پيروزي هسته اي يا آغاز دور جديد تحريم؟
گزارش جديد البرادعي - یکشنبه 5 اسفند 1386 [2008.02.24]
سامان رسول پور
s. rasoulpour@gmail. com
اگر چه گزارش جديد محمد البرادعي، رييس آژانس بين المللي انرژي اتمي مبني بر اينکه "ايران پيشرفتهايي در همکاريها داشته اما آژانس هنوز در موقعيتي نيست که صلح آميز بودن برنامه هسته اي ايران را تضمين کند" غرب را به اين نتيجه رسانده که بايد با ايران اتمي "برخوردي جدي" کرد، اما دولت جمهوري اسلامي آن را يک "پيروزي در راستاي حقانيت ايران" تلقي کرده و مردم را به برگزاري جشن در مساجد فراخوانده است.
در گزارش 11 صفحه اي محمد البرادعي آمده که ايران دو قطع نامه شوراي امنيت سازمان ملل مبني بر توقف غني سازي اورانيوم را به اجرا درنياورده و علاوه بر اين، نسل جديدي از سانتريفيوژها را در تاسيسات اتمي اش بکار گرفته که مي تواندغني سازي اورانيوم را تسريع کند. همچنين در اين گزارش ذکر شده که ايران در زمان تعيين شده به همه پرسشهاي آژانس پاسخ نداده و از پذيرش پروتکل الحاقي امتناع ورزيده است.
به گفته محمد البرادعي "مسئله تحقيقات تسليحاتي کردن برنامه در گذشته باقي مانده است"و "ارتباط غني سازي اورانيوم با برنامه هاي موشکي وتحقيقات نظامي، موضوعي است که آژانس را نگران ساخته و ابهاماتي را در برنامه هسته اي ايران دامن زده است".
اين گزارش در عين حال از پيشرفت همکاريهاي ايران با آژانس حکايت دارد و اينکه "ايران اجازه بازديد از خيلي از تاسيسات هسته ايش را به بازرسان آژانس" داده است. محمد البرادعي در همين خصوص گفته: "در چهار ماه گذشته ما پيشرفت هاي خوبي در زمينه روشن ساختن سوالات باقيمانده در ارتباط با فعاليت هاي گذشته هسته اي ايران به دست آورده ايم".
يک گزارش، دو برخورد
انتشار گزارش اخير آژانس واکنشهاي متفاوتي را برانگيخت. آمريکا و برخي کشورهاي اروپايي با استناد به بخشهايي از گزارش البرادعي، پيشاپيش از صدور قطع نامه سوم تحريمها دفاع کردند و حتي فرانسه و انگليس پيش نويس اصلاح شده قطع نامه سوم را رسما به شوراي امنيت ارائه دادند؛ آنسوتر، مقامات جمهوري اسلامي گزارش البرادعي را "پيروزي بزرگ هسته اي" نامگذاري کردند و مدعي شدند "پرونده اتمي ايران مختومه شده است".
در همين ارتباط، مقامات رسمي جمهوري اسلامي يکي پس از ديگري از گزارش البرادعي استقبال کردند وبا "پيروزي" خواندن آن تصويري کاملا مثبت از گزارش ارائه دادند. روزنامه هاي دولتي با تيترهايي درشت، اين گزارش را در راستاي "حقانيت " ايران و به "چالش کشيدن ادعاهاي کشورهاي غربي" معرفي کردند.
احمدي نژاد: بازهم پيروزي
محمود احمدي نژاد، رييس جمهوري اسلامي در باره اين "پيروزي بزرگ تاريخي" از طريق صدا و سيماي جمهوري اسلامي با مردم سخن گفت و از جمله اظهار داشت: "هيچ نشانه اي از انحراف در برنامه هسته اي ايران ديده نشده است. از اين به بعد ادامه مخالفت با موضوع هسته اي ايران در واقع به نوعي لوس بازي است".
وي در عين حال در پيام تبريکي خطاب به آيت الله خامنه اي نوشت: "اينجانب صميمانه از هدايتها و حمايتهاي حضرتعالي، تلاش بيوقفه دانشمندان و متخصصان، مجاهدت گسترده دستاندركاران ديپلماسي، فداكاري مجموعه خادمين ملت در دولت جمهوري اسلامي و هوشمندي، اعتماد به نفس و مقاومت قهرمانانه ملت بزرگ ايران سپاسگزارم و اطمينان ميدهم كه ملت عزيز و فرزندان انقلابي شما در دولت جمهوري اسلامي همچنان مصمم و متحد و بدون توجه به هياهوي بدانديشان در دفاع از آرمانهاي بلند انقلاب اسلامي و تا تحقق كامل همه آنها ايستادهاند".
سعيد جليلي، مذاکره کننده ارشد هسته اي ايران با اشاره به اينکه آژانس، اظهارات ايران را تاييد کرده، گفت: "اين گزارش در حقيقت اثبات حقانيت ايران در موضوع هسته اي بود".
سلطانيه، نماينده ايران در آژانس هم گفت: "ما در يك مبارزه و جنگ تحميلي نرم افزاري پيروز گشتهايم؛ جمهوري اسلامي ايران بدون هيچ نوع مصالحه و سازش بر حقوق حقه و غير قابل انكار خود پيروز شده و علي رغم تحمل فشارها با يكپارچگي و وحدت ميان مردم و مسئولين خاطرات و تجربه پاك و فراموش نشدني دفاع مقدس را تكرار كرده".
سلطانيه در ادامه اظهاراتش افزود: "صدور اين سند تاريخي - گزارش آژانس- توسط تنها سازمان بينالمللي - تخصصي، که اثبات كننده صحت كليه اظهارات جمهوري اسلامي ايران و بياساس بودن كليه اتهامات دشمنان اين ملت بزرگ است را به ملت بزرگ ايران تبريك عرض ميكنم".
غلامحسين الهام سخنگوي دولت هم گزارش را "پيروزي هسته اي" ناميد و اين "پيروزي" را به آيت الله خامنه اي و مردم ايران تبريک گفت.
علي لاريجاني دبير سابق شوراي عالي امنيت ملي، اين "پيروزي" را به دولت فعلي و دولتهاي قبلي و نيز رهبر جمهوري اسلامي تبريک گفت و افزود: "فناوري ملي هسته اي دستاورد مقاومت ملي ملت ايران، راهنمائيهاي مقام معظم رهبري بوده است که انشاءالله بر ملت و رهبري معزز انقلاب، همه دولتهاي گذشته ودولت آقاي احمدي نژاد مبارک باشد و انصافاً اين امر به فردي امثال ما که تدارک اجرائيات آنرا داشتيم مربوط نمي شود. اگر دستاوردهاي فناوري هسته اي را بتوان به نام فردي نوشت، آن شخص قطعا مقام معظم رهبري است که در طول سالهاي متمادي اين ايده را دنبال نمودند تا امروز به نتيجه رسيد".
علا الدين بروجردي، رييس کميسيون امنيت ملي مجلس درباره نقش رهبر جمهوري اسلامي و تاثير او بر البرادعي اظهار داشت: "شخصيت رهبر معظم انقلاب و نيز ديدگاه هاي فقهي ايشان که برخاسته از متن اسلام است و اينکه اسلام اجازه استفاده غيرصلح آميز از انرژي هسته اي را به مسلمانان نمي دهد، به نگاه البرادعي نسبت به فعاليت هاي هسته اي کشورمان کمک شايان توجهي کرد".
و بالاخره سرلشکر فيروز آبادي، رييس ستاد کل نيروهاي مسلح هم در اين باره گفت: "خداي بزرگ را سپاسگزارم که حقانيت جمهوري اسلامي ايران در مسئله انرژي صلح آميز هسته اي با وجود همه کارشکني ها و دشمني ها، به اثبات رسيد و اينک جهانيان در برابر اين واقعيت قرار گرفته اند که تا چه حد کشورمان به خصوص طي چند سال گذشته تحت فشارها و جو سازي ها و دروغ پراکني هاي قدرت هاي سلطه گر و در راس آنها آمريکا قرار داشته است".
روزنامه ها و پيروزي هسته اي
روزنامه کيهان در سرمقاله روز شنبه خود، گزارش آژانس را به مثابه "ورود به فينال باشکوه" قلمداد کرد و نوشت: "پرونده هسته اي ايران اکنون در حساس ترين مقطع خود به لحاظ تاريخي قرار دارد. براي اولين بار اين پرونده در اثر همکاري هاي فوق العاده ايران که براي غربي ها کاملا غيرمنتظره بوده تقريبا به طور کامل بسته شده است".
مدير مسئول جام جم هم در گفتگو با مهر گفت: "گزارش البرادعي نشان از رفع ابهامات آژانس دارد به گونه اي که در انتهاي هر بند از اين گزارش اشاره مي شود که آژانس به اين جمع بندي رسيده که توضيحات ارائه شده در مورد اين ابهام مغاير اطلاعات ما نيست بنابراين آژانس دراين مرحله ديگر سئوالي ندارد".
واکنش غرب
اما در جبهه مقابل چه خبر است؟ پس از انتشار گزارش البرادعي، کاندوليزا رايس وزير امور خارجه امريکا، گفت: "گزارش آژانس مي تواند دليل خوبي براي اعمال تحريم هاي بيشتر عليه ايران باشد".
خانم رايس گزارش آژانس را "توجيهي قوي" براي تصويب قطع نامه سوم تحريمها دانست و اضافه کرد: "گزارش آژانس نشان مي دهد که ايران همکاري کاملي با بازرسان نداشته و به پرسشهاي اصلي پاسخ نداده است".
وزير امور خارجه امريکا همچنين به خبرنگاران گفت: "آنچه نگرانيها را بيشتر مي کند اين است که ايران با کامل کردن فناوريها، در آينده به سوي ساختن بمب اتمي پيش برود".
نيکلاس برنز، معاون وزير امور خارجه امريکا هم اظهار داشت: "اکنون دلايل زيادي براي شوراي امنيت وجود دارد تا قطع نامه سوم تحريم را تصويب کند".
و درست يک روز قبل از انتشار گزارش البرادعي، فرانسه و انگليس پيش نويس اصلاح شده قطع نامه سوم تحريمها را رسما در اختيار 15 عضو شوراي امنيت سازمان ملل قرار دادند. اين پيش نويس که بعد از ماهها رايزني گروه 1+5 تدوين شده، در روزهاي آينده به راي گذاشته خواهد شد.
بنا به گفته جان ساوير سفير بريتانيا در سازمان ملل، پيش نويس حاوي دو شيوه "تشويق و تنبيه" است تا ايران مجاب شود به قطع نامه هاي پيشين سازمان ملل گردن نهد.
اين پيش نويس که به گفته يک ديپلمات غربي "کمي اصلاح شده" است از جامعه جهاني مي خواهد تا در داد و ستد با ايران "احتياط" کنند. علاوه بر اين از همه کشورها مي خواهد به مقامات ايراني مرتبط با برنامه هسته اي، ويزا ندهند. همچنين گفته شده که قطع نامه جديد هدف "فشار بر ايران" جهت متوقف ساختن غني سازي اورانيوم را دنبال خواهد کرد. همراه اين پيشنويس، فهرستي از اسامي افراد مسئول در برنامه اي هسته اي ايران نيز ضميمه شده است، افرادي که حق مسافرت به کشورها ي ديگر را نخواهند يافت.
پيش از اين شوراي امنيت سازمان ملل طي دو قطع نامه 1737 و 1747 از جمهوري اسلامي خواسته بود غني سازي اورانيوم را متوقف سازد اما مقامات ايراني همواره از ادامه غني سازي دفاع و بر صلح آميز بودن فعاليتهاي هسته اي شان تاکيد کرده اند.
بسياري از کارشناسان، گزارش اخير محمد البرادعي را نيز "دو پهلو" دانسته اند. به اعتقاد اين کارشناسان ماهيت اين گزارش به گونه اي است که هم طرف ايراني از نکات مثبت آن در جهت ادامه فعاليتهايش بهره مي گيرد و هم غربي ها نکات مبهم آن را بهانه اي براي صدور قطع نامه سوم تحريمها خواهند ساخت.
