ ‎

من در سازمان ديده بان حقوق بشر مسئول پژوهش در کشورهاي ايران، امارات متحده، و کويت بودم. سخنگوي ‏ديگر اين کمپين، آقاي آرون رودز هست که يکي از فعالان با سابقه بين المللي حقوق بشر به شمار مي رود. اين ‏کمپين از بطن فعاليت هاي بين المللي براي حقوق بشر به وجود آمده است. در پائيز گذشته فعالان مستقل حقوق ‏بشر در چارچوب سازمان غير دولتي و اروپايي "بنياد براي امنيت بشري در خاورميانه" که توجه آن به ويژه ‏کشورهاي خليج فارس است، تصميم به اجراي چندين برنامه در اين زمينه در اين کشورها گرفتند. ‏

از جمله سفرهايي به کشورهاي حوزه خليج فارس و عربستان سعودي و برپايي کارگاههاي آموزشي در اين ‏کشورها براي دفاع از موازين حقوق بشري و مدافعين آن انجام شد. از ديگر فعالين هاي حقوق بشري "بنياد براي ‏امنيت بشري در خاورميانه" خانم فرح کريمي است که هم اکنون مدير اجرايي سازمان غير دولتي آکسفام هلند ‏هستند. ‏‎ ‎به دنبال رايزني هاي گسترده و همکاري با سازمان ها، کارشناسان و فعالان امور حقوق بشر، تصميم ‏گرفته شد که براي بهبود وضع حقوق بشر در ايران و جلب توجه جامعه جهاني به اين مساله، کمپين پي ريزي ‏شود. ‏

‎‎بعد از آن براي اجرايي شدن اين کمپين چه راهي را طي کرديد؟‎ ‎

پس از اين تصميم گيري، با ادامه رايزني ها، همکاري و حمايت فعالان و سازمان هاي بين المللي حقوق بشر و ‏براي به وجود آوردن شبکه اي جهاني براي اين فعالان و سازمان هاي غير دولتي، کارهاي اجرايي کمپين را آغاز ‏کرديم. ‏