کتاب روز♦ کتاب
نسرين تبريزي - پنجشنبه 2 اسفند 1386 [2008.02.21]
هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه کتاب به نشاني زير بفرستند.
P.O.Box 94000 creteil cedex
France10014

با سلطان سخن فارسي
تاملي بر زندگي وآثار سلطان سخن فارسي – سعدي
تاليف دکتر اسد اله نوروزي
انتشارات دانشگاه هرمزگان – 1386
"اينک هرگاه تاريخ تيره و تار آن ايام را مرور مي کنيم به نظر مي رسد که اتابکان فارس باهمان اقدام به ظاهر ناپسند سازگاري به مغول چه خدمتي به حفظ فرهنگ اين مروز و بوم نموده اند. چه اگراين گوشه از خاک ميهنمان نيز در معرض تاخت و تازخون آشامان تاتار قرارمي گرفت، اي بساکه سعدي و حافظ را هم نداشتيم. مگر نه اينکه تا پيش از حمله مغول ستارگان علم و ادب ايران همواره از خراسان طلوع مي کردند. ببينيد که چراغ اين خطه فرهنگ پرور پس از فداشدن عطار و نجم الدين کبري چگونه به خاموشي گرائيد."
دکتر اسداله نوروزي- عضو هيئت علمي دانشگاه هرمزگان- چنين به دوران سعدي استاد سخن بر مي گردد و در کتابي کم برگ اماپر بار تاملي مي کند بر زندگي و آثا راو.
کتاب سه فصل دارد. در فصل نخست زندگي نامه سعدي بررسي مي شود. فصل دوم به جامعيت ادبي استاد سخن مي پردازد و فصل سوم دو گفتار دارد. گفتار اول : جدول ها و اطلاعات آماري. گفتار دوم: تصويري از گلستان و تامل بر ديباچه آن.

<strong>تسلي ناپذير</strong>
نويسنده: کازوئو ايشي گورو
مترجم: سهيل سمي
قيمت: 89000 ريال، نوبت چاپ: چاپ اول 1386، ناشر: ققنوس
تسلي ناپذير داستان حضور موسيقيداني مشهور به نام رايد در شهري کوچک و فراموش شده است که به دعوت مسئولين و مردم اين شهر براي اجراي کنسرتي به آنجا وارد شده است. شهروندان اين شهر کوچک و آدم هاي - در ابتدا مهربان و سپاسگزار- آن هر کاري براي بهتر اجرا شدن برنامه ي کنسرت انجام مي دهند. از آنجا که مدت هاست هيچ هنرمند معتبري به شهرشان نيامده و شهرشان از رونق و شکوه سال هاي گذشته فاصله زيادي گرفته است اين شور و اشتياق چندان غير طبيعي به نظر نمي رسد. ولي در ادامه يادآوري مبهم خاطرات دور موسيقيدان معروف و حرافي هاي اهالي اين شهر که حالا شهر عجيبي به نظر مي آيد خواننده را در اين روايت پيچيده و جذاب ايشي گورو از زندگي و آدم هايش غرق مي کند. خاطرات و قضاوت هاي گوناگون به رايدر و خواننده تسلي ناپذير حمله مي کنند و....
«تسلي ناپذير» رماني است از کازوئو ايشي گورو نويسنده انگليسي متولد ژاپن. ايشي گورو شهرت خود را بيشتر مديون رمان « بازمانده روز » است، رماني كه با بازي آنتوني هاپكينز به فيلم برگردانده شده و نجف دريابندري آن را به فارسي ترجمه كرده است. ايشي گورو را غالب منتقدان انگليسي نويسندهاي صاحب سبك ميدانند. سال 1983 مجله «گرانت» او را در فهرست بهترين نويسندگان جوان انگليسى جاى داد؛ فهرستى كه شامل مارتينايميس، جولين بارنز، ويليام بويد، ايان مك اون و گراهام سوئيفت بود. ترجمة سهيل سمي از اين رمان طولاني نيز در مجموع ترجمهاي است راحت، روان و خواندني.
رمان تسلي ناپذير در سال 1995 منتشر شد و واکنش هاي مختلفي در ميان منتقدان برانگيخت. ايشي گورو پيش از اين موفق به دريافت جايزه کتاب سال Whitbread در سال 1986براي کتاب هنرمند دنياي شناور و جايزه بوکر در سال 1989 براي بازمانده روز شده بود.

<strong>بازي آخر بانو</strong>
نويسنده: بلقيس سليماني
قيمت: 35000 ريال، نوبت چاپ: چاپ چهارم 1386، ناشر: ققنوس
ماجراي بازي آخر بانو از اوايل انقلاب، سال 60 به بعد شروع و تا امروز ادامه پيدا مي كند. گل بانو، دختري اهل كتاب خوان است و كتاب هايي را كه از دست بلبشوي اول انقلاب و قلع و قمع ها نجات پيدا مي كنند را نگه مي دارد و مي خواند. حيدر، از اقوامش، خواستگار پروپا قرص گلبانو است، ولي گلبانو هيچ علاقه اي به او ندارد. در گيرودار شلوغي اوايل انقلاب، اختر و امير از نزديكان گل بانو، اعدام مي شوند و پيرامون نبش قبر آنها اتفاقات زيادي در روستاي محل زندگي گلبانو مي افتد. از اينجا به بعد، سعيد، معلم شهري كه در روستاست به همراه زنش نسا، زني كه بيست سال از او بزرگتر و جاي مادرش است، وارد داستان مي شوند. زن از سعيد جدا مي شود و معلم عاشق گل بانو... گل بانو مصلحتي با رهامي، مهندس انقلابي ازدواج مي كند تا برايش بچه اي بياورد و....
فصل اول رمان از زبان گل بانو، فصل دوم از زبان سعيد، فصل سوم از زبان گل، همان گل بانو، فصل چهارم از زبان آقاي رهامي روايت مي شود.
بلقيس سليمانى متولد ۱۳۴۲ كرمان است و در كارنامه اش آثارى چون «همنوا با مرغ سحر» پيرامون زندگى و آثار على اكبر دهخدا، «هنر و زيبايى از ديدگاه افلاطون» و «بررسى وضعيت كمى و كيفى ادبيات داستانى در دهه هفتاد» و «تفنگ و ترازو» در نقد و بررسى ادبيات دفاع مقدس و... به چشم مي خورد. رمان «بازى آخر بانو» كه مضمونى سياسى - اجتماعى دارد توسط نشر ققنوس منتشر و تاكنون چندين بار تجديد چاپ شده است.سليماني هم اكنون رمان «خاله بازى» را به انتشارات ققنوس سپرده و در انتظار مجوز چاپ آن است.

<strong>جمعه بيست و هشتم روي صندلي لهستاني</strong>
نويسنده : غزال زرگراميني
قيمت : ۱۲۰۰۰ ريال، تاريخ چاپ : چاپ اول- ۱۳۸۶، ناشر: ققنوس
جمعه بيست و هشتم روي صندلي لهستاني با هشت داستان کوتاه از جمعه بيست و هشتم آغاز مي شود. داستان ها به ترتيب با راوي اين قصه ها هستند: قصه اول، قصه دختري چاق است که عاشق استادي مو سفيد ميشود و تا آنجا پيش ميرود که موفق به گرفتن مدرک دکترا ميشود. داستان بعدي، روايت راننده تنهاي آژانس است که خيلي اتفاقي جدول تلفني حل ميکند. داستان ديگر يک داستان کوتاه از پسر بچهاي است که گربهاي سياه دارد و با يک شبح دوست ميشود. "زن سمندر يا زينت؟" داستان سرايدار يک برج است که شبها با کليدهاي يدکي به آپارتمانهاي طبقات بالا ميرود. طولانيترين داستان کتاب ماجراي 3 زن را باز ميگويد که يک مرده روي دست شان مانده بعد کتاب کمي شيرين ميشود و به داستان شيرينيپزي مانوک ميرسد که دختري ارمني به نام ژانت مدير آن است و محبوبه کتابفروش همسايه. آخرين داستان هم از دو نفر است که با فلاکس چاي رفتهاند روي پشتبام تا برف ببينند.
وجه غالب داستان هاي جمعه بيست و هشتم روي صندلي لهستاني در جريان بودن يک زندگي واقعي است. در حالي که شخصيت ها، ويژگي هاي آنها و اتفاقاتي که برايشان مي افتد به هيچ وجه باورپذير نيستند.
غزال زرگراميني متولد 1360است. پيش از اين از وي، يك داستان كوتاه در مجموعه داستاني به نام "اردك هاي جسور" (9 داستان كوتاه از 9 نويسنده جوان به همراه يک داستان از محمد محمدعلي) به چاپ رسيده بود. او از تيرماه 1384 تا ارديبهشت 1385 به چاپ مستمر داستان در روزنامه "جام جم" مشغول بوده است.

<strong>چرت کوتاه</strong>
نويسنده: ليلي دقيق
قيمت: 10000 ريال، نوبت چاپ: چاپ اول 1385، ناشر: بازتاب نگار
چرت کوتاه مانند اغلب داستان هاي سال هاي اخيرکه توسط نويسندگان زن نوشته شده، بيشتر از هرچيز دغدغه ي مسال زنان را دارد. بدون اينكه داستان را به سمت احساساتيگري بکشاند و در کنار طرح معضلات اين قشر از جامعه به مسايل و دغدغه هاي ديگر اقشار جامعه نيز مي پردازد. بيشتر داستان هاي مجموعه چرت کوتاه در زمينه ي اجتماع و بحث هاي روان شناختي انسان ها و مناسبات جاري بين آنها جريان دارد. چرت کوتاه شامل ۸ داستان كوتاه است. البته يكى از داستان ها نسبت به بقيه بلندتر است و حوادث آن هم در حدود ۶۰ سال قبل اتفاق مى افتد. بقيه داستان ها به مسائل امروز جامعه ايراني مي پردازند. شخصيت هاي هر يک از داستان هاي اين مجموعه در عين دارا بودن ويژگي ها و مختصات خاص خودشان به نظر مي رسد به نوعي با يکديگر در ارتباط هستند.
ليلى دقيق متولد ۱۳۵۱ در تهران و داراى ليسانس شيمى است. اين مجموعه داستان اولين اثر منتشر شده از ليلي دقيق است. اين کتاب نامزد دريافت جايزه ادبي در جوايز ادبي سال 85 بوده است.

<strong>ژاك قضا و قدري و اربابش</strong>
نويسنده: دني ديدرو
مترجم: مينو مشيري
359 ص، تهران: انتشارات فرهنگ نشرنو، 1386، چاپ اول
چهارصد سال تاريخ رمان بدون «ژاك قضا و قدري و اربابش» كه به حق در كنار رمان هايي چون «دن كيشوت» و «اوليس» جاي دارد، كامل نيست. به احتمال زياد، «ديدرو» اين رمان را بين سال هاي 1765 تا 1784 ميلادي نوشته است. مشكل بتوان «ژاك قضا و قدري» را در قالب ادبي خاص گنجاند. شايد بتوان آن را برداشتي كاملا شخصي از ژانر «پيكارسك» دانست و تا حدي وامدار سنت «دن كيشوت». در اين رمان چند لايه، «ديدرو» هشيارانه و با زبان طنز به تقليد معيارها و شگردهاي معمول آثار تخيلي مي پردازد تا آنها را به تمسخر بگيرد و نفي كند؛ به همين دليل است كه اين اثر او را «ضد رمان» خوانده اند. او از همان بدو رمان، فضايي را خلق مي كند كه پيش از او در تاريخ رمان نويسي ديده نشده است. در واقع مي توان ادعا كرد كه سنت گريزي، ساختار پيچيده، بي نظمي استادانه، آوردن داستان در داستان، پارادوكس ها و تضادهاي گستاخانه، آميزه طنز و تخيل براي مبارزه با جهل و خرافات و كوته بيني، از ويژگي هاي منحصر به فرد اين رمان است؛ رماني كه نمونه اي از داستان نويسي مدرن به شمار مي آيد. ترجمه خوب و روان خانم «مينو مشيري» از اين اثر، كتابي جذاب و خواندني در اختيار فارسي زبانان علاقمند به ادبيات جهان قرار داده است.

<strong>انتخاب (مجموعه داستان)</strong>
نويسنده: سيمين دانشور
166 ص، تهران: نشر قطره، 1386، چاپ اول
اين كتاب، مجموعه اي از داستان هاي كوتاه «سيمين دانشور» است. اين داستان ها كه اكثرا در سال هاي گذشته در كتاب ها و مجموعه هاي مختلف به چاپ رسيده، اكنون در قالب يك كتاب گردآوري شده است. عناوين بعضي از داستان هاي اين مجموعه عبارتنداز: «لقاء السلطنه»، «اسطقس»، «انتخاب»، «برو به چاه بگو»، «ساواكي»، «بخت گشايي»، «برهوت»، «ميزگرد»، «از خاك به خاكستر» و«از پرنده هاي مهاجر بپرس».

<strong>فرهنگ داستان نويسان ايران (از آغاز تا امروز)</strong>
نويسنده: حسين ميرعابديني
303 ص، تهران: نشر چشمه، 1386، چاپ اول
در اين مجموعه كه به معرفي داستان نويسان معاصر ايران اختصاص دارد، پس از ذكر اطلاعاتي درباره زندگي نويسندگان، فهرست و مشخصات آثار داستاني آن ها ارائه شده است. در حقيقت، اين فرهنگ دربرگيرنده مشخصات آثار و زندگينامه نويسندگان معاصر ايراني از نخستين كوشش ها براي آفرينش ادبيات جديد (دهه 1270 خورشيدي) تا دهه 1380 است. از اين رو زندگينامه و فهرست آثار نويسندگاني كه نخستين اثر خود را پس از 1380 منتشر كرده اند، نيامده است. اما در مورد نويسندگاني كه در اين فرهنگ معرفي شده اند، آخرين اطلاعات– مثلا فهرست آثار آنها تا پايان سال 1383– گردآوري شده است. از ويژگي هاي ديگر اين فرهنگ، معرفي نويسندگان افغاني است كه در سال هاي اخير آثار خود را به زبان فارسي در ايران منتشر كرده اند.

<strong>زبان فارسي: جلدهاي اول، دوم، سوم، چهارم</strong>
نويسنده: احمد صفارمقدم
1097 ص، تهران: شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي، 1386، چاپ اول
مجموعه «زبان فارسي» كه اكنون جلدهاي اول تا چهارم آن چاپ و منتشر شده، براي آموزش زبان فارسي به غيرفارسي زبانان و آشنا كردن آنان با مباني تاريخ، ادبيات و فرهنگ ايران تدوين گرديده است. مخاطبان اين مجموعه عمدتا دانشجويان دانشگاه هاي خارج از كشور و ساير فارسي آموزان در محيط هاي غير فارسي زبان هستند كه مطابق برنامه آموزشي، و يا بنا به ميل خود، به فراگيري توام و هم زمان مهارت هاي زباني مي پردازند. نسل جديد ايرانيان خارج از كشور و خارجيان مشغول به تحصيل در ايران، مخاطبان ديگر مجموعه را تشكيل مي دهند. به دليل محدوديت هاي يادگيري در برنامه هاي فارسي آموزي كه ممكن است با عدم دسترسي به معلم ايراني تشديد شود و نيز به خاطر سهولت فراگيري بدون معلم، از زبان واسطه انگليسي كه در بيشتر كشورها رواج دارد به طور محدود استفاده شده و مطالب درسي با توضيح مختصر به اين زبان همراه گرديده است.

<strong>روزنامه اخبار مشروطيت و انقلاب ايران</strong>
نويسنده: سيد احمد تفرشي حسيني
به كوشش: ايرج افشار
320 ص، تهران: انتشارات اميركبير، 1386، چاپ دوم
اين كتاب كه اطلاعات مفيدي در باب حوادث مربوط به فرمان مشروطيت و تاريخ عصر انقلاب ايران را در بر دارد، مجموعه اي از يادداشت هاي «ميرزا سيد احمد تفرشي حسيني»، ملقب به «تمجيد السلطان» است. او از پسران «حاجي امين دواب» - كالسكه چي مظفر الدين شاه- بوده و در دستگاه و دربار «محمد علي شاه» خدمت مي كرده است. يادداشت هاي او به حوادث و ماجراهاي فاصله سال هاي 1321 تا 1328 ه. ق مي پردازد. مؤلف كه از صداقت و ساده دلي بي بهره نيست، در جريان حوادث انقلاب مشروطه، مردد و دودل بوده و جهت گيري مشخصي نداشته است. از خلال نوشته هايش برمي آيد كه ميل او به جانب مشروطه طلبان بيشتر بوده و يا آن كه از ترس، چنين حالتي را در نوشته هاي خود بروز مي داده است. طبعا چون نوكر دربار «محمد علي شاه» است و رزقش از آنجا تامين مي شده، نگران است كه چه به سرش خواهد آمد...

<strong>ستارخان و جنبش آذربايجان</strong>
نويسنده: نريمان حسن زاده
مترجم: پرويز زارع شاهمرسي
230 ص، تهران: انتشارات شيرازه، 1386، چاپ اول
اين كتاب به وسيله يكي از پژوهشگران و نويسندگان جمهوري آذربايجان در سال 1986 ميلادي به زبان تركي نوشته شده و با الفباي كريل در باكو به چاپ رسيده است. موضوع آن جنبش آذربايجان در دوران مشروطه و نقش كليدي «ستارخان» در اين جنبش است. مهم ترين مزيت كتاب نسبت به آثار مشابهي كه در دوره هاي گذشته به وسيله پژوهشگران روس و در رابطه با جنبش مشروطه و آذربايجان نوشته شده، استفاده از آن دسته اسناد بايگاني شده اي است كه در دوران قبل از «گورباچف» استفاده از آنها ناممكن بود. از اين رو مترجم كتاب در پيشگفتار خود تصريح مي كند: [هدف از ترجمه اين كتاب، انتقال بينش خاص نويسنده نيست چرا كه نكته اي تازه در اين بينش وجود ندارد... منظور آن بود كه روايتي جديدتر با اسناد و مداركي نوين در اختيار خوانندگان و علاقمندان قرار گيرد تا با استفاده از اين اثر... درك ابعاد مختلف انقلاب مشروطه فراهم گردد.]

<strong>حزب مردم به روايت اسناد</strong>
تدوين: فاطمه اورجي نيك آبادي، غلامعلي پاشازاده
1027 ص، تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1386، چاپ اول
در سال هاي پس از كودتاي 28 مرداد 1332، حزب هاي «مردم» و «مليون» كه به وسيله دولت به وجود آمدند، صحنه گردان عرصه سياست ايران شدند. «حزب مردم» يا حزب اقليت از 26 ارديبهشت 1336، به رهبري «اسدالله علم» شروع به فعاليت كرد و مرامنامه و اساسنامه آن تدوين شد. با استعفاي «علم» از دبير كلي اين حزب در سال 1339، «پرفسور عدل» جانشين او شد و تا سال 1350 دبير كلي اين حزب را به عهده داشت. دراسفندماه 1353 با انصراف شاه از سيستم دو حزبي و اعلام تشكيل «حزب رستاخيز» به عنوان تنها حزب قانوني ايران، «حزب مردم» به كار خود پايان داد. در كتاب «حزب مردم به روايت اسناد»، تاريخچه و فعاليت اين حزب در طول حيات تقريبا هيجده ساله آن، با اتكاء به مدارك و اسناد گوناگون بررسي شده است.

<strong>از طبابت تا تجارت: خاطرات يك تاجر اصفهاني</strong>
نويسنده: ميرزا عبدالجواد اخوت
به كوشش: مهدي نفيسي
336 ص، تهران: نشر تاريخ ايران، 1386، چاپ اول
اين كتاب، گونه اي مردم نگاري (مونوگرافي) درباره يك خانواده سنتي ايراني در اصفهان است؛ خانواده اي كه خود حاصل پيوند دو خانواده بازاري و روحاني بود. كتاب به دوراني مي پردازد كه جامعه ايران در حال گذار از يك جامعه سنتي به دنياي مدرن است. خاطرات گردآوري شده در اين مجموعه، وضعيت خانواده اي اهل بازار اصفهان را كه در محيط پرتلاطم و خروش دوره مشروطه دوم، در دوران «احمد شاه»، مي بالد و تحت تاثير موج تجددگرايي قرار مي گيرد و دگرگون مي شود، به تصوير مي كشد. تجدد گرايي اين خانواده اما در دوران تجدد گرايي اقتدارگرايانه «رضا شاه» رنگ مي بازد و خانواده دوباره به جايگاه و سنت خويش بازمي گردد. راوي خاطرات، «ميرزا عبدالله جواد اخوت» است كه در فاصله سال هاي 1267 تا 1324 خورشيدي مي زيست. او ابتدا نزد پدرش در بازار اصفهان كار مي كرد. سپس به دنبال آشنايي با يك پزشك، از كار بازار دست كشيد، به تحصيل پزشكي پرداخت و در اصفهان مطبي تاسيس كرد. با روي كار آمدن «رضا شاه» زندگي خانوادگي «ميرزا عبدالجواد» دگرگون شد و او به سنت قبلي خانوادگي اش، يعني فعاليت در بازار بازگشت. خاطرات اين تاجر اصفهاني، واكنش اقشار سنتي جامعه ايران را نسبت به پديده مدرنيته و تجدد در ايران، در اواخر دوره قاجار و اوايل حكومت پهلوي بازگو مي كند.

<strong>مجموعه مقاله هايي از كنگره بين المللي ماركس (1995)</strong>
ويرايش: حسن مرتضوي
279 ص، تهران: نشر ديگر، 1386، چاپ اول
كنگره بين المللي ماركس با عنوان «ماركسيسم پس از صد سال: كارنامه و چشم اندازها»، در تاريخ 27 تا 30 سپتامبر 1995، به ابتكار نشريه «اكتوئل ماركس» در دانشگاه پاريس برگزار شد. كتاب حاضر، ترجمه تعدادي از مقالاتي است كه از طرف پژوهشگران كشورهاي مختلف و تئوريسين هاي ماركسيسم به اين كنگره ارائه شده است. اين مقالات به وسيله گروهي از مترجمان به فارسي برگردانده و سپس ويرايش شده است. عناوين بعضي از مقالات اين مجموعه و نويسندگان آنها عبارتنداز: «انقلاب و دموكراسي در انديشه سياسي ماركس و انگلس/ژاك تكسيه»، «جهاني شدن در بوته آزمايش/ديويد هاروي»، «پنج تز درباره ماركسيسم واقعا موجود/فردريك جيمسون»، «ملاحظاتي درباره مبارزه طبقاتي/ژاك كرگوات»، «سرمايه داري پس از كمونيسم/پري آندرسون»، «مسئله اخلاق در ماركسيسم/ايون كي نيو»، «فقر ملت ها، ارزش اضافي نسبي، تغييرات فني و انباشت در حال حاضر/آلن فريمن» و «ديالكتيك ماركسيستي پيشرفت و مسئله كنوني جنبش هاي اجتماعي/ميكائل لووي».
