ترقي: احزاب دموكراسيخواه خودمحورند
مناظره حميد رضا ترقي و محسن آرمين - یکشنبه 12 اسفند 1386 [2008.03.02]
محمود سرابي
"دولت هادي و دولت ناظر" عنوان مناظره اي بود كه حميد رضا ترقي عضو شاخص حزب موتلفه و محسن آرمين سخنگوي سازمان مجاهدين انقلاب را در دانشكده فني دانشگاه تهران رو در روي يكديگر قرار داد.
مجري مراسم پس از استقرار اين دو فعال سياسي در پشت ميز مناظره سوال خود را در اين مورد مطرح كرده و دو طرف را به چالش كشيد. او پس از ذكر مقدمه اي از نقش دولت در انتخابات از دو طرف خواست كه تعريفي از دولت ناظر و دولت هادي ارائه دهند.
ابتداي اين مناظره را محسن آرمين آغاز كرد و در پاسخ به اين پرسش و در بيان نظر خود در اين زمينه توضيح داد: "ما همواره از دموكراسي صحبت ميكنيم. اما دموكراسي بر باور به ذي حق بودن انسان است و بدون اعتقاد به اين كه انسان داراي حق است نميتوان به دموكراسي اعتقاد داشت. وقتي از حق نام ميبريم ذي حق بودن انسان، حقوقي فراتر از حقوق اجتماعي است، از اين رو بسيار ساده ميتوان حكومتي را تصور كرد كه به آزاديهاي اجتماعي معتقد است اما به آزاديهاي سياسي باور ندارد".
وي در ادامه سخنانش به طرح چند پرسش پرداخت. آرمين در اين رابطه گفت: "بايد پرسيد در حكومت ديني چه ابزارهايي براي پاسخگويي و پاسخگو كردن وجود دارد؟ آيا انتقاد به حكومت و نقد به تصميمات آن به معناي خروج از دين و موجب محروميت از حقوق اجتماعي يا سياسي ميشود؟ آيا اعتقاد به ذي حق بودن مردم در مشروعيت نقش دارد؟ اگر رضايت مردم در حكومت تاثيري ندارد پس حق جامعه در تعيين سرنوشت خود كجاست؟ آيا مشروعيت را ميتوان از رضايت و مقبوليت تفكيك كرد؟ اگر اين را پذيرفتيم آيا حكومت ديني بدون رضايت مردم مشروعيت دارد؟"
آرمين در ادامه افزود: "اگر صلاحيت 90 درصد از كانديداهاي مخالف رد شد و احزاب رقيب هخمواره به عنوان نوكر خارجي معرفي شدند و رسانه ملي هم رسالت خود را بر تبليغ احزاب موافق دولت و نشر دروغ و اكاذيب و تخريب رقيب استوار كرد و در ادامه اگر حزبي كه رقيب جناح حاكم است حتي از ارائه فهرست در اكثر حوزههاي انتخابيه محروم شد و مراجع نظارتي و اجرايي انتخابات با حزب حاكم بيشترين گرايش موافق سياسي داشتند و...آيا هنوز ميتوانيم بگوييم در روند ها براساس مشي ديني و دموكراسي عمل شده؟".
سخنگوي سازمان مجاهدين انقلاب سپس تاكيد كرد: "بايد فارغ از كليگوييها به اين سوالات و موارد مطرح به صورت روشن پاسخ دهيم تا تكليف خود را روشن كنيم. اينجا ديگر بحث دين نيست چرا كه همه به دين و اسلام اعتقاد داريم".
حميد رضا ترقي، نيز در ادامه در پي پاسخ به آرمين بر آمده و گفت: "قانون اساسي وظايف دولت را روشن كرده است و نميتوان با آن سليقهاي برخورد كرد. طبق قانون دولت مجري انتخابات است و بايد بي طرف باشد. نه دولتهادي داريم، نه دولت ناظر. در ساختار انتخاباتي براي اين كه به سمت سالمتر شدن پيش برويم چند فيلتر در نظر گرفته شده است كه اگر براساس آن عمل كنند مسير انتخاباتي قانوني شكل ميگيرد".
اين عضو شوراي مركزي حزب موتلفه در ادامه نيز با اشاره به روند بررسي صلاحيتها تحليل كرد: "نمي توانيم بگوييم كه همه چيز استبدادي است چرا كه چنين تحليلي تندروانه است.اين كه ملاك قضاوت براي حكومت ديني بودند يا غير آن منافع حزبي خودمان باشد ظلم در حق نظامي است كه تمام دنياي اسلام از آن با افتخار نام ميبرند و در روي كره زمين شايد كشور و دولتي با اين ميزان گرايش و توجه به دين وجود ندارد. نميگوييم كساني كه هستند معصوماند".
ترقي در ادامه با انتقاد از سوالاتي كه آرمين طرح كرده بود افزود: "اكنون در شرايطي هستيم كه بايد زمينه حضور و مشاركت مردم را فراهم كنيم. اين كه الان در آستانه انتخابات اين همه سوال در ذهن جامعه ايجاد كنيم كه جامعه سياستگريز شود با كاركرد حزبي منافات دارد. شايد نقش تخريبي آن بيشتر از نقش تثبيتي براي حركت جوانها در مسير انتخابات باشد.ما هيچ ترديدي نداريم كه راي مردم مبناي مقبوليت و مشروعيت نظام است و هيچ كس هم در نظام جمهوري اسلامي تا به حال ادعا نكرده است كه بدون اتكا به راي مردم اراده حكومت دارد".
وي همچنين در ادامه با انتقاد ضمني از دولت خاتمي و مجلس ششم گفت:" آنهايي كه تصور ميكردند متكي به راي مردم هستند در برابر دشمن منفعل و مرعوب بودند درواقع كمتر به راي مردم اعتقاد داشتند".
همچنين در ادامه اين مناظره كه دانشجويان بسيار زيادي از ان استقبال كرده و حتي صدها نفر سرپا بودند در پاسخ به سوال مجري مرسم مبني بر اينكه آيا تمام عملكرد دولت هشتم در مورد انتخابات در چارچوب قانون بوده است يا خير؟ گفت: "اگر كسي ادعا دارد كه بر خلاف قانون بود بايد آن را ثابت كند. پيش از اين نيز همه دولتها خود هياتهاي اجرايي را انتخاب كردهاند بنابراين اگر يك دوره را زير سوال ميبريد بايد همه دورهها ديگر را نيز زير سوال برد. به نظر من تنها دولتي كه گفته است اگر كسي خلاف قانون عمل كرد اخراجش ميكنيم اين دولت است. كدام دولت به خانه احزاب ميز داده است؟"
بر اساس اين گزارش در ادامه مراسم محسن آرمين در مورد دولت ناظر و هادي سخن گفته و با اشاره به اينكه همه مدعي قانونمداري هستند، اما قوانين براساس الگويي طراحي شدهاند. اين كه دولت ناظر است يا هادي مهم است، بايد تكليف را روشن كرد و گفت الگوي قانون اساسي جمهوري اسلامي و قوانين انتخاباتي ما از كدام يك از اين الگو تبعيت ميكند؟ آيا براي خود نقش مداخله گرايانه قائل است؟ اگر به اين نقش قائل باشد هادي است، يا نه نقشي كه براي خود قائل است نظارتي است راي مردم ملاك و معيار است گفت: "من امروز بسيار خوشحال هستم كه اين صحبت را از آقاي ترقي ميشنوم در غير اينصورت دوستان ايشان به اين صراحت اين حرف را نميزنند كه مبناي مشروعيت نظام راي مردم است".
آرمين در ادامه با اشاره دوباره به دولت ناظر گفت: "دولت ناظر صدا و سيما را ملزم به حمايت از جريان خاص نميكند و منتقدين دولت را رد صلاحيت نميكند". كه بلافاصله ترقي درواكنش به سخنان آرمين گفت:"اگر به اصل نظام و قانون اساسي اشكال داريد جاي آن اينجا نيست".
آرمين هم پاسخ داد: "خدا نكند اين گونه باشد، بايد گفت صرف نظر از اختلافات شديد سياسي با آقاي ترقي براي ايشان احترام زيادي قائلم. ممكن است با تلقيهاي مختلف و تعبير و تفسيرهاي متفاوت از قانون اساسي روبهرو باشيم". كه دوباره ترقي گفت: "قانون اساسي تكليف ما را روشن كرده است به قانونگذاري و همه چيز جهت داده است نميتوان در جمهوري اسلامي به كسي مسووليت را داد كه اسلام و قانون اساسي را قبول ندارد".
آرمين گفت: "حرف شما را قبول دارم. بحث اين است كه دولتي كه سر كار ميآيد براي خود اين نقش را قائل است كه عرصه را مهندسي كند. بحث بر سر قوانين نيست. قانون ضوابطي دارد ميگويد در صورت درخواست داوطلب مستندات رد صلاحيت بايد به او اعلام شود. اما عدهاي از چهرههاي شناخته شده مسلمان و با سابقه به عنوان عدم اعتقاد و التزام به اسلام رد صلاحيت شده اند.آقاي ترقي قبول دارند كه دولت بايد در صورت درخواست ما جواب بدهد و مستندات عدم التزام مرا به من بگويند. همچنين قانون انتخابات ميگويد اعضاي هيات مركزي نظارت نبايد از اقوام نسبي و سببي بستگان كانديداها باشد، آيا وقتي آقاي شيخ صادق لاريجاني در هيات مركزي نظارت است برادرش علي لاريجاني هم كانديدا است، آيا حضور برادر ايشان خلاف قانون هست يا نه؟ بايد به اين مساله جواب داد".
آرمين افزود: "صدا و سيما قرار است بي طرف باشد. آيا صدا و سيما ميتواند آقاي ترقي را در برنامههاي مختلف ببرد و از شخصيتهاي آن طيف در برنامههاي مختلف استفاده كند و عملا به نفع يك جريان سياسي تعبير كند و در برنامه 20:30 خبرهاي منفي و عليه يك جناح بدهد؟ آيا دخالت نيروهاي مسلح در عرصه سياسي خلاف قانون است؟ مگر اين صحبت صريح امام(ره) نبود؟ آيا اين خلاف قانون است يا نه؟ مگر شوراي نگهبان ناظر بر اجراي درست قانون نيست؟ آيا وقتي به صراحت ميگويند وظيفه الهي بسيج حمايت از يك جريان است و تكليف شرعي دارد كه نگذارد دو قوه از دست آنها خارج شود، آيا شوراي نگهبان يك موضعگيري در مقابل اين حرف كرد؟ مگر مرجع نظارت نيست؟ چرا اعلام موضوع نكردند؟ حرف ما اين است. هر شب صدا و سيما خبرهايي مبني بر ارائه ليست مشترك از سوي اصولگرايان و اختلاف در جناح اصلاح طلب منتشر ميكند و عليرغم اعتراضهاي مكرر ما هيچ تاثيري در آنها صورت نگرفته است. آقاي ترقي شما كه مسلمان هستيد و ما نيستيم، دلايل عدم التزام ما را به اسلام بپرسيد تا بي اعتقاد به اسلام از دنيا نرفته باشيم".
در ادامه اين مراسم آرمين خطاب به ترقي گفت: "آقاي ترقي شما فعال سياسي و حزبي هستيد. درست است كه اكنون دوستان شما حاكم هستند اما رعايت آزادي و رقابت سياسي سالم در تمام ملاحظات سياسي ديگر ارجحيت دارد و اين بايد اصل باشد. امروز وقتي اين تهمتها را ميبينيد ميگوييد كه اتفاقي نيفتاده است. اگر فكر ميكنيد رانت امروز شما جاودانه است اشتباه ميكنيد. بايد از قوانين و قواعد رقابت سياسي پاسداري كنيم".ترقيبلافاصله پاسخ داد: "ما امضا كرديم در حاليكه شما امضا نكرديد". آرمين نيز در پاسخ به ترقي كه به امضا ي منشور اخلاق انتخاباتي وزارت كشور اشاره مي كرد گفت: "آقاي ترقي دست از كارهاي نمايشي و صوري برداريد". ترقي هم گفت: "شش ماه احزاب روي آن كار كردهاند آيا كار شش ماهه نمايشي است؟".
قابل ذكر است كه منشور اخلاق انتخباتي آئين نامه اي بود كه وزارت كشورآن را طي همايشي در اواخر بهمن ماه به عنوان كار مشترك احزاب منتشر كرد. اكنون احزاب اصلاح طلب معتقد هستند كه وزارت كشور در همين مدت كوتاه از اين اخلاق تخطي كرده است.
در ادامه اين مناظره محسن آرمين با انتقاد شديد از عملكرد وزارت كشور در انتخابات گفت: "آقايان همايش اخلاقي انتخابات برگزار ميكنند، ما اين اخلاق را نمي خواهيم. همان قانون اساسي را كه در مورد احزاب مشخص است و حقوق آنها به صراحت آمده است را رعايت كنند. در همين انتخابات ديديم هياتهاي اجرايي سه هزار نفر را در مرحله اول رد صلاحيت كردهاند. در مرحله بعد شوراي نگهبان 50 درصد تصميمات هيات اجرايي را باطل اعلام كرد، اگر در يك اداره ضريب خطا فقط در يك مورد 50 درصد باشد فاجعه است. اما حتي يك نفر حاضر نشد بگويد كه اين چه هيات اجرايي است كه 50 درصد خطا دارد. آن وقت وزارت كشور افتخار ميكند كه همه كارها خوب پيش ميرود . آقاي ترقي ما هم به فكر اين كشور هستيم".
ترقي نيز در پاسخ به اظهارات آرمين گفت: "به نظر من آقاي آرمين از اين فرصت براي متهم كردن كساني كه اين جا نيستند استفاده كرد و من هم نماينده آنها نيستم كه از آنها دفاع كنم. به نظر من اين جلسات سر تا پا بد اخلاقي است . از اين كه بدون سند، يك تشكيلات سراسري همچون وزارت كشور را متهم كنيم و به نسل جوان القا كنيم چه سودي ميبريم".
اين در حالي بود كه سخنان آرمين به شدت از سوي دانشجويان استقبال شد که او را تشويق مي كردند و در عوض سنان ترقي با بي مهري آنان روبرو شد و چند بار هم حركاتي كردند تا ترقي به سخنان خود پايان دهد. از اين رو ترقي كه به شدت از سمت و سوي تشويق هاي دانشجويان برافروخته شده بود به انتقاد از دانشجويان پرداخت و گفت: "هر تاييدي دليل بر حقانيت موضوع نيست. اگر شوراي نگهبان را كه در مرحله آخر بررسي صلاحيتها است محكوم كنيم قضاوت درستي نيست. جرياني در كشور خدمت ميكند و ميخواهد از قرار گرفتن كشور در دست نامحرمان جلوگيري كرده و كشور را نجات دهد،اعضاي شوراي نگهبان فقهاي بي طرف و عادلي هستند".
اين سخن ترقي با اعتراض بسيار شديد دانشجويان روبرو شد و ترقي نيز در پاسخ گفت: "نبايد به عدالت شوراي نگهبان شك كنيد. نظام كه مسخره من و شما نيست. من در جلسهاي كه اين قدر به نظام تهمت و افترا زده ميشود نميتوانم شركت كنم" و بدين ترتيب خواستار ترك جلسه شد اما مجري مراسم از او خواست كه حضور داشته باشد و براي اين منظور هم اعلام كرد كه موضوع جلسه را به موضوع كاركرد احزاب تغيير خواهد داد. اما ترقي كه بسيار برافروخته و پر حرارت شده بود گفت: "اين عنوان با من هماهنگ نشده بود. من نميتوانم در اين قسمت بحث شركت كنم" و ادامه داد: "اعتقاد ما اين است كه نظام انتخاباتيمان، يك نظام حزبي نيست و احزاب در آن نقش اصلي را ندارند .اگر احزاب بخواهند به منافع ملي كمتر توجه كنند مردم نيز به آنها كمتر توجه كرده و پشتوانهي احزاب از نظر مردمي ضعيف ميشود".
اين عضو شوراي مركزي حزب موتلفهي سپس با اشاره به عدم پيروزي اصلاح طلبان در انتخابات دوره هفتم مجلس و رياست جمهوري گفت: "ما نيز انتخابات تك قطبي را قبول نداريم اما اگر ما به پايگاه اجتماعي خود قانع باشيم نهايت آنچه كه مردم انتخاب ميكنند را به عنوان نتيجهي انتخابات ميپذيريم و اين امر را در رقابت سياسي مورد توجه قرار ميدهيم".
وي ادامه داد: "عموما احزاب دموكراسيخواه خودمحور هستند اما اميدواريم كه همهي احزاب جايگاه خود را در نظام انتخاباتي كشور استحكام ببخشند و دولتمردان هم زمينهي حضور احزاب را در انتخابات فراهم كنند".
حميد رضا ترقي پس از اين اظهارات جلسه مناظره را ترك كرد. او كه از زمان اعتراض به سخنان آرمين بطور يكجانبه سخن مي گفت و جايگاه اصلاح طلبان را در جامعه ناچيز دانسته بود هنگام ترك جلسه با واكنش منفي و انتقاد آميز دانشجويان مواجه شد.
پس از اين براي دقايقي نيز محسن آرمين به سخنراني پرداخته و از جمله گفت: "اينكه عدهاي به نام عدم اعتقاد به اسلام رد صلاحيت ميشوند به دليل استنتاجهاي غلط است".
وي همچنين با انتقاد از حزب موتلفه و با اشاره به صحبتهايي مبني براين كه احزاب نبايد دنبال منافع خود باشند عنوان مي شود گفت: "چه معني دارد عضو حزبي باشيم كه ميگويد احزابي كه شايسته هستند روي كار بيايند، اين رفتارهاي ظاهري ولي مغاير با اخلاق سياسي، درست نيست و حزبي كه شما به آن مجوز داديد و اساسنامه دارد ديگر شيطاني و غيرشيطاني و خدايي ندارد كه متاسفانه بايد گفت حزبي با اين سابقهي سياسي و تشكيلاتي دچار اين دوگانگيها و تناقضات است".
آرمين ادامه داد: "اكنون هم در اين انتخابات يك جريان طرفدار دولت با تمام قدرت كانديداهاي خود را وارد صحنه ميكند و آنقدر كانديدا دارد كه دعوايشان بر روي سرليست است و در واقع با توليد انبوه و تورم كانديدا مواجهاند از اين رو ما با يك حركت سازمان يافته و برنامهريزي شده درعرصه رقابت سياسي مواجه هستيم كه نام آن را مهندسي رقابت سياسي ميگذارم. به اين معني كه حاكميت دنبال آن است كه برخي نيروها بايد حذف شده و نيروهايي ديگري در اين عرصهي رقابت حضور داشته باشند كه مي بينيم اختلاف سليقههايي جزيي هم با هم دارند و به ظاهر تنوعي هم است. نبايد اجازه دهيم چنين اتفاقي بيفتد زيرا چنين روشي براي كشور خطرناك است".
وي تاكيد كرد: "شايد براي اينكه اصلاحطلبان به انسجام برسند بايد شاهد چنين تجربهي انتخاباتي باشند و واقعبينانهتر به عرصهي انتخابات نگاه كنند".
آرمين همچنين در پاسخ به اين پرسش كه عدهاي كه سناريوي حذف اصلاح طلبان را دنبال ميكنند، تعدادشان از آن چه از پيش تصور ميشد بيشتر است، گفت: "به نظر من مشكل تعداد نيست اگر در اصل قضيه مشترك هستيم و باور داريم كه سناريويي در كار است تعداد برنامهگردانها مهم نيست بايد تدبيري بيانديشيم كه در سناريويي كه آنها در ذهن دارند شركت نكنيم و نگذاريم كه آن اتفاق بيافتد. به عنوان مثال علي رغم اين كه همهي ما ميگوييم و مي دانيم كه صدا و سيما نقش تخريبي دارد، اما گاه ناخودآگاه خودمان تحت تاثير قرار ميگيريم. بايد گفت انسجامي كه بين اصلاح طلبان وجود دارد از انسجام جريان مقابل بيشتر است. آنها بر سر سرليست بودنشان باهم دعوا دارند علي رغم اين كه هيچ مشكلي براي ارايه ليست ندارند و علي رغم اين كه همه آنها تاييد شده اند نميتوانند ليست مشترك بدهند، مطمئن باشيد به تفاهم هم نخواهند رسيد. مجموعهي اصلاح طلبان با توجه به سرمايههاي تئوريك و اجتماعي و فكري كه دارند به راحتي قابل حذف شدن نيستند".
مناظره محسن آرمين و حميد رضا ترقي حدود نيم ساعت پس از ترك جلسه از سوي ترقي خاتمه يافت. صدها دانشجويي كه در سالن شهيد چمران دانشكده فني حضور يافته بودند اغلب از اينكه ترقفي اين جلسه را ترك كرده انتقاد كرده و آن را به اين حساب مي گذاشتند كه پاسخي نداشت.
