روزبه ميرابراهيمي

‏"آزادي" حقي است که با تار و پود انسان ها درآميخته است يا وسيله اي که مي توان گاهي به آن دست يازيد؟ آزادي را ‏چگونه بايد درک کرد؟ آيا آزادي بدون درک مفهوم عميق آن به معناي واقعي آزادي است؟‏

در سالن 417 ساختمان دانشکده روابط بين الملل دانشگاه کلمبياي نيويورک عصر جمعه (7 مارس) تعدادي از دوستداران ‏احمد بورقاني، نماينده پيشين مجلس و معاونت اسبق مطبوعاتي وزارت ارشاد در دوره خاتمي، جمع شده بودند تا هم ياد او ‏را گرامي بدارند و هم پاي سخنراني دکتر عبدالکريم سروش بنشينند که اين روزها با ابراز برخي از نظرات خود در باره ‏قرآن يک‎ ‎بار ديگر واکنش هاي زيادي را شاهد بود.‏

درست در روزي که اين استاد سرشناس ايراني در نامه اي سرگشاده پاسخ يکي از منتقدان روحاني اش را داده بود که ‏دفاعيه اي بود بر اظهاراتش در مورد قرآن. ( نامه دکتر سروش در پاسخ به آيت الله جعفر سبحاني را اينجا بخوانيد ‏http://www.drsoroush.com/Persian/By_DrSoroush/P-NWS-BasharVaBashir.html‏ ).‏

دکتر سروش از واشينگتن آمده بود تا در جمع دوستان بورقاني هم از او ياد کند و هم به اين بهانه نقبي نيز بر مباحث پيشين ‏خود در باب آزادي بزند.‏

او بورقاني را يادآور اين مفاهيمي چون "نمايندگي"، "پارلمان"، "مطبوعات"، "آزادي مطبوعات" و "فرهنگ" دانست و به ‏نيکي از او ياد کرد.‏

دکتر سروش در بخشي از سخنان خود وقتي درباره آزادي سخن مي گفت يادآور شد که برخي آزادي را "وسيله" مي دانند و ‏برخي نيز آزادي را "حق". وي ضمن تميز دادن به مفاهيم، مفهوم آزادي را از مفاهيمي دانست که تا درک درستي از آن ‏نداشته باشيم نمي توانيم آزادي را لمس کنيم.‏

وي سخن گفتن و طرح مباحث مختلف در اين باره را پيش زمينه اي براي درک آزادي دانست و خاطر نشان کرد؛ برخي ‏آزادي را به مانند "شير" مي دانند که از دور زيبا و دل رباست اما وقتي به آن نزديک مي شوي هراس آور است و بودند ‏عده اي که تحمل نزديک شدن به آن را نداشتند.‏

دکتر سروش، بورقاني را از جمله افرادي دانست که عملکردش عاملي بود براي بازگشايي فضاي آزاد در روزگار پس از ‏دوم خرداد. ‏

وي روزهاي پس از دوم خرداد را روزگار "انفتاح" پس از "انسداد و خفقان" پيش از آن دانست و دوران هاشمي و فلاحيان ‏را "خزان استخوان سوز استبداد" ناميد. ‏

اين استاد ايراني دانشگاه جرج تاون واشينگتن ضمن اشاره به دوران پس از دوم خرداد که "دولت مستعجلش"مي ناميد ‏شرايط اصحاب فرهنگ و روزنامه نگاران آن روز را به مانند "شنا کردن در استخر شيره" دانست که هرچند شيريني را به ‏جامعه هديه مي دانند اما با دشواري در اين استخر دست و پا مي زدند.‏

دکتر سروش آزادي آن روزها را "آزادي محرومان" توصيف کرد و نه "آزادي توانمندان" و در توضيح آن گفت؛ وقتي ‏دهان ها را بسته اند و لب ها را دوخته اند تو تنها مي خواهي اين دهان را بگشايي و فرياد بزني اين "آزادي" خواهي از ‏روي محروميت است اما وقتي پس از آن از روي غنا به آزادي مي رسي آزادي ات از روي توانمندي است.‏

وي در ادامه اين تعبير را همان تعبيري هانا آرنت در مورد آزادي منفي و مثبت دانست و يادآور شد که ما پس از دوم خرداد ‏آزادي منفي داشتيم و بايد به آزادي مثبت مي رسيديم. ‏

پيش سخنان دکتر سروش کليپي از مرحوم احمد بورقاني براي حاضران پخش شد که حاوي بخش هايي از نطق پيش از ‏دستور اين نماينده اصلاح طلب مجلس ششم در دفاع از آزادي و آرمان هايش بود. ‏