‏‏

آن گيئران

ديگر توان و فرصتي براي ادامه موضوع مورد بحث دولت بوش در خصوص بازسازي روابط متشنج آمريکا با ايران ‏باقي نمانده است. پيشنهاد سال 2006 راجع به مذاکرات مستقيم ايران و آمريکا در سطح بلندپايه ترين مقامات دو کشور ‏به جايي نرسيده است. تمايل آمريکا براي اعمال مجازات هاي تنبيهي سازمان ملل بر ايران بخاطر برنامه هسته اي اين ‏کشور، بندرت ايران غني از نفت را تحت فشار گذاشته و احتمالا ً ايران را از ميز چانه زني دور کرده است. تلاش ‏ديگر در خصوص نزديکي به ايران بر سر يک موضوع مشترک – سرنوشت عراق – هيچگونه نتيجه قابل ملاحظه اي ‏در بر نداشته است.‏

پيشنهاد دو ساله کاندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريکا راجع به مذاکره درباره برنامه هسته اي ايران، چشم انداز ‏وسوسه کننده اي داشته است. تحليلگران معتقدند به تبع اين پيشنهاد، رايس به هر آنچه که ايرانيان بخواهند بگويند، توجه ‏خواهد کرد. در واقع اين پيشنهاد کرنش در برابر حکومتي است که دولت بوش بسيار به آن بدگمان است و لقب "محور ‏شرارت" را به آن داده است. به علاوه، اين پيشنهاد با شرايطي همراه بود که ايران دليلي براي عمل کردني آنها نمي ‏ديد. ‏

يک مقام بلندپايه دولت بوش مي گويد: "راحت تر است اين موضوع به دولت بعدي واگذار شود." برخي از تحليلگران ‏مسائل ايران معتقدند که پيشنهاد هويج و چماق خيلي دير، يعني پس از بسته شدن باب آشتي با ايران، عنوان شد. برخي ‏ديگر مي گويند، اين پيشنهاد زماني اندکي شانس موفقيت داشت، اما اين شانس تحت تأثير رويدادها قرار گرفت. ‏

ري تکيه تحليلگر برجسته مسائل ايران عضو شوراي روابط خارجي آمريکا مي گويد:"گمان مي کنم هنوز شانسي ‏هست که ايران بتواند شرايط آمريکا و جامعه بين الملل را عملي کند و با دور جديد مذاکرات درباره برنامه هسته اي ‏خود موافقت نمايد." آمريکا که در مجاب کردن ايران براي چانه زني شکست خورده است، تلاش هاي خود را براي ‏تنبيه حاکمان ايران بخاطر رد پيشنهادها از دست رفته مي بيند. ‏

ارزيابي اخير سازمان ملي اطلاعات آمريکا (ناي) در خصوص توقف فعاليت مخفيانه تسليحاتي ايران در سال 2003 ‏قدرت استدلال واشنگتن را براي اعمال مجازات هاي تنبيهي جديد بر ايران و همچنين تهديد حمله به ايران توسط آمريکا ‏را از بين برده است. علاوه بر اين، آژانس بين المللي انرژي اتمي ممکن است ظرف چند هفته آينده نتيجه گيري کند که ‏ايران نقش خود را براي کمک به بررسي هاي بين المللي در خصوص منشأ برنامه مخفيانه هسته اي خود ايفا مي کند. ‏نتيجه گيري آژانس اتمي، ادعاي آمريکا را مبني بر اينکه ايران چيزي براي مخفي کردن دارد، تضعيف خواهد کرد.‏

بازنشستگي نيکولاس برنز، معاون وزير امور خارجه آمريکا و مذاکره کننده اصلي اين کشور در خصوص مسائل ‏ايران، در داخل و خارج دولت بوش بعنوان نشانه واضح سپري شدن دوره مذاکرات و اقدامات تنبيهي قلمداد شده است. ‏اما رايس و ساير مقامات دولت بوش دست کم در ظاهر احتمال مذاکره با ايران را قبل از کناره گيري بوش از قدرت ‏منتفي نمي دانند. آمريکا اهرم هاي مستقل ديپلماتيک و اقتصادي محدودي در قبال ايران دارد و براي معني دادن به ‏اقدامات تنبيهي خود به کمک ساير کشورها نياز دارد. ‏

بهبود روابط ايران و آمريکا مي تواند يک موفقيت نادر براي سياست خارجي دولتي باشد که در باتلاق عراق فرو رفته ‏است و اغلب انعطاف ناپذير خوانده مي شود. در صورتي که اين فرصت بالاخره با بهاي سنگيني براي آمريکا محقق ‏گردد، احتمالا ً براي ايران نيز پرهزينه خواهد بود. ‏

سوزان مالوني تحليلگر مؤسسه بروکينگز مي گويد: "آنها (مقامات آمريکايي) به اين شناخت رسيده اند که احتمالا ً ‏سياست آمريکا در قبال ايران در دولت بعدي مورد بحث قرار خواهد گرفت. آنها محاسبه کرده اند که مي توانند تا ‏برکناري دولت بوش صبر کنند و تا قبل از اينکه مجبور به تسليم و سازش شوند، تا حد ممکن به موضوع زيربناي ‏‏(هسته اي) ايران پي ببرند."‏

اگر دولت بوش موضع گيري سخت خود را در برابر هرگونه مذاکره با ايران به نفع مذاکره با شرايط کنار گذاشت، ‏احتمالا ً دولت بعدي بدون در نظر گرفتن اين شرايط، به ايران پيشنهاد چانه زني خواهد داد. ‏

منبع: آسوشيتدپرس، 17 فوريه، 2008‏