برگزاري يک انتخابات رقابتي؛ اين تمام تاکيد مسئولان و سياستگزاران و مجريان انتخابات مجلس هشتم، و ‏متاسفانه بسياري از شرکت‌کنندگان در اين روند است. در حالي‌که هر انتخابات "رقابتي"، الزاما" انتخاباتي "سالم" ‏نيست.‏

تصور کنيد که در جامعه‌اي تعداد جريان‌هاي سياسي، مساوي ‏M ‎‏ و تعداد جريان‌هايي که از سوي مجريان و ‏مسئولان انتخابات، امکان حضور در عرصه‌ي رقابت را مي‌يابند برابر باN ‎‏ باشد. در اين‌صورت، تعداد ‏M – N‎‏ ‏جريان سياسي از حضور در انتخابات، محروم شده‌اند. حاصل ‏M – N‎‏ حتي اگر يک (1) باشد، به‌ اين معناست که ‏در چنين انتخاباتي، حداقل يک جريان و گروه سياسي، امکان حضور و رقابت نيافته است؛ و اگرچه انتخابات واجد ‏رقابت ميان ‏N‏ عدد جمعيت و جريان سياسي است -و از اين زاويه، انتخاباتي بسيار رقابتي ارزيابي مي‌شود- اما ‏آشکارا، از يک انتخابات تماما" آزاد و سالم و عادلانه، فاصله دارد. بديهي است به ميزاني که تعداد جريان‌هاي ‏محذوف و محروم‌مانده از رقابت، بيشتر و بيشتر شوند، حاصل ‏M – N‎‏ هم افزايش خواهد يافت و در عمل، ‏چنين انتخاباتي نه تنها ناسالم‌تر و ناعادلانه‌تر، که غيررقابتي‌تر هم خواهد شد. به بيان ديگر، با کاهش ميزان ‏N، ‏رقابت هم کاهش مي‌يابد و از سلامت انتخابات کاسته مي‌شود.‏

در نظام‌هاي توتاليتر و جوامعي که رژيم‌هاي سياسي آن تنها يک حزب و جريان (خودي‌ها) را بر‌مي‌تابند، ‏N =1‎‏ ‏مي‌گردد و انتخابات، به رفراندوم و "بلي يا خير" به جريان مسلط در ساخت‌ قدرت تبديل مي‌گردد؛ همان که در ‏عراق صدام شاهد بوديم. برعکس؛ اگر حاصل‏‎ M – N ‎‏ برابر با صفر شود، در اين‌صورت ‏M‏ مساوي با ‏N‏ ‏خواهد شد؛ يعني تمامي جريان‌ها و جمعيت‌هاي سياسي از امکان حضور در رقابت انتخاباتي برخوردار شده‌اند، و ‏شاهد يک انتخابات صد درصد آزاد، سالم و عادلانه هستيم؛ امري که در برخي کشورهاي توسعه‌يافته(مانند سوئد يا ‏سوئيس) به‌وقوع پيوسته است. ‏

انتخابات پيش رو (24 اسفند) البته انتخاباتي رقابتي است؛ چرا که لايه‌هاي گوناگون جريان حاضر در بلوک ‏قدرت(تماميت‌خواهان، اقتدارگرايان، محافظه‌کاران و پراگماتيست‌ها و...) در آن به رقابت بر سر کسب کرسي‌هاي ‏مجلس پرداخته‌اند. ايشان را -در اين رقابت- برخي ديگر از جمعيت‌هاي سياسي مرتبط با حکومت‌(مانند اعتماد ‏ملي، همبستگي، مردمسالاري و...) همراهي مي‌کنند. ضمن اين که اينجا و آنجا، معدودي منفرد و مستقل نيز وارد ‏رقابت شده‌اند. از اين نگاه، انتخابات مجلس هشتم، انتخاباتي رقابتي است؛ اما قطعا" انتخابات مزبور، "سالم" و ‏آزاد، ارزيابي نخواهد شد؛ چرا که تعداد قابل توجهي از جمعيت‌ها و جريان‌هاي فکري-سياسي فعال در جامعه، از ‏حضور در انتخابات 24 اسفند، محروم و ممنوع شده‌اند؛ نهضت آزادي، فعالان ملي-مذهبي، جبهه مشارکت و ‏سازمان مجاهدين انقلاب، شاخص‌ترين‌ محذوفان محسوب مي‌گردند.‏

اين‌چنين، اعلام تاييد صلاحيت بيش از 4500 نامزد، دردي از عدم‌سلامت و ناعادلانه بودن انتخابات مجلس هشتم، ‏درمان نمي‌کند. بر مبناي گزارش سخنگوي شوراي نگهبان، از مجموع 7597 کانديداي ثبت‌نام‌کننده، صلاحيت ‏‏2200نفر احراز نشده است و 569 نفر نيز به ردصلاحيت خود، اعتراض نکرده‌اند. مشخص است که ‏ردصلاحيت شده‌ها، جملگي به علل "غيرسياسي" رد نشده‌اند.‏

از جمله ضوابط و معيارهاي انتخابات آزاد و سالم و عادلانه، آن است که: غير از محدوديتهايي مانند: سن قانوني، ‏تابعيت كشور محل رأي، يا نداشتن سوء پيشينه‌ي مؤثر كيفري در جرايم عادي – كه منجر به محروميت موقت از ‏حقوق اجتماعي شده باشد - هيچ محدوديت ديگري در خصوص انتخاب‌شوندگان و نامزدهاي انتخاباتي، نبايد ايجاد ‏شود. در حالي که -صرف‌نظر از اپوزيسيون - صلاحيت بسياري از منتقدان و "غيرخودي"ها به‌خاطر رويکردها ‏و ديدگاه‌هاي مخالف‌شان، رد شده است.‏

انتخاباتي آزاد و سالم و عادلانه خوانده مي‌شود که احزاب و تشكلهاي مختلف، با هر نوع گرايش سياسي و عقيدتي، ‏بتوانند در شرايط يكسان نامزدهاي خود را معرفي کنند و براي شركت در انتخابات، از شرايط و تسهيلات مساوي ‏و عادلانه بهره‌مند باشند، و هرگونه نظارت استصوابي توسط نهادهاي حكومتي – تحت هرعنوان – منتفي باشد؛ ‏در ‌غير‌ اين‌صورت، حتي اگر انتخابات رقابتي هم باشد، سالم و آزاد ارزيابي نخواهد شد.‏

هر انتخابات آزاد، سالم و عادلانه‌اي، قطعاً "رقابتي" نيز خواهد بود؛ اما هر انتخابات رقابتي‌اي، الزاما" آزاد، ‏سالم و عادلانه نيز نخواهد بود.‏