‏

‏برايان بنت ‏

طيب جواد، سفير افغانستان در ايالات متحده، در حاليکه با نور قرمز اطراف کشورش را روي نقشه نشان مي ‏داد، به شوخي گفت: "ما اين همسايه ها را براي خودمان انتخاب نکرده ايم." او در حاليکه روز چهارشنبه در ‏سالني پر از تحليلگران، محققان و خبرنگاران صحبت مي کرد با سوالي درباره نفوذ فعلي ايران در افغانستان ‏روبرو شد.در اين حال، لبخند او ناپديد شد و جواب داد: "ايران روز به روز بيشتر به يک کشور متخاصم ‏تبديل مي شود."‏

افغانستان در نقطه مشکلي قرار گرفته است. اين کشور براي امنيت خود به ايالات متحده و ناتو وابسته است و ‏در عين حال داراي طولاني ترين مرز با ايران است. افغانستان مدت هاست نظاره گر دست و پنجه نرم کردن ‏استراتژيک ايران و ايالات متحده در خاک خود است. ايران همچنين با دفاع از اتحاد شمال عملا در ‏سرنگوني طالبان نقش موثري داشته است. ضمناً ايران بيش از هر کشور ديگر، در بازسازي افغنستان نقش ‏کمک کننده داشته است. ايران از سال 2002 به تزريق ميليون ها دلار در استان هاي غربي افغانستان دست ‏زده تا صرف جاده سازي، ساخت پست هاي برق، مدارس و درمانگاه هاي پزشکي شود. بالاتر از همه اينها ‏اينکه عوامل ايراني کيسه هاي پر از پول را به پاي رهبران قبايل غربي افغانستان ريخته اند. يک مقام وزارت ‏خارجه آمريکا با اعلام اين مطلب گفت: "اين کار آشکارا براي تحکيم نفوذ بيشتر است و يادآوري اين نکته به ‏آنها که: آمريکايي ها ممکن است 10 يا 20 سال اينجا بمانند، اما ما هميشه اينجا خواهيم بود."‏

به هرحال ظرف شش ماه گذشته، ايران دست به اقدامات ناخوشايندي زده که نيروهاي ناتو و ايالات متحده از ‏آن به عنوان انتقال تسليحات ساخت ايران به افغانستان ياد مي کنند. اين تجهيزات شامل راکت، مواد منفجره ‏پلاستيکي و بمب هاي انفجاري با نفوذ بالا هستند که قبلاً براي انهدام زره پوش ها در عراق به کار مي رفتند. ‏ويليام وود، سفير ايالات متحده در افغانستان، در 31 ژانويه گفت: "شکي نيست که شورشيان مشغول دريافت ‏سلاح از ايران بوده اند." اولين انبار سلاح هاي ساخت ايران در ماه آوريل در افغانستان کشف شد. يک مقام ‏وزارت خارجه آمريکا با اعلام اين مطلب، افزود: "علايم غافلگيرکننده اي به سيستم ارسال شد: ايران مشغول ‏کارهايي به مراتب بيشتر از کشاندن غرب افغانستان به زير نفوذ خود است."‏

اين همسايه بزرگ سپس براي نشان دادن چالشي هايي که مي توان پيش روي غرب گذارد، دست به اخراج ‏‏130000 پناهنده افغان زد تا در ماه هاي سرد زمستان، آنها را با کمبود غذا و سرپناه تنها بگذارد. بعد از دو ‏دهه جنگ در افغانستان، اکنون بالغ بر يک ميليون پناهنده افغان در کشور ايران به سر مي برند. افغانستان ‏منابع کافي براي سر و سامان دادن به بازگشت اين پناهندگان را ندارد. تنها پس از درخواست مستقيم حامد ‏کرزاي از محود احمدي نژاد بود که ايران جلوي اين سيل را گرفت. اما هنوز معلوم نيست اين دست و دلبازي ‏ايراني ها به چه قيمتي براي افغانستان تمام شده باشد. يک مقام ايالات متحده گفت: بازگرداندن پناهندگان، ‏‏"براي ارسال پيامي از ناخشنودي ايران از روابط آنها با آمريکا طراحي شده بود."‏

اقدامات اخير ايراني ها بهانه خوبي به دست بازهاي واشنگتن داده تا اميال ايران در منطقه را بزرگنمايي ‏کنند. موسسه محافظه کار آمريکن انترپرايز در گزارش روز سه شنبه خود به افزايش نفوذ ايران در ‏خاورميانه و آسياي مرکزي پرداخت. بنا بر اين گزارش، ايران "به طور قطع مشغول تامين برخي کمک هاي ‏نظامي براي طالبان افغانستان است."‏

همه اينها باعث گير افتادن افغانستان در اين ميان شده است. اين کشور به کمک ايران براي توسعه ‏زيرساختها در استان هاي شرقي نياز دارد. ضمناً منافع فراواني در حفظ روابط دوستانه با ايران وجود دارد. ‏اما کابل مي داند که همه اينها نمي تواند به قيمت جدا شدن از ايالات متحده و ناتو تمام شود. آخرين چيزي که ‏کرزاي مي خواهد تحت فشار قرار گرفتن براي انتخاب يکي از ميان ايران و ايالات متحده است. جواد، سفير ‏افغانستان در آمريکا، گفت: "ايران هم نقش سازنده و هم مخرب در افغانستان داشته است. ايران با بازي کردن ‏در هر دو نقش سعي در گير انداختن کابل در يک گوشه دارد. اين رفتار در شأن يک همسايه نيست."‏

منبع: تايم، 22 فوريه ‏