‏احمد باطبي

با ريکاردو زيپولي، عکاس و زبان شناس ايتاليايي، به بهانه برگزاري نمايشگاه آثارش در موزه هنر هاي ‏معاصر تهران گفت و گو کرده ايم. وي که از سرشناس ترين زبان شناسان است، مي گويد:‏‎ ‎‏"بدون آشنايي با ‏ايران و زبان فارسي، عکاس نمي شدم."‏

نمايشگاه عکس "چشم درون" که يکي از بزرگترين نمايشگاه هاي عکس داخلي طي چند سال اخير محسوب ‏ميشود، روز سه شنبه 30 بهمن در محل موزه هنر هاي معاصر تهران افتتاح شد. عکس هاي انتخاب شده در ‏اين دوره مجموعه اي است از عکس هاي گنجينه دائمي هنر هاي معاصر تهران و همچنين آثاري از عکاسان ‏ايراني فعال در حوزه هاي مختلف و مجموعه اي از عکس هاي ريکاردو زيپولي عکاس و ايران شناس ‏ايتاليايي.‏

پروفسور ريکاردو زيپولي ‏Riccardo zipoli، استاد زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه ونيز، متولد سال ‏‏۱۳۳۱/ ۱۹۵۲ شهر پراتو‏Pratoدرايتالياست. ‏

او از سال ۱۹۸۷ عهده دار کرسي زبانشناسي ايراني و زبان و ادبيات فارسي دپارتمان مطالعات اروپا و آسيا ‏دانشگاه ونيز است.
‏

او به عنوان متخصص زبان هاي ايراني مطالعات ارزشمندي در باره شعر غنائي فارسي انجام داده وترجمه ‏هايي نيز از آثار ادبي فارسي چه در زمينه نثر و چه در ارتباط با شعرمنتشر کرده است که از آن جمله مي ‏توان به آثار زير اشاره کرد:‏
‏-کتاب ِ"رمزبندي و رمز گشايي در شعر فارسي" (رُم، ۱۳۶۷/۱۹۸۸)، "آمار و پرو‍ژه پ‍ژوهشي ‏Lirica ‎Persic‏ ونيز، ۱۳۷۲/۱۹۹۳)، "‏
‏-فنّّ‌ِِ جواب: "پاسخگويي‌هاي امير عليشير نوايي به حافظ و جامي" ( ونيز، ۱۳۸۲/ ۲۰۰۳)‏
‏-کتاب" سهم خواجه نصيرالدين طوسي در تکميل نظريه‌ي قافيه در شعر عربي و فارسي" (ونيز، ‏‏۱۳۸۲/۲۰۰۳)‏

زيپولي در چند سال اخير مطالعات و تاليفاتي در زمينه کامپيوتري کردن شعر فارسي و انتقال اطلاعات ‏مربوط به آن در برنامه هاي خاص پژوهشي از طريق تکنولوژي مدرن داشته که مورد توجه بسياري از ‏ايرانشناسان قرار گرفته است.وي به علت علاقه و توجه خاص به شعر فارسي، از سال ۱۹۸۹ به ويراستاري ‏و انتشار آثار شعراي بزرگ ايران در ايتاليا مشغول است. ‏

زيپولي گذشته از مطالعات و انتشارات گوناگون در زمينه زبان وادبيات فارسي، دوره هاي تدريسي کوتاه ‏مدت و کنفرانس هاي متعددي نيز در دانشگاه هاي خارج از ايتاليا مانند دپارتمان فرهنگ و زبان هاي ‏خاورميانه دانشگاه کلمبياي نيويورک و دپارتمان مطالعات آسيائي دانشگاه کمبريج بعهده داشته است.‏

زيپولي علاوه بر کرسي استادي زبانشناسي ايراني و زبان و ادبيات فارسي (سال هاي سوم و چهارم) سمت ‏رياست دپارتمان مطالعات اروپا و آسيا را نيز بعهده دارد.‏

وي همچنين در زمينه‌ي ترجمه نيز کارنامه معتبري دارد که از آن جمله است ترجمه کتاب "قابوسنامه" به ‏زبان ايتاليايي و ترجمه‌ي تعداد قابل توجهي از اشعار شاعران سبک هندي( مخصوصاً صائب و بيدل) به زبان ‏ايتاليايي. زيپولي دو مجموعه از شعرهاي عباس کيارستمي، فيلمساز ايراني را نيز به ايتاليايي برگردانده است: ‏‏"‏
‏-"‏Con il vento‏" همراه با باد) ميلان، ۱۳۸۰/۲۰۰۱)‏
‏-" ‏Un lupo in agguato‏ " گرگي در کمين ) تورين۱۳۸۲/۲۰۰۳)‏

علاوه بر پژوهش و تدريس و ترجمه، ، عکاسي و به ويژه عکسبرداري از مناظر طبيعي عشق بزرگ زيپولي ‏محسوب ميشود. او در سفرهاي متعدد خود به ايران، هميشه بخشي از سفر را صرف ايران گردي و عکاسي ‏از چشم ‌اندازهاي طبيعي ايران کرده است. به طوري که اکنون مجموعه‌ي بزرگي از اسلايدهاي مناظر ايران ‏و بسياري از کشورهاي ديگر را در بايگاني خود داشته و چند نمايشگاه عکس درباره مناظر ايران برگزار ‏کرده.‏

‏ او کتابي نيز با اشعار سهراب سپهري با عنوان: باغي در صدا (‏Un Giardino nella voce‏) همراه عکس ‏هائي از مناطق مختلف ايران منتشر کرده است.‏

استاد زيپولي، علاوه بر تجربه‌هاي شخصي و خودآموزي در عکاسي، دوره‌ي فيلمسازي و عکاسي را نيز در ‏مرکز سينماي تجربي رُم به پايان برده و ديپلم اين مرکز را نيز دريافت کرده است. نخستين نمايشگاه انفرادي ‏عکس‌هاي او در اکتبر ۱۹۷۶/ مهر ۱۳۵۵ در مؤسسه‌ي هنرهاي معاصر لندن برگزار شد. سپس در سال ‏‏۱۳۵۶/ ۱۹۷۷ تعدادي از عکس‌هاي خود را در دوسالانه‌ي هنر سائوپائولو در برزيل، به نمايش گذاشت.‏

از آن تاريخ به بعد، نمايشگاه‌هاي گوناگوني از عکس‌هاي او در شهرهاي مختلف ايتاليا از جمله ميلان، ونيز، ‏بولونيا، پراتو و بولزانو برپا شده است.‏

وي نمايشگاه عکسي را هم با عنوان "تا شقايق هست" در ارديبهشت ماه سال ۱۳۸۳/۲۰۰۵ در گالري راه ‏ابريشم تهران برگزار کرده است.‏

ريکاردو زيپولي در نمايشگاه "چشم درون" و دربخش ميهمان نمايشگاهي از آثارش درباره ايران به نمايش ‏گذاشته است. او همچنين علاوه بر نشست خبري در خصوص برگزاري اين نمايشگاه در گفتگويي با روز ‏شرکت کرده که آن را در ادامه مي خوانيد: اين روزها، روزهاي بسيار زيبايي براي من هستند؛ روزهاي ‏مهم. اولين بار سال 1972 به ايران آمدم. در آن زمان اصلا تصور نمي كردم روزي عكسهاي من در اين ‏نمايشگاه به نمايش در آيد.‏

وي مي افزايد: من اگر ايرانشناس نمي شدم، عكاس هم نمي شدم.اولين عكسهايم را در سال 72 در ايران ‏گرفتم.در آن زمان عشق عكاسي نداشتم، عشق به ايران داشتم.يعني مي خواستم زيبايي ايران را به مردم نشان ‏دهم.اولين باري كه به ايران آمدم عاشق اين كشور شدم و با خودم گفتم ديگران هم بايد اين زيباييها را ‏ببينند.يعني غير ممكن بود كه اين زيبايي ها را براي خودم نگه دارم و شروع به عكاسي كردم. بعد ها با خودم ‏فكر كردم كه من در جاي ديگري غير از ايران نمي توانم عكاسي كنم. و براي مدت 3 يا 4 سال فقط از ايران ‏عكس گرفتم.البته بعدها به تدريج به كشورهاي ديگري سفر كردم و فعاليتهاي عكاسي من گسترده تر شد و در ‏طول مسافرتهايي كه از سال 75 به بعد انجام دادم آرشيو بزرگي از عكس دارم كه شامل عكسهايي از حدودا ‏‏35 كشور مي شود.اين عكسها را در يك سايت گذاشته ام كه آدرس آن اين است: ( ‏www.riccardozipoli.com‏ ) ‏

از وي مي پرسم: ‏‎‎عكاسان ايراني تا چه حد توانسته اند به عكاسان بين المللي نزديك شوند؟‎ ‎‎‎
‏ پاسخ او اين است: من در گذشته نمايشگاهي از آثار عكاسان ايراني در شهري نزديك ونيز برپا كردم به ‏همراه عكسهاي خودم و كيا رستمي و 56 عكاس ايراني ديگر.به نظر من كار عكاسان ايراني فوق العاده است ‏و شكي ندارم كه كيفيت كار آنها بسيار بالاست. اين نمايشگاه بسيار مورد پسند مردم واقع شد.البته همه جاي ‏دنيا از كار گردانان ايراني كه جايزه گرفته اند خبر دارند اما كمتر جايي از عكاسان ايراني با خبر هستنند در ‏حاليكه ايران عكاسان خوب بسيار زيادي دارد كه شناخته نشده اند.‏

سئوال بعدي از اين استاد زبان شناس اين است: ‏‎‎از دو مقوله ادبيات و عكاسي، به كداميك علاقه ‏بيشتري داريد و كداميك شما را بيشتر ارضا مي كند؟‎ ‎
و پاسخ وي هم اين:من سعي كردم ارتباطي بين اين دو مقوله پيدا كنم.نمي دانم كه موفق شدم يا نه.ولي تلاشم ‏براي بر قراري اين ارتباط بود. در واقع من تصميم دارم از طرف کار پژ‍‍‍وهشي به سمت عكاسي بروم. ‏ديگر دارم تبديل به يك عكاس واقعي مي شوم؛سر كلاس درس هم من اولين جمله اي كه به بچه ها مي گويم ‏اين است:ايران زيباترين كشور دنياست ‏

‎‎در بين شهر هاي ايران، كدام شهر را از همه زيبا تر ديديد؟‎ ‎
پاسخ دادن به اين سوال كمي مشكل است؛ البته اصفهان بي نظير است و همينطور يزد.‏

‎‎نظرتان در مورد مردم ايران؟‎ ‎
من مردم ايران را دوست دارم و در اينجا احساس غربت نمي كنم.از نظر اخلاق و فرهنگ ارتباطي و پيوندي ‏هست ميان ايتالياييها و ايرانيها. مردم ايران هم در ايتاليا كمتر احساس غربت مي كنند.‏

‎‎يك عكاس خوب بايد چه وي‍ژگيهايي بايد داشته باشد؟‎ ‎
در اين مورد مي توان دو روز صحبت كرد اما در حد 2 دقيقه مي توانم بگويم كه عكاس از 3 چيز بايد به ‏بهترين شكل استفاده كند:‏

از چشم : يعني صحنه مناسبي را با چشم انتخاب كني.‏
ذهن : بايد فكر كني كه از چه زاويه اي و در چه نوري اين عكس را بگيري.‏
دل : بايد احساسات خودت را در عكس بريزي.‏

هر كدام از اين 3 موضوع در عكس كم باشد حتما نقطه ضعفي در عكس پديد مي آيد.مثلا شما به عكسي نگاه ‏مي كني و كاملا مشخص است از چشم و ذهن استفاده شده اما در اين عكس احساست نيست و اين ضعف ‏عكس است.‏

‏ ‏

‏ ‏